Ka jingpynpoi kor um mynta ka la poi sha palat 15.8 klur tylli ki longïing ha ki jaka nongkyndong (C. R. Patil)

By Mawphor Editor On Oct 26, 2026

Ha kane ka sngi kyrpang ha ka pyrthei na ka bynta ka um, kaba ngi ju rakhe ha ka 22 tarik u Lber, nga ai khublei ïa baroh ki nongshong shnong. Kane ka sngi ka dei kaba pynkynmaw ïa ka bynta kaba pdeng ba ka um ka don ha ka jingim jong ngi bad ka jingbahkhlieh jong ngi baroh ban tyngkai bad ïada ïa ka na ka bynta ka lawei.
Ka um ka kyrshan ïa ka jingim, ki jingthaw ba im, bad ka jingtreikam ha ka ïoh ka kot. Hynrei, ki jingban khia halor kane ka jingdon jingem kaba kongsan ki nang kiew. Ka India ka don kumba 18 percent ki briew bad ki jingri ha ka pyrthei, hynrei ka don tang kumba 4 percent na ki tyllong um ha ka pyrthei. Ka jingkylla sor kaba stet, ka jingdawa kaba nang kiew, bad ka jingkylla ka suiñbneng ka pynlong ïa ka jingpynïaid ïa ka um kaba paka bad kaba don jingkitkhlieh kum ka kam ba kongsan jong ka ri.
Da kaba ithuh ïa kane ka jingeh, hapoh ka jingïalam jong u Myntri Rangbahduh ka ri u Narendra Modi, ka India ka la shim ïa ka rukom synshar kaba ïatylli ha ka rukom synshar ïa ka um. Ka jingthaw ïa ka tnad Jal Shakti ka la wanrah ïa ki bynta bapher bapher jong ka jingpynïaid ïa ka um hapoh kawei ka phang, kaba la pyni ïa ka jingkylla sha ka jingthmu ba pura.
Kane ka rukom treikam ka peit ïa ka um ha baroh ka jinglong ba pura jong ka- da kaba pynleit jingmut ha ka jingsumar bad ka jingpyndap biang ïa ka um hapoh khyndew; ka jingpynkhlaiñ ïa ka jaka buh um da ki dam bad ki jaka buh um; kaba plie lad ïa ka jingsam kaba ïahap lyngba ka jingpynïasoh ïa ki wah; pynïar ïa ka lad ïoh rung hapoh ki prokram kum ka Jal Jeevan Mishon bad ka jingpynbiang ïa ki jaka pynïaid kam kiba katkum ka juk mynta; pynbha ïa ka jinglong hapoh ki sienjam kum ka Namami Gange; bad ban tei ïa ka bor ban ïaishah da ka jingwad bniah, ka jingsaiñdur, bad ka jingpynsngewthuh. Ha kajuh ka por, kine ki sienjam ki pyni ïa ka jingthmu kaba bniah na ka bynta ka jingpynbiang um ha ka por ba jrong.
Ha ka bynta kaba pdeng jong kane ka jingithuh ba ka kam pynïaid um, ha baroh ki bynta jong ka, ka dei ban long ka jingïakhih paidbah. Ki jingthmu jong ka sorkar ki ai ïa ka jingheh bad ka jingpynïaid, hynrei ka jingktah kaba neh ka mih haba ki nongshong shnong ki ïashim bynta shitrhem bad shim ïa ka jinglong trai.
Ïa ka Jal Jeevan Mission la pyntreikam kum ka prokram kaba heh tam ha ka pyrthei ban pynbiang ïa ka umdih kaba khuid bad kaba biang sha man la ki longïing ha ki jaka nongkyndong. Ka jingpynpoi kor um mynta ka la poi sha palat 15.8 klur tylli ki longing ha ki jaka nongkyndong, kaba kyntiew ïa ka jinglong jingman. Na ka bynta ki million ngut ki kynthei, kane ka la pynduna ïa ka jingkit kaba khia ban leit rah um, ka la pynbha ïa ka koit ka khiah, bad ka la plie lad ban ïashim bynta kham bun ha ka pule puthi bad ka kamai kajih. Nalor ki jingtei, ka buh jingmut bha ïa ka jingïashim bynta jong ki paidbah, da ki Gram Panchayat bad ki Komiti um bad jingkhuid shnong ha ka bynta kaba pdeng, bad ki kynthei kiba la shah hikai ban peit ïa ka jinglong ka um, ban pynkhlaiñ ïa ka jinglong trai ha ka thaiñ.
Ka prokram Namami Gange ka la kyntiew ïa ka jingbha jong ka um bad kyrshan ïa ka jingpynbha ïa ka mariang ha ka Ganga bad ki wah jong ka, kaba la ïalam sha ka jingpynbha ïa ka jaka shong jaka sah bad ka jingdon jong ki jait dohkha ba kongsan, kynthup ia ki Gangetic Dolphin. Nalor ka jingpynleit jingmut jong ka halor ka Nirmal bad Aviral Ganga, ka kyntiew ïa ki sienjam kum ka Arth Ganga bad ka Jan Ganga, kiba buh ïa ki shnong ki thaw ha bynta kaba pdeng jong ka jingpynthymmai ïa ki wah da kaba pynïadei ïa ki lad kamai, ka jingpynsngewthuh, bad ka jingïashim bynta jong ki nongshong shnong bad ki jingpyrshang ban pynneh pynsah.
