Shisien ïa ka Howrah la ju khot ka Sheffield jong ka Asia. Ki karkhana sai’ nalia kiba don harud ka Hooghly ki long ki jaka ba bun tam ki karkhana ha ka thaiñ. Ka Kolkata kadei ka nongbah khaïi pateng jong ka India, ka ophis ba kongsan jong ki Birla bad ki Tata, jong ka ITC, ka Britannia, ka Coal India, ki Hindustan Motor, ki nongshna lieng Garden Reach. Ka IISCO ha Burnpur kaba naduh ka snem 1918, ka Durgapur Steel Plant ha ka plan kaba ar. Ha ki snem 1950-51, ka Bengal ka la pynmih kumba 27 percent na ka jingpynmih tiar jong ka ri. Nga la tip ïa kata ka Calcutta. Shuwa ba ngan rung ha ka kam bar ri, kawei na ki kam ba nyngkong eh jong nga kadei ha Hindustan Lever ha ka nongbah, bad ka Calcutta ha kata ka por ka dang long ka jaka ha kaba u samla uba poi ryngkat bad ki synduk jong u, u thikna ba u la poi sha ka jaka ba ka don ka kam khaïi pateng jong ka ri. Ki light ki meh. Ki tram ki ïaid. Ki kompeni ki pynrung kam.
ïa kaei kaba la shimpor shispah snem ban tei la pynpra noh da kaei kaei kaba kham sniew ban ïa ka jingpynïaid bakla ïa ka ïoh ka kot. Ka Left Front ka la shim ïa ka kam ha u snem 1977 bad ka la bat ïa ka haduh laiphew saw snem. Hapoh ka jingkren shaphang ki nongtrei, ka la don ka jingsniew kaba la sdang ban ïoh tynrai. Ka jingai jingbit ban tei, ban pynïaid ïa ka dukan, ban sdang ïa ka jaka shna mawit, ban rejistar ïa ka lynti leit lynti wan, ban pynlong ïa ka jingïalang panchayat, ka wan ryngkat bad ka jinghap ban ai bai sha. Ki dkhot ki lum. Ka party ka ïohnong. Ka jinglong synjuk kaba la pynduh mynsiem ban bei tyngka ka long ka bynta kaba lah ban ïohi. Ka jingdawa pisa kaba la wanrah ïa ka jingphet jong ki briew kadei ka bynta kaba ki camera kim shym la ring dur.
Haduh ki snem 2000, haba ka Left Front hi ka la pyrshang ban pynkylla lynti bad ban wanrah ïa ka Tata Motors sha Singur, ka Trinamool Congress kaba don ha ka liang pyrshah ka la pynlong ïa ka jingshah thngan kaba la pynlong ban rah noh ïa kane ka projek sha Gujarat ha u snem 2008. Ki mafia ki kylladur; kim shym la jah.
Ka Trinamool Congress ka la wan ha ka bor ha u snem 2011 halor ka jingkular ïa ka poriborton. Kaba bud ka long kajuh ka rukom treikam ha ka dur kaba pher. Ka la don ka jingshim bai sha. Ki dkhot ki la kylla sha ka kynhun. Ka bhah jong ka Bengal kaba 27 percent ha ka jingshna tiar ha ka ri ka la hiar hapoh ka 5 percent. Ka jingkamai jong uwei pa uwei u briew, shisien ka long 127 percent na ka jingkheiñ kyllum ha ka ri baroh kawei, ka la hiar sha ka 84. Palat hynriew hajar tylli ki kompeni ba la pynrung kyrteng, ki la pynkynriah ïa ki ophis ba hakhlieh duh jong ki, na Kolkata. Ki khun jong ka Bengal kiba shisien kin jin da la trei ha Howrah ne Salt Lake mynta ki shong ki sah ha Bengaluru, Hyderabad, bad Pune. Ka nongthep vote kaba peit ïa ki kam jong ka bad ka pisa jong ka ba ka mih shabar ka jylla ki la don ka jingkthang mynsiem, bad ka vote ha ka kti jong ka ban pynbeit ïa ka.
Ha ka bynta pdeng jong ka jingkheiñ ki don ki kynthei kaba ym don kawei ruh ka nongmihkhmat ha ka ri India kaba la hap ban ïada. Ka Myntri Rangbah ka la pynïaid ïa ka jingpynshitom beiñ bad pynïap ïa ki kynthei jong ka jylla jong ka. Ka jingshah leh beijot bad shah pynïap jong ka doktor ba dang pule ha RG Kar Medical College ha u bnai Nailar 2024. Ka jingpynjot kaba baroh shi miet ha ka jaka ba leh ïa kane ka kam bymman da ka kynhun ki paidbah kaba ki Pulit ka Kolkata ki la jied ban ym beh noh. Ka hukum jong ka Calcutta High Court ban aiti ïa ka jingtohkit sha ka Central Bureau of Investigation, halor ka jinglap ba ka jingtohkit jong ki Pulit ka Kolkata kam shym la pynmih ïa ka jingshaniah. Ka jingïakhih kaba sawphew ar sngi da ki doktor, kiba bun na ki kidei ki kynthei.
