Ryngkat ki khynnah skul bad ki nonghikai, rakhe ka ophis DM&HP ïa ka World Suicide Prevention
Mawkyrwat, ‘Nailur 11: Ka ophis jong ka District Mental & Health Programme (DM& HP), South West Khasi Hills District, ka la rakhe ïa ka World Suicide Prevention Day 2026 ha ka ha Indira Gandhi Memorial Secondary School, West Rangasora, ha ka jingïatreilang bad ka Community Health Centre (CHC), Ranikor, bad ka Koraigora Sub-Centre.
Ha kane ka jingrakhe, ka la sdang shwa da ka jingïaid paidbah ne ka rally kaba la ïaid lyngba ka jaka ïew jong ka West Rangasora, bad sdang ïaid na phyllaw jong ka skul bad pynkut ha Community Hall. Ki khynnah skul bad ki nonghikai ki la ïashimbynta shitrhem ha kane ka rally ha ryngkat ki placard ne ki jingthoh ban pynsaphriang ïa ka jingtip bad jingsngewthuh halor kumno ban ïada na ka jingpynkut ïa la ka jingim bad halor ka koit ka khiah ha ka liang ka jingmut jingpyrkhat.
Ha kajuh hi ka sngi la pynlong ruh ïa ka jingïakob shna placard da ki khynnah skul kaba long kum shibynta jong ka prokram pynsngewthuh paidbah halor kane ka sngi kyrpang bad hadien ka rally, la pynlong ïa ka prokram ba lyngkot bad ban pynshai paidbah halor ka ‘World Suicide Prevention Day’.
Haba kren halor ka phang jong kane ka jingrakhe kaba long, “Changing the Narrative on Suicide”, ka kong T. Sangma, ANM, Koraigora Sub-Centre, ka la pynpaw ïa ka jingdonkam bad ki lad kumno ban tehlakam ban ïada na ka jingshim jong ki briew ïa la ka jong ka jingim. Ym tangkata, ka la kyntu ïa baroh ba ki dei ban don ka jingïakren bad jingbatai ban pynshai bad jingpynsngewthuh paidbah halor ka koit ka khiah ha ka liang ka jingmut jingpyrkhat namar lada ym lah ban tehlakam ka lah ban lam sha ka jingduh ki mynsiem briew, bad shuh shuh khnang ban pynduh ïa ki jingsngew marwei jong ki briew bad ki jingngeit ne ki sngewthuh ba bakla kiba la neh slem.
Ha ka jingkren jong ka, ka la kren ruh halor ka jingngeit biej kaba ju don ha ka jingim briew, ba lada ïakren shaphang ka jingshim jong ki briew ïa la ka jingim ne suicide, kan lah ban ring ïa ka jingmut jingpyrkhat ba ki briew kiba leh ïa kata ki la don lypa ha ka jingmut jong ki briew, hynrei em kam long kumta.
Namarkata, ka la kyntu ba ban lait na ka jingshah ïalam bakla ïa ka jingmut jingpyrkhat jong ki briew kathaduh ba kin poi ha u pud ban shim ïa ka la ka jong ka jingim, ka donkam ïa ngi ban sngap lada ki don ki briew kiba wan ïathuh ïa ki jingeh ne ki jingshem jong ki khlem bishar namar da kata ka lynti ka lah ban ïarap ban pynduna ïa ka jingpynïap ïa lade.
Ka kong B. Snaitang, Psychiatric Nurse, ka la kren halor ki jingeh bapher bapher kiba ïadei bad ka koit ka khiah ha ka liang ka jingmut jingpyrkhat, kiba lah ban ïalam sha ki jingpyrkhat bad ki jingleh kiba lah ban pynkut ïa la ka jingim ne suicide. Ka la ai ruh ïa ki jingtip kiba kongsan halor ka rukom ithuh ïa kine ki jingeh bad ka rukom kiba lah ban ïarap ha ki por ba eh, khnang ban ïada na ka jingpynkut ïa la ka jingim ne suicide. Ka la pyntip ruh ïa ki bynta kiba donkam shaphang ki jingsumar bad ki lad jingïarap kiba don na bynta ki briew kiba mad ïa ki jingeh ha ka liang ka jingmut jingpyrkhat, kynthup ïa ka Tele-MANAS, kaba dei kawei na ki lad jingïarap halor ka koit ka khiah ha ka liang ka jingmut jingpyrkhat.
Ha kane ka prokram la pynlong ruh ïa ka jingpynsam ïa ki khusnam sha ki nongjop ha ka jingakob shna placard, hadien kata baroh ki nongïashimbynta ki la shim ïa ka jingkular ban ïada na ka jingpynkut ïa la ka jingim ne suicide.
Ïa ka prokram la pynïaid da ka kong N. Marbaniang, Monitoring and Evaluation Officer, District Mental Health Programme bad bud ka jingkren pdiang na u Principal jong ka Indira Gandhi Memorial Secondary School, West Rangasora, uba la pynpaw ïa ka jingsngewkmen ba kum ka skul ka la ïoh ïashimbynta ha kane ka prokram bad ula ban jur ruh ïa ka jingdonkam ban ïa ka jingsngewthuh bad ban sam ïa ki jingtip halor ka jingïada na ka jingshim jong ki briew ïa la ka jingim ne suicide bad ka koit ka khiah ha ka liang ka jingmut jingpyrkhat hapdeng ki khynnah skul bad ha ka imlang sahlang.