Ka BRICS bad ka jinglong bathymmai jong ka khaïi pateng ha ka rep ka riang -Dr. ML. Jat bad Dr. Smita Sirohi

0

Ka jingpynïaid ka India ïa ka BRICS ha u snem 2026 ka wan ha ka por ba ka khaïi pateng ha ka rep ka riang ka dang shah pynkylla dur thymmai palat ïa ki khajna bad ka jingïoh rung sha ki ïew ki hat. Ki jingkylla ha ka jinglong ka suiñbneng, ka jingbymthikna ka dor jong ki marbam, ki jingpynthut ha kaba ïadei bad ki sboh, ki kyndon pynneh pynsah, ki jingdonkam ban wad bniah lyngba ki lad digital bad ka jingdonkam ban pynthikna ïa ka jingplie jong ki ïew ki hat ha ka por jong ki jingeh mynta ki long ki bynta pdeng ba kongsan jong ka kam khaïi pateng.
Balei ka rep ka riang ka long kaba donkam
Hadien ka jingpynïar ïa ka jinglong dkhot, ka kynhun mynta ka pyni haduh shiteng na ka jingbun briew ha ka pyrthei, kumba 40 percent na ka GDP jong ka pyrthei bad kumba shi bynta na ka saw bynta jong ka khaïi pateng ha ka pyrthei. Ka jingkhmih bniah ba dangshen jong ka UNCTAD ka pyni ba ka khaïi pateng hapoh ka ri BRICS ka la kiew palat khatlai shah naduh u snem 2003, kaba la poi sha ka US$1.17 trillion ha u snem 2024. Ka rep ka riang ka lah ban long tang shi bynta jong kane ka khana kaba heh ha ka khaïi pateng, hynrei kadei napdeng ki kam kiba shah ktah tam da ka kam saiñ pyrthei bad ka imlang sahlang.
Haba ki dor jong ki marbam ki kiew, ka jingpynpoi ïa ki sboh ka shah pynthut ne ki lynti kit mar ki kylla long ki bym thikna, ka jingktah jong kane ka long beit beit ïa ki nongrep, ki nongthied bad ki sorkar. Kane ka pynlong ïa ka rep ka riang kawei na ki pud ba kongsan tam jong ka jingpynïaid jong ka India.
Ki jingpynïadei ha ka rep ka riang hapoh ka kynhun ki paw shai. Ka Brazil kadei ka ri kaba khlaiñ bha ha ka jingshalan ïa u soyabean, ka doh bad ka shini. Ka Russia ka khlaiñ ha ka jingshalan ïa ki mar bam bad ki sboh. Ka India ka khlaiñ ha ka jingshalan ïa u khaw, ki mar duriaw, ki musli musla, ka doh masi bad ki mar bapher bapher kiba la pynshong nongrim ha ki nongrep rit. Ka China ka dei ka ri kaba khlaiñ ha ka jingthied mar bam nabar ri bad pynkhreh ïa ki marbam. Ka South Africa ka pynïasoh ïa ka kynhun bad ki ïew ba ïadei bad ki mar rep bad ki marbam ba kongsan jong ka Africa. Ki dkhot kiba kham thymmai ki wanrah ïa ki jinglong jingman kiba thymmai: ka UAE bad ka Saudi Arabia ki wanrah ïa ki jingmyntoi ha ka jingbei tyngka ha ka jingpynpoi marbam, ka jingbei tyngka bad ka jingpynbiang bam; Ka Egypt bad ka Ethiopia ki pyni ïa ki jingeh kiba kongsan ha kaba ïadei bad ki mar bam ha Africa; bad ka Indonesia ka kyntiew ïa ka palm oil, ka kam ri dohkha bad ka rep ka riang ha ki jaka ba shit.
Na ka jinglong ba ïadei bad ki rukom treikam
Hynrei ka jingheh bad ka jingpyndap kam pynlong hi dalade ïa ka khaïi pateng kaba skhem. Ka jingïalang BRICS Agriculture Ministers’ ka ban wan ka ailad ïa ka India ban pynïaid ïa ka jingïatreilang sha ki lad ki kam kiba lah ban leh: ki jingdon jingem ba lah ban shaniah ha ka kam khaïi pateng, ki lad pynbiang mar kiba khlaiñ, ka ïew ka hat kaba kham bha, bad ki lad kyntiew kam jong ki nongrep rit kiba kynthup ïa ki kynthei bad ki samla.
Ki jingdon jingem kiba lah ban shaniah ha ka khaïi pateng ki dei ban long ki jingthmu ba kongsan. Ki nongrim jong ka BRICS 2024 halor ka jingpynsuk ïa ka khaïi pateng ha ka rep ka riang ki la ithuh lypa ïa ki nongrim jong ka khaïi pateng ha ka juk mynta: ka jingïatreilang jong ka SPS bad TBT, ka jingïaryngkat, ki jinglut ba duna ha ka kam khaïi pateng bad ka jingpynsuk ïa ka khaïi pateng lyngba ka lad digital. Ka jinglong nongïalam jong ka India ka lah ban kyntiew ïa ki kam da kaba pynkhih shakhmat ïa kane ka kam sha ka jingpyntreikam lyngba ki syrnot digital kiba lah ban pyntreikam lang, ki rukom wad bniah kiba shaniah, ka jingpynïadei kaba kham stet bad ka jingkyntiew ïa ka bor treikam na ka bynta ki nongpynmih bad ki nongshalan mar shabar ri.
