Ki samla bad ka lawei ha ka ïohkam ïohjam – Ka bynta jong ka sorkar bad ka imlang sahlang…….
Ki samla ki dei ka bor kaba khraw tam jong kano kano ka jylla, kumta kum ha Meghalaya, kaba don palat shiteng na ka jingbun briew kiba dang hapoh ka rta kaba samla, ka jylla ka don ïa ka kabu kaba kyrpang ban pynkylla ïa kane ka bor sha ka jingroi kaba shisha. Hynrei ka jingdon bun ki samla marwei kam pat biang; kaba kongsan ka long ban ai ïa ki ka jinghikai ban pyntbit ïa ka sap trei ba ki don (skill development) bad ki lad ki lynti kiba lah ban pynlong ïa ki ba kin lah ban ïeng ha la ki kjat bad kiban lah pat ban kyntiew kylla ïa ki ha ka kamai kajih.
Ha ka juk jong ka teknoloji bad ka jingïakhun ha ka ïew kam kaba nang jur man la ka sngi, ka degree marwei kam pynthikna shuh ïa ka jingïoh kam. Ki nongai kam mynta ki khmih ïa ka sap treikam, ka jinglah ban pyndonkam ïa ki kor ki bor, ka jingïadei bad ki briew bad ka jinglah ban pynbeit ïa ki jingeh. Kumta, ka skill development ka la kylla long ka mat kaba donkam tam ban pynkhreh ïa ki samla na ka bynta ka lawei.
Hynrei ka thong kam dei tang ban ai jinghikai ban pyntbit ïa ka sap. Ka thong kaba kham kongsan ka dei ban ai ïa ki samla ïa ka lad ban kamai jakpoh bad ban long kiba laitluid ha ka liang ka pisa. Bun ki samla ki lah ban pyndep ïa ki training bapher bapher, hynrei lada ym don ki lad jingïoh kam ne jingïarap ban seng kam lajong, ka jinghikai kam ai satia ïa ka jingmyntoi kaba pura.
Ka jylla ka donkam ban thaw ïa ka jingïadei kaba jan hapdeng ki training centre, ki karkhana, ki kompani shimet bad ki jaka ai kam. Kane kan pynthikna ba hadien ba ki samla ki la dep ïa ka jinghikai, kin lah ban rung beit sha ka ïew kam. Ha kajuh ka por, ki prokram jingïarap pisa, jingïarap ban seng kam lajong bad jingïoh ram khlem jingeh ki dei ban long kiba suk ban poi sha ki samla kiba don ki jingthmu ban seng kam.
Ka kam jngohkai pyrthei, ka rep ka riang kaba katkum ka juk stad, ka food processing, ka digital service, ka handloom bad handicraft, bad kiwei kiwei ki bynta ki long ki lad kiba lah ban pynmih kam bad jingïoh nong ïa ki samla. Lada ïoh ïa ka jinghikai kaba dei bad ka jingïarap kaba biang, bun na ki samla kin ym long tang ki nongwad kam hynrei kin long pynban ki nongpynmih kam ïa kiwei pat.
Ka jingkhlaiñ ha ka liang ka ïoh ka kot ka mut ym tang ka jingïoh kam. Ka mut ka jinglah ban kyrshan ïa ka ïing ka sem, ban pyndep ïa ki jingangnud jong ka jingim bad ban im da ka burom. Haba ki samla ki long kiba khlaiñ ha ka liang ka pisa, ka imlang sahlang ruh ka long kaba kham skhem bad ka jylla ka kiew shaphrang.
Kumta, ka jingbei tyngka ha ka skill development ka dei ban ïohi kum ka jingbei tyngka ha ka lawei jong ka jylla hi. Ka jinghikai pyntbit ha ka sap bad ka jingïarap ban pynlong ïa ki samla kiba khlaiñ ha ka liang ka ïoh ka kot ki dei ban ïaid ryngkat ryngkat. Dei tang ynda ki samla ki lah ban ïeng ha la ki kjat bad kamai da la ka jong ka jingtrei shitom ba ngin lah ban ong ba ka roi ka par ka la poi sha ki paidbah bad ka la long kaba shisha.
Ka lawei jong Meghalaya ka shong ha ki samla jong ka. Ban pyntbit ïa ki bad ban ai ïa ki ka kabu ban long kiba khlaiñ ha ka liang ka pisa kam dei tang ka kamram jong ka sorkar, hynrei ka dei ka jingkitkhlieh lang jong ka imlang sahlang baroh kawei.
Lada kren shapang kane ka bynta ka jingkylli ka long pat naei ban ïoh ïa kine ki lad ki lynti baroh. Kumta sngewdei ban ong ba ki samla ki lah ban ïoh ïa ki jinghikai lyngba ki Skill Development Centre, ki Industrial Training Institute (ITI), ki Polytechnic, ki Centre bad ki prokram ba la kyrshan da ka Sorkar Pdeng bad ka Sorkar Jylla. Ki tnat sorkar bapher bapher kum ka Labour Department, Commerce & Industries Department, bad ka Meghalaya State Skill Development Society ki ju pynlong man ka por ïa ki training ha ki bynta bapher bapher.
Nalor kata, ki kolej bad ki skul ruh ki dei ban shim bynta ban pyntip ïa ki samla shaphang ki lad jinghikai kiba don. Ki jingïalang ai jingmut, ki career counselling programme bad ki job fair ki lah ban ïarap shibun ban pyni ïa ki lynti kiba don ha ka ïew kam. Ka teknoloji ruh ka la plie bun ki lad thymmai. Bun ki jinghikai mynta ki lah ban ïoh lyngba ki online platform, kaba ailad ïa ki samla wat na ki shnong kiba jngai ban nang ïa ki sap kum ka computer, graphic design, digital marketing, accounting, bad kiwei kiwei.
Hynrei ka jingkitkhlieh kam shong tang ha ka sorkar. Ki samla ruh ki dei ban don ka jingthrang ban wad ïa ki lad ki lynti kiba don. Ka jingïoh jinghikai ka sdang da ka jingkwah ban nang. Lada ki samla ki shim kabu ïa ki prokram ba la don lypa, kin nang pynheh ïa ka lad jingïoh kam bad ka jingïeng ha la ki jong ki kjat.
Ka jylla ka donkam ym tang ïa ki samla kiba pule hynrei ïa ki samla kiba don sap, kiba lah ban pyndonkam ïa ka jingnang jingstad jong ki ban pynmih kam bad ban kyrshan ïa ka roi ka par jong ka imlang sahlang. Kumta, ka jingtip kumno ban ïoh ïa kine ki jinghikai ka dei ka sienjam kaba nyngkong sha ka lawei kaba kham phyrnai.