Ka Sandeshkhali, Kyllalyngkot 2024. Ki kynthei jong kawei ka dewlynnong ha ka Sundarbans ki la mih sha surok pyrshah ïa uwei u dkhot jong ka Trinamool district council uba la sah kum u nongphet wir haduh sanphew san sngi katba ki Pulit ka Jylla kim shym la mudui eiei. Ka Myntri Rangbah kaba ka jingïakhih jong ka hi shisien ka la kren shaphang ka poriborton ka la pynïaid ïa ka rukom synshar ha kaba ki kynthei jong ka jylla jong ka ki la hap ban wad jingïarap ha ki ïingbishar, ha ki tnad treikam jong ka sorkar pdeng, bad ha ki surok, pyrshah ïa la u jong u dkhot jong ka. Kane ka long kaba sniew.
Ïa kaei kaba ki kynthei jong ka Bengal ki la hap ban shah la pynïadei tang bad kaei kaba ki samla jong ka jylla ki la hap ban iehnoh. Aphewwei klur tyngka ka pisa, la ïoh kurup na kawei ka flat kaba la khang khyrdep ha Salt Lake ha ka miet jong ka jingkhynra kaba nyngkong jong ka Enforcement Directorate. Ha ki jingïoh kurup shuh shuh ïa ki jingdon jingem kiba ïadei bad ka la ïoh baroh palat ïa ka sanphew klur. Ka jingkem ïa u myntri ha ka kynhun myntri u Partha Chatterjee, uba kum u Myntri ka tnad pule puthi u la pynïaid ïa ka West Bengal School Service Commission. Ka Calcutta High Court ka la weng noh, ha u bnai Ïaïong 2024, ïa ki jingthung kam jong ki arphew san hajar hynniewspah san phewlai ngut ki nonghikai, ki nongtrei jong ka Group-C bad Group-D hapoh ka jingpynrung kam kaba la lap ba ka long kaba be-aiñ. Ïa ka rai la rah sha Supreme Court bad la pynskhem ha u snem 2025.
Ka samoi pynrung nongtrei ha ki skul ban plie lad ïa ki khynnah ban don ka lawei kaba bha ka la kylla sha ka kam ha kaba la dei ïa ki kam bad kito kiba dei ban ïoh hok kim shym la ïoh. Ha ryngkat kane ka don ka kam thok kaba la khring sa ïa uwei u myntri, Jyotipriya Mallick. Halor kane baroh ka don ka kam thok kaba ïadei bad ki masi, ka kam ai bai sha bad ka jingpynïaid kam da ka kynhun bym dei ban don bynta. Ki nongthep vote ki la sngewthuh lut ïa kane. Ki ba nyngkong ban shem jingeh ha kane ka jinglong jingman ki dei ki nongshong shnong kiar ai ban ym pynbam pisa.
Ha kaba ïapher bad kane, ka don pat kawei ka rukom treikam kaba paw. Saw klur arphewwei lak ki ïing kiba la pyndep hapoh ka Pradhan Mantri Awas Yojana ha ki shiphew snem. Khatsan klur ki kor um ba la pynbiang hapoh ka Jal Jeevan Mission, haba ïanujor bad ki lai klur ha u 2019. Ka Ayushman Bharat kaba ai jingïarap ïa kumba sanphew san klur ngut ki briew kiba lah ban ïoh haduh san lak tyngka ha ka shi snem. Ka Direct Benefit Transfer kaba la pynkut ïa ka jingjah pisa kaba ju paw bha ha ki kam ai jingïarap ha Bengal. Baroh kine kim dei kiba shujia ryngkhat. Ki long ka nongrim ha kaba baroh ki karyakata jong ka Bharatiya Janata Party ha Bengal ki ïeng haba ki pan ïa ka vote.
Hadien kane ka nongrim ka don ka rynsan. Ki nongtrei jong ka party, ki pannapramukh, ki karyakarta kiba la mad ïa ka jingpyntieng, ka jingshah thombor ha ki por bapher bapher, ki la pyndep ïa ka kam ban pynrung kyrteng, ka jingïalam ïa ki briew kaba kiwei kiwei ki party ki la kiar ban leh. Ki jingbyrngem ïa u Myntri Rangbahduh bad u Myntri ka tnat Kam Pohïing, ki jingbyrngem shaphang ki kam ki ban wan hadien ba la mih non ki kynhun jong ka Sorkar Pdeng, ki jingim ba la duh ha ki jingkulmar hadien ba la dep thep vote, kim dei ki jingjia ba hap pynkynmaw ïa ki karyakarta. Ki la hap ban mad lut ïa kine. U Myntri ka tnat Kam Pohïing, Amit Shah, u la ïaid dalade ha kylleng ka Bengal, na ka distrik sha ka distrik, bad don ki por ha kaba u la leitphai sha kajuh ka jaka hapoh ki taïew, da kaba sngewthuh ïa kaei kaba ki nongkyrshan ki hap ban mad. Kaei kaba ki la pyrshang kam dei ka jingjop ha ka kam elekshon. Ka la dei ka jingpynpra ïa ka jaka synshar kaba la tei skhem.
