Agri Stack: Ka Jingkylla ka India ha ki kam digital ba ïadei bad ka kam rep (Dr. Devesh Chaturvedi)

0

Ka kam rep ka dang bteng ban long kum u budlum jong ka ïoh ka kot jong ka India ha kaba ka ai kam