Ka jingthmu kaba ar ka long ki jingpynbiang mar kiba khlaiñ. Ïa ka kam khaïi marbam ym lah ban pynïakhlad na ka sboh, ka bording, ka jingbam, ki symbai, ka jingpynpoi mar bad ka jingbei tyngka. Na ka bynta ka India, kane kam dei ka jingsngewkhia kaba rit: palat shiteng na ka jingwanrah sboh bad bording jong ka ka wan na ki dkhot jong ka BRICS, kaba pynlong ïa ka jingpynbiang ïa ki mar ba donkam kum ka bynta pdeng jong ka jinglah ka rep ka riang ban ïaineh. Ki jingeh kiba dang shen ha West Asia ki la pyni ba ka jingpynmih ka lah ban shah pynthut slembha shwa ba ki marbam kin poi sha ïew sha hat. Ka jingïatreilang kadei namar kata ban kynthup ïa ki rukom ai jingmaham lypa na ka bynta ki ïew ba ïadei bad ka sboh bad ki mar rep, ki jingtip kiba shai shaphang ka jingdon jong ki mar bad ki dor, bad ki lad ban pynduna ïa ki jingpynthut kynsan ha ki mar rep kiba kongsan.
Ka jingthmu kaba lai ka long ka jingstad shaphang ka ïew ka hat. Ka jingmut jong ka BRICS Grain Exchange ka kdew ïa ka jingdonkam ban don ka jingshai kaba kham bha, ka jingïoh ïa ka dor bad ka jingpynkhreh na ka bynta ka jingpynbiang ïa ki mar bam. Ka India ka lah ban tei ïa kane da kaba tyrwa ïa ka jingtreikam jong ka jingtip shaphang ka ïew ka hat hapoh BRICS Agricultural Research Platform, kaba la dep ban buh kum ka jaka pdeng jong ka “Knowledge-to-Action”. Kum kane ka jingtreikam ka lah ban buddien ïa ka jingdon jong ki marbam, ki jingtip lypa ïa ki jingthung, ki jingpynbna SPS bad ki jingkhmih lynti shaphang ki mar, kaba ïarap ïa ki ri ban jubab shwa ba ki jingpynthut kin kylla long ki jingeh.
Ka jingpynlong ïa ka khaïi pateng kaba pynshong nongrim ha ki nongrep
Ka jingthmu kaba saw ka long ki jingkyntiew kam jong ki nongrep rit kiba kynthup lang ïa ki kynthei bad ki samla. Lada ka khaïi pateng ha ka rep ka riang ka sahkut tang ha ka jingtuid jong ki marbam kiba heh, ka bynta ha ka roi ka par kan long kaba duna. Ka Delhi Declaration kaba mih Global Conference on Women in Agri-Food Systems (GCWAS) 2026 ka ai ka jaka sdang kaba myntoi da kaba buh ïa ka tnat treikam bad jinglong nongïalam jong ki kynthei ha ka bynta pdeng jong ka jingkylla ha ka rep ka riang bad ki marbam. Ka India ka lah ban rah ïa kane ka mynsiem sha ka kam khaïi pateng ïa ki mar rep da kaba pynthikna ba ki nongrep rit, khamtam ki kynthei kiba dei ki nongrep bad ki samla ha ki jaka nongkyndong, kin ïoh jingkyrshan ym tang ban pynmih mar na ka bynta ki ïew ki hat, hynrei ban ïashim bynta kham bha ha ki kam kiba ïadei.
Kine ki jingthmu ba kongsan kim dei shaphang ka jingwanrah ïa ka kynhun kaba kyrpang ha ka kam mar bam. Ki dei shaphang ban pynthikna ba ka khaïi pateng ha ka rep ka riang kan treikam bha na ka bynta ka jingpynbiang bam, ki nongrep bad ki nongthied ha ka pyrthei kaba num ki jingbym thikna. Ka India ka don ha ka jaka kaba biang ban pynwandur ïa kane ka agenda namar ka wanrah lang ïa ka jingshemphang ha ka jingpynïaid ïa ka jingpynbiang bam, ka rep ka riang kaba rit, ki jingdon jingem ba ïadei bad ki lad digital na ka bynta ki paidbah bad ka jingwad bniah ha ka kam rep.
Ka jingpynïaid jong ka India ka ai ka lad kaba biang por ban ai ïa ka jinglong kaba lah ban pyntreikam. Wat ka jingïatreilang kaba rit hynrei kaba la saiñdur bha ka lah ban pynlong ïa ka kam rep bad ka khaïi pateng kaba lah ban shaniah ha ki por jong ka jingeh, kaba kham shai ha ki kyndon jong ka bad kaba kham suk ban ïoh da ki nongrep. Kata kan long ka sienjam kaba kongsan sha ka rukom khaïi pateng bad ka rep ka riang kaba kham khlaiñ, kaba lah ban shaniah bad kaba pynshong nongrim ha ki nongrep.

(Director General, ICAR bad Secy. DARE)
(ICAR- National Professor, MS Swaminathan Chair bad Joint Secretary barim (G20/BRICS) DAF&W).

Leave A Reply

Your email address will not be published.