Ki briew kiba don bynta ha kane ka kam ki don la ki jong ki khana. Ka Ratna Debnath, ka kmie jong uba la shah thombor ha RG Kar, ka dei kaba la pynïeng da ka Bharatiya Janata Party ha Panihati bad ka la jop kput ha ka jaka kaba ka Trinamool ka la synshar haduh khatsan snem. Ka Rekha Patra, kaba la ieng na Sandeshkhali ban dawa ïa kaei kaba ka jylla ka la kyntait ban ai ïa ka, bad kaba la rah shakhmat ïa kane ka jingdawa ban ïakhun na Hingalganj. Ki nongthep vote ha ki distrik kiba la kyrshan ïa ka Left haduh laiphew snem bad ïa ka Trinamool haduh khatsan snem, ki la phai sha u tiew lotus ha ka sien kaba nyngkong. Ha ka Sngi U Blei, ka Bengal ka la wanrah ïa ka jingpynbeit. Ka Bharatiya Janata Party ka la jop ïa 206 na ki 293 tylli ki seat ba la pynbna. Sawphew khyndai snem ka jingsynshar jong ki briew bymman, ha ki ar jait, ki la kut. Kane kam dei tang ka rai ha ka kam elekshon. Ka la dei ka rai kaba wan na ka jingngeit ha ka jingshisha.
Kane kadei ka jingjop kaba ki la sdang ïakhun lypa. Ka jingpynthymmai kyrpang ïa ki thup jong ki nongthep vote, kaba la weng noh ïa khyndai phew lak tylli ki kyrteng bym dei hok na ka jylla ha kaba la shah ban lang ka jing bym ïoh bynta la 15 snem, la batai ïa ka da ka liang kaba rem kum ka jingpynduh ïa ki nongthep vote. Ka jingtip ka pynbeit ïa ka jingkylli. Na ki arphew tylli ki konstitwensi kiba la sakhi ïa ka jingshah pyndam kaba bun tam ha ka por ba bishar, ka Trinamool Congress ka la jop haduh khatlai tylli. Ka Samserganj, Lalgola, Bhagabangola, Raghunathganj bad Metiaburuz, ki san tylli kiba la shah pyndam bun tam, baroh ki la wanphai kum ki MLA jong ka Trinamool ha u snem 2021 bad 2026. Na ki sawphew-khyndai tylli ki konstitwensi ha kaba ka jingjop ka kham duna ban ïa ka jingdon ki nongjied ba la weng noh ha ka por ba la pynthymmai, arphew hynriew tylli la jop da ka Bhartiya Janata Party, arphew-wei pat da ka Trinamool Congress, bad ar tylli da ka Congress. Ka jingbym ai bynta kaba la leh da ka jing thmu kaba shai kam pynmih ïa ka jingïapher kaba jan bha hapdeng ka seng kaba jop bad kaba shahrem. Ka jingwan jong ki nongthep vote kaba 92.93 percent, kaba heh tam ha ka histori jong ka jylla, ka la pynbeit ïa ka jingkylli hato ki thup kyrteng ki long kiba lah ban ngeit. Da kaba pynrem ïa ka rai kaba ka nongthep vote ka la dep ban ai, ka seng kaba shahrem ka pynskhem tang ïa ka dadagiri kaba ka nongthep vote ka la kyntait, bad ïa ka jingstad jong ka jingjied kaba ka la leh.
Ka Bengal ka la dep ai ïa ka vote, bad ka Bengal ka la jied. Kaei kaba ka nongthep vote ka la pan kam long kaba eh ban pule. Ka shongsuk shongsaiñ, bad ka jinglaitluid na ka jingleh donbor kaba la ktah ïa ki surok jong ka. Ka jingroi jingpar, bad ka jingwanphai biang jong ka kam sha ka nongbah kaba ka shong ka sah. Ka jingshong shngaiñ, bad ka jingsynshar ka bym shim pisa ban ailad ïa ka ban im. Ka jingpynkylla dur ïa ka kolshor bad ka ïoh ka kot ha ka jylla kaba la ai ïa ka ri ïa ka jaka kyrpang ïa ki karkhana ba nyngkong eh, kadei ka nongbah ha ka kam khaïi, bad ki nongtei ba nyngkong eh ïa ka jingsynshar ri. Ka Calcutta kaba nga la trei ka long kaba lah ban khyllie im biang. Ka Bengal ka la pynkhreh ban sdang biang ïa ka jingnoh synñiang jong ka sha ka Viksit Bharat shuwa u snem 2047. Ha lyndet jong man la ka jingpynpoi ïa ka bha ka miat bad ka rai ba ïadei bad ki jingdon jingem jong ki shiphew snem ba la leit noh la don u Myntri Rangbahduh uba shim ïa u nongshong shnong kum ka bynta jong ka jingkitkhlieh. Ka bai nong na ka bynta ka jingpynthikna ïa ka jingshaniah jong ki nongshong shnong mynta la paw.
(U nongthoh udei u Myntri Sorkar Pdeng ba dei khmih ïa ka Tnad Petroleum & Natural Gas).