Ka jingpynneh pynsah ïa ka um ka la kylla long ka jingïakhih paidbah lyngba ka Jal Shakti Abhiyan. Ka jingkhot jong u Myntri Rangbahduh “To lum ïa ka um slap- haba u hap, haba u hap” ka la wanrah ïa ki kam ha kylleng ka ri. Hapoh ka sienjam “Jal Sanchay Jan Bhagidari”, ki shnong ki thaw ki shim ïa ka jinglum ïa ka um slap, ban pynïoh biang ïa ki um tynrai, ban kyntiew ïa ki jaka ba don um, bad ban thung khlaw.
Naduh u bnai Nailur 2024, kine ki sienjam ki la plie lad ban thaw palat 45 lak tylli ki jingtei ban pynneh pynsah ia ka um, kaba pyni kumno ka jingiashim bynta jong ki paidbah ka lah ban wanrah ia ki jingmih kiba heh haba la kyrshan da ki sienjam jong ka sorkar.
Ha kylleng ka ri India, ki nuksa jong kum kane ka jingiashim bynta ki paw. Ha Banaskantha, Gujarat, ki seng iatreilang jong ki kam kiba iadei bad ka dud ki la iatreilang bad ki nongrep ban shna ia ki jaka pyndap um kiba rem dor. Ha Korea, Chhattisgarh, ki nongrep ki la buh kyrpang ia ka jaka jong ki na ka bynta ban pyndap biang ïa ka um hapoh khyndew. Ha ki jaka sor, ki jaka sah briew bapher bapher ki shim ia ki rukom lum um bad pyndonkam biang ia ka um slap. Ki sienjam kum ka Karmabhumi se Matribhumi ki pyni ia ka jingsngew kitkhlieh kaba nangroi, ha kaba ki briew shimet ki noh synniang sha ki jingpyrshang ban pynneh pynsah ha ki jaka tynrai jong ki.
Ki karkhana bad ka rep ka riang ki don ka bynta kaba kongsan ban pynthikna ia ka jingbiang um. Bun ki karkhana ki shim da ka mon sngewbha ia ki rukom treikam kiba bha tam kum ka jingpeit bniah ia ka um, ka jingpyndonkam biang ia ka um, ka jingpynmih mar khlem da don ka jingpynsep ei ia ka um, bad ka jinglum ia ka um slap, ia kaba la kyrshan da ka jingbteng ban saindur thymmai ha ki buit ba iadei bad ka um.
Ha ka rep ka riang, ka jingai um kaba rit ha ki lyngkha, ka jingpynbha ia ka jingpyniaid ia ka um ha ki lyngkha, bad ka jingpyndonkam bha ia ki marpoh khyndew kiba don ki dei ki sienjam ba la pyntreikam ha kylleng ki thain, la kyrshan da ki prokram kum ka Modernisation of Command Area Development, kaba iarap ban kyntiew ïa ka jinglong jingman katba dang kyrshan ia ka jingim jong ki nongrep.
Ki jaka sor ha India ruh ki dei ban pdiang ia ka kolshor jong ka jingsumar lyngba ka jinglum ia ka um slap, ka jingpyndonkam biang ia ka um jakhlia, bad ka jingthmu kaba neh. Kawei pa kawei ka longïing, ka jaka treikam, bad ka imlang sahlang ka don la ka bynta ban pynthikna ïa ka jingpyndonkam ïa ka um ha ka rukom kaba don jingkitkhlieh.
Ka jingïaid lynti jong ka India sha ka jingïada ïa ka um ka dei ka jingpyrshang lang jong ka ri, kaba donkam eh na ka bynta ban tei ïa ka Viksit Bharat. Ka jingpynbiang ia ka um ha kaba kut kam shong tang ha ki jingtei bad ka polisi, hynrei ka shong ruh ha ka jingkylla ha ka jinglong.
Ha kane ka sngi kyrpang jong ka um ha ka pyrthei, to ngin ym sahkut ha tang ka jingsngewthuh hynrei ngin leh ia kaba donkam. Lada uwei pa uwei u nongshong shnong u pynim, pyndonkam biang, ne pyndap biang wat tang shi litar ka um, ngi pynneh pynsah palat 140 klur litar kum ka ri-ka jingktah kaba khraw na ka jingleh kaba suk. Ai ba ka jingpynneh pynsah kan long ka jingmlien kaba man ka sngi. Ia ka ri India kaba don um yn tei ym tang da ka polisi, hynrei da ki rai kiba man ka sngi jong ki briew jong ka-ha kaba la ñiewkor ïa kawei pa kawei ka symboh um, la pynneh pynsah ïa kawei pa kawei ka tyllong um, bad uwei pa uwei u nongshong shnong u kylla long u nongsumar ïa kane ka jingdon jingem kaba kordor.