Mar ïadep sumar sha khlaw Nongkhyllem pyllait ka Meghalaya State Zoo ïa ka kyrbei bad kynja miaw Asian Palm

0

Shillong, Jylliew 27 : Ha ka sienjam kaba kongsan ban ïada ïa ki mrad khlaw khamtam kito kiba la jan duh jait, na ka liang ka Meghalaya State Zoo hynnin ka sngi ka la ïoh ban pyllait noh sha ka Nongkhyllem Wildlife Sanctuary ïa ka mrad kyrbei ba tip ha ka ktien nongwei kum ka Chinese Pangolin bad kumjuh ïa ka kynja miaw ba tip kum ka Asian Palm Civet hadien ba ki la dep ban sumar bad pyntikna da ki doktor ba sumar mrad ba ki la bit pura ban leit phai sha ka mariang.
Kane ka jingpyllait biang ïa kine ki mrad khlaw sha katei ka jaka ri mrad kaba heh jong ka jylla kaba don ha Ri Bhoi District ka long kaba kongsan namar kine ar jait ki mrad ki don ka bynta kaba khraw ha ka jingïada ïa ka mariang.
Khyndiat shaphang ka kyrbei Chinese Pangolin, ïa kane ka kynja mrad la tip ba ka dei kaba don mynta ha ka thup jong ki mrad ba la jan duh jait da ka International Union for Conservation of Nature (IUCN), kaba mut ba ka don hapdeng ka jingma kaba khraw tam ban jah na sla pyrthei. Ka dei ruh kawei na ki mrad kiba shah khaïi tuh tam ha ka pyrthei. Katba ka kynja miaw Asian Palm Civet pat ka long kaba kongsan ha ka jingïarap ban pynsaphriang ïa ki symbai dieng bad ban pynjur ïa ka jingrben pat ïa ki khlaw.
Ïa ka kyrbei Chinese Pangolin la pyllait im da ki nongtrei jong ka Nongpoh (Wildlife) Range na NH-6 hajan ka Jiva Restaurant, Nongpoh, katba ïa ka Asian Palm Civet la pyllait na Jaintia Hills ha ka jingmynsaw kaba jur. Hadien kane, la rah ïa kine ki ar tylli ki mrad sha Meghalaya State Zoo, ha kaba ki la ïoh ïa ka jingsumar, jingïarap ban koit bad jingkhmih bniah da ki doktor mrad.
Hadien ba ki la koit pura, ki doktor mrad ki la ai jingbit ba kine ki ar tylli ki mrad ki la bit ban pyllait biang sha ka mariang. Ïa kane ka kam la pynlong ryngkat da ka Meghalaya State Zoo bad ka Nongpoh (Wildlife) Range hapoh ka Khasi Hills Wildlife Division, Shillong, ha ka jingdonlang u P.K. Agrahari, IFS, Chief Conservator of Forests (Wildlife), Meghalaya bad Chief Executive Officer jong ka Meghalaya Zoo Project Implementation Society, u Pavan Khade, IFS, Director jong ka Meghalaya State Zoo, ryngkat bad kiwei pat ki ophisar bad ki nongtrei jong ka tnad.
Haba kren ha kane ka jingïalang, u Agrahari u la ong ba ka jingpyllait im, ka jingsumar bad ka jingpyllait pat ïa ki mrad sha ka mariang ki long ki bynta kiba kongsan eh ha ka jingpynneh pynsah ïa ki jingthaw ba im. U la pynkynmaw ruh ba ki Chinese Pangolin u don hapoh ka Schedule-I jong ka Wild Life (Protection) Act, 1972, kaba ai ïa u ïa ka jingïada kaba khlaiñ tam hapoh ka aiñ India. Hynrei wat hapdeng kane ka jingïada, kine ki mrad ki dang ïakynduh ïa ka jingma na ka jingduh noh jong ka jaka shnong bad na ka jingkhaïi tuh be-aiñ.
U la ong ba ka jingjop ha kane ka jingpyllait pat ïa ki sha khlaw ka pyni ïa ka jingaiti jong ka Forest Department ban ïada ïa ki mrad khlaw bad ban sumar bha ïa ki, lyngba ka jingïatrei lang jong ka Meghalaya State Zoo bad ka Khasi Hills Wildlife Division. U la kyrpad ruh ïa ki paidbah ba lada ki lap ïa kino kino ki mrad khlaw kiba mynsaw ne kiba don ha ka jingeh, kin pyntip noh mar mar sha ka Forest Department khnang ba yn lah ban pyllait im, sumar bad pyllait biang ïa ki sha ka mariang.
Khyndiat na ka liang ka tnad ka la kdew ïa ki jingmyntoi na ka jingdon jong kine ki mrad ha ka mariang.
La batai bniah ba ki kyrbei ki dei kiba la tip kum ki “Ecosystem Engineers” lane ki engineer jong ka mariang bad ki nongpynïaid ïa ka jingbun jong ki khniang ha ki khlaw bad ha ki jaka rep. Ka bam jong ki ka long da ki dkhiew bad ki kynja khniang. La kdew ba uwei u Pangolin u lah ban bam da ki hajar tylli ki khniang ha ka shi sngi. Kane ka jingïarap ka khanglad ïa ka jingbun palat jong ki khniang kiba pynjulor ïa ki dieng, ki jingthung bad ïa ka khyndew. Ka jingdon jong ki ka long ka dak ba ka mariang ka dang koit bad ka ïaid beit ïaid ryntih.
Katba ki miaw Asian Palm Civet ruh ki don ka bynta kaba kongsan kum ki nongpynsaphriang symbai. Da kaba bam ïa ki soh bad pyllait ïa ki symbai ha kiwei pat ki jaka, ki jingïarap ban pynmih thymmai ïa ki khlaw, ban pynneh ïa ka jingïapher jong ki jait jingthung bad ban pynbha pat ïa ki jaka kiba la julor.
Haba ïadei pat bad ka jingma na ka jingkhaïi tuh ïa ki kyrbei – La ïathuh ba ki kyrbei ki dei ki mrad kiba shah khaïi tuh tam ha ka pyrthei, bad ki bynta kumba 20 percent na baroh ka jingkhaïi tuh ïa ki mrad khlaw ha ka pyrthei. La antad ba palat shi million tylli ki Pangolin la pynïap paidbah ha ka shi phew snem ba la leit noh.
Ha India ruh, ka jingkhaïi tuh ïa ki kyrbei ka dang bteng ban long ka jingma kaba khraw ïa ka jingïada ïa ki mrad khlaw. Ha ki san snem ba la leit, ka Meghalaya Forest Department ka la lap hynñiew tylli ki jingjia kiba ïadei bad ka jingkhaïi tuh ïa ki Pangolin bad ïa ki snieh kyrbei, bad la register mukotduma pyrshah ïa kiba donkti katkum ka Wild Life (Protection) Act, 1972. Watla ki bor pynïaid aiñ ki dang trei shitom ban tehlakam ïa kane ka kam be-aiñ, hynrei ka jingkhaïi tuh ïa ki ka dang long ka jingeh kaba khraw ha India bad ha ka pyrthei.

Leave A Reply

Your email address will not be published.