Ka Delhi bad Himachal Pradesh kim pdiang satia ïa ka Uniform Civil Code
-Babu Kular Khongjirem
Na ka result election ba dang shu pynbna shen mynnin ka sngi,ngi ïohi ba ki paidbah jong ki jylla bapher bapher jong ka ri India kim jied satia da kijuh ki party hynrei ki ïa jied ha la ki jong ki jong ki Jylla ïa la ki jong ki Political Party bapher bapher. Ha Gujarat, tam kput ka BJP ba ka dei ka shnong trai jong u Narendra Modi bad u Amit Shah. Ha Delhi Municipality pat, pynjem khnap ka party AAP u Kejriwal ïa ka BJP kaba la bat sah ïa ka bor synshar jong ka Delhi Municipality mynta la kumba 15 snem kynthih. Katba ha ka jylla Himachal Pradesh, ki paidbah ki la pynjop bad pynkhie im biang ïa ka party Congress mynta ka sien kaba la sdang troiñ mynta ha kylleng ka ri India.
Ngi ïohi ba naduh mynta u snem 2022, ka party BJP ka la sdang ban khie rasong bad khlaiñ bor ha kylleng ka ri India, na kata ka daw, ka la sdang ban pyni bor bad sdang ban thom bor ïa ki Niam rit paid (religious minorities) khamtam eh ïa ki Muslim, ki Khristan bad kiwei kiwei kiba dei ki Niam nongwei kiba la ïoh bsut ha ri India jong ngi naduh ki por mynshwa. Ka jingthmu ba kongsan eh jong ka party BJP naduh ba la sdang seng ïa ka, ka long ban wanrah noh shityllup ïa ka jinglong Hindu ha kane ka ri Hindustan ne ri India jong ngi. Hynrei, lada ka party kam don ha ka bor sorkar, kam long satia kaba suk ban pynlong kam ïa katei ka jingthmu barieh (hiden dream) jong ka.
Ha ka por ba synshar u Vajpayee, ka BJP ka dang leh sian bha namar kam pat khlaiñ bor satia kumba ka long mynta. Hynrei, mynta pat, kam salia shuh namar ka la khlaiñ bor palat. Ka tip bha ba ha ri India, lada ka kwah ban pynlieh ïa kaba iong ruh long, ne ban pyniong pat ïa kaba lieh ruh long namar ka la bat ïa u shabuk bor synshar ha ka Sorkar Pdeng ha Delhi.
Ki Muslim ki kham sian, kham stad bad kham sngewthuh ban ïa ki Khristan. Ki ïai pynpaw bad ïaleh pyrshah ïa kine ki buit treikam (policy) jong ka Sorkar BJP manla ki khep. Mar ïa shimti u Modi, ka BJP ka la lah ban khang bad set kak syndon sbak ïa ka jingtuid ne ai pisa (foreign fund’ flows) ki kynhun Niam kiba na bar ri sha ri India. Lada ki shah ruh, ki kheiñ noh ïa ki kum ki kynhun sengbhalang ne Society. Kim khein shuh ïa ki kum ki kynhun Niam ha ri India. Na kata ka daw, ki hap siew khajna ne ai jingkheiñ thik pa thik lym kumta, ki don jingma ha ki bor sorkar.
Ki kynhun Niam ne skul Niam ki donkam ïa ka Pan Card, ka Registration, bad kiwei kiwei lym kumta kim lah ban ïoh jingmyntoi eiei shuh na ka Sorkar. Mynta u snem 2022, ka BJP ka la phla shai kdar ha ki mat kular election jong ka (Election Manifesto) sha ka elekshon jied nongmihkhmat sha ka Dorbar Thawaiñ jong ka Jylla Gujarat, Himachal Pradesh bad kiwei kiwei ba kan pyntreikam pura noh ïa kata ka aiñ Uniform Civil Code (UCC) kaba thmu ban pynlong aiñ noh solonsar ïa baroh ki nongshong shnong ka ri India kum kawei ka ri kawei ka jaitbynriew, kawei ka ri, kawei ka Niam, kawei ktien ha satlak ka ri India bad kane ka Election Manifesto kan long beit ka mat kaba kongsan tam ha manla ki Assembly Election ki ban sa long shen terter nangne shakhmat sha manla ki Jylla jong ka ri India. Ha Delhi, ki paidbah ki kyntait war ïa katei ka jingthmu jong ka BJP. Kumjuh ruh, ha Himachal Pradesh ki paidbah ki la jied biang ïa ka party Congress (kaba la sdang troiñ) kaba ju ai mon laitluid ïa ki kynhun Niam rit paid ba kin leh katba ki mon kum ka party bym ïa shah niam shano shano ruh (secular party) ha ri India naduh ba ïoh ïa ka jinglaitluid. Katba ha Gujarat pat kaba dei ka jaka jong u Modi bad Amit Shah, ki paidbah ki pdiang hun ïa katei ka aiñ (Uniform Civil Code) bad ki kwah ban sdang shwa na Gujarat, na kata ka daw, ki la pynjop kput syndon ïa ka BJP.
Ha u bnai Rymphang eiei jong u snem 2023, kan don sa ka General Election sha ki Jylla jong ka thaiñ Shatei Lammmihngi jong ka ri India ba kynthup ruh ïa ka Jylla Meghalaya kaba la ju kheiñ kum kata ka Jylla Khristan (Christian State) jong ka ri India. Hynrei, hangne ruh ka BJP kan sa leh sianti bha bad ka kham kwah ban pyntur khmat da ka Party ba ïajan bad ïadei paralok eh jong ka bad kata ka dei ka party NPP. Lada tur khmat eh ka party BJP pylleiñ pylleiñ, kiba bun ki nongthep vote na ki Niam ba wan na bar ri (Muslims, Khristan) kim da sngewtynnat bad kim nym shlan than ban jied ïa ka. Hynrei, lada ailad da ki Candidate na ka NPP ba ki dei hi ki para doh- para Niam lajong, dei hangta ba ka lah ban khwai bad pynngat dohkha (voters) bha shibun.
Wat ki nongïalam rangbah ka NPP ruh ki ladep phla lypa ba ki ïoh bun paid lypa bad kin thaw hi ïa ka Sorkar marwei hadien ka Election 2023. Lada bym dei ba ki ïoh jingkyrkhu lypa na ki nongïalam ka BJP na Assam bad Delhi, kumno kin leit nud ban leit tyrwa bniat hati lypa haba u hati pat dang don sha ‘lawbah ‘lawsan.
Ki Muslim ki sngewthuh bha ïa ka jingktah jong kane ka aiñ Ïakjakor (Uniform Civil Code) jong ka BJP, hynrei ki Khristan pat, la ka long ha North East khamtam eh ha Meghalaya, tip, ki pei phang neem halor kane. Ngin sa ïa peit pat hadien ka resol Election 2023 ban peit ïa ka liem- ka lup jong ka rai u paidbah.