Na u Lat leit dawa u bah Sanbor ban ym ai jingmynjur halor ka Trading License Bill ka KHADC
Shillong, Jylliew 29 : U Myntri Sorkar bad Chairman ka South Shillong Advisory Committee u Bah Sanbor Shullai ula leit buh ïa ka mudui ha u Lat ka Jylla u CH Vijayashankar ba un sangeh shuwa ka ai jingmynjur ïa ka Khasi Hills Autonomous District (Trading by Non-Tribals) (Amendment) Bill, 2026, haba pynpaw ba kane ka Aiñ ka long pyrshah ïa ka Riti Synshar bad shabar u pud treikam ka KHADC.
Ha ka mudui ba la aiti sha u Lat ha ka Lah Sngi U Blei u Bah Sanbor ula pyrshah ïa ka kyndon ba “pynlong kongsan ïa man ki nongaikam bar jylla ba kin don ïa ki Service Licence na ka bynta ka jingthungkam ïa ki bar jylla kiba dei na Jylla.
“Na ka bynta ka South Shillong Advisory, Ngi wanrah sha ka jingpyntip ba kyrkieh sha Pynpra ka tnad Forest 4 tylli ki karkhana otdieng be-aiñ ha ri lum Garo kurup ïa ki mashin bad dieng
Shillong, Jylliew 29: Ka ophis jong ka Hollaidonga Range forest office kaba hap hapoh ka West & South-West Garo Hills (Territorial) Division ka la pynpra ïa saw tylli ki kharkhana ot dieng beaiñ ne ki bym ïoh jingbit kiba treikam ha ki thaiñ Chibinang-Bolarbita bad Selsella.
ïa ki jingkhynra la pynlong ha ka 23 bad 29 tarik u Jylliew hadien ka jingtip ba thikna halor ki jingtreikam ba beaiñ jong ki karkhana ot dieng, kaba la wanrah ïa ka jingpynjulor kaba khraw ïa ka mariang ha katei ka thaiñ.ïa lai tylli ki karkhana ot dieng la pynpra noh ha Chibinang-Bolarbita, katba kawei pat ha Selsella.
U DFO (Territorial), West & South-West Garo Hills, u Rupankar K Marak, u la ong ba ki forest team (kynhun khlaw) ki la pynlong ïa ka jingkhynra kynsan ha ki jaka ba la shah ktah, kaba la pynlong ïa ki unit ba beaiñ ban khang noh mardor.Ha ki jingkhynra, ka kynhun ka la lap ïa ki karkhana ot dieng kiba dang shu buh thymmai kiba ïaid hapoh ki phyllaw ba la shna kyrpang bad ki la pynpra ïa ki jingtei jong ki, kynthup ïa ki heavy-duty bandsaw assemblies bad ki tyre kali.
Ka tnad ka la kurup lai tylli ki mashin ot dieng kiba pura ryngkat bad ki tiar ba la pyndap — kawei ka motor elektrik, kawei ka platform, bad kawei ka kali.U Marak u la ong ba ka tnad ka dang lum jingtip na ki tyllong kiba bun shaphang kiwei pat ki karkhana ot dieng kiba la seng beaiñ ha kylleng ka distrik bad kan bteng ban khynra da kaba tyngeh ban tehlakam ïa ki jingpynkheiñ kiba ïadei bad ki dieng.Ka tnad khlaw ka la pynpaw biang ïa ka jingkular jong ka ban ïada ïa ki marpoh khyndew bad ban shim khia da ka aiñ pyrshah ïa kito kiba donkti ha ka jingpom dieng beaiñ bad ki kam ot dieng khlem jingbit.phi ïa ka jingsngewkhia kaba jur haba ïadei bad ka Khasi Hills Autonomous District (Trading by Non-Tribals) (Amendment) Bill, 2026,” ula thoh.
“Ka dei ka jingpynpaw jong ngi ba kane ka Bill ka la tam palat ïa u pud ka jingtreikam jong ka Council” ong u Bah Sanbor haba pynpaw ba ka KHADC kala jam palat ïa ka bor treikam kaba la pynkup hapoh ka Paragraph 10 jong ka Sixth Schedule.
“Kane ka Bill kaba la mynjur da ka KHADC ka long palat ïa ka bor thaw aiñ bala pynkup sha ki Autonomous District Council hapoh ka Paragraph 10 jong ka Sixth Schedule ka Riti Synshar bad kumta ka long pyrshah ïa ka Riti Synshar ka Ri India” ong ka shithi.
Ula pynksan ba ka Aiñ ba nyngkong u snem 1954 ka dei kaba kren beit thik tang ïa ka jingbuh kyndon ha ka khaïi pateng.
“Ka Khasi Hills Autonomous District (Trading by Non-Tribals) Regulation Act, 1954 kala long aiñ ban pyrrkhing ïa ka kam khaïi da ki bar jylla bad haba pyntreikam ïa ka, ki nongkhaïi bar jylla haduh mynta kila bud ïa ki aiñ bapher bapher bad ki kyndon bala pyntreikam da ka Sorkar Jylla bad ki District Council” ong u Bah Sanbor.
“Da ka jingpyrshang ban pynïar ïa u pud ban pynïaid naduh ki nongkhaïi shimet sha ki kompani/ki nongtrei shimet, ka KHADC ka la jam sha u pud ba long shabar ka jingaibor ka Riti Synshar ka Ri” ula ong haba bynrap ba ka jingai jingmynjur ïa kane ka Amendment Bill kan buh ïa ka Council ha ki jingma ban shah mudui mukotduma.
Haba khring ïa ka jingmut jong ka Paragraph 12 A jong ka Sixth Schedule, u Bah Sanbor ula pynpaw ba ki Aiñ ka Sorkar Jylla ki ïeng bad ki aiñ jong ki District Council ki iap noh lada ki ïatyngkhuh.
U Bah Sanbor ula ïeng skhem ha ka nongrim ba kane ka Bill ka pynkheiñ ïa ka hok tynrai jong ki nongshong shnong.
“Ka jinglah ban pyntreikam ïa ka Trading By Non Tribals kam dei satia ban long shaduh u pud ban pynïaid ïa ka jingïadei hapdeng ki nongaikam bad ki nongtei. Kane ka Bill ka dei ka jingpynkheiñ ïa ka Article 14, Article 19 (1)(g) bad Article 21 jong ka Riti Synshar ka Ri India” ula ong.
U Bah Sanbor ula kam ruh ba kane ka Bill ka dei kaba la shna tang ban myntoi ha ki kam saiñ pyrthei.
“Kala paw shai ba ïa kane ka Bill la wanrah tang ban myntoi ha ka kam saiñ pyrthei, haba kyntait ïa ka jingshisha ba kam lah ban ïaid lait ïa ka jingshah bishar kat kum ka riti synshar” ong u bah Sanbor.
Haba kyntu ïa u Lat ba un tuklar, u Bah Sanbor ula ong “Halor kine ki jingshisha bad ki jingshong aiñ bala pynpaw haneng, ngi kyrpad ïa ka Ophis jong phi ban bishar bha ïa ka jingbym biang kat kum ki aiñ, ka jingbym don bor ban thaw ïa kane ka aiñ, bad ka jingpynkheiñ ïa ka Riti Synshar bad khatduh ban sangeh ai jingmynjur ïa ka Khasi Hills Autonomous District (Trading by Non-Tribals) (Amendment) Bill, 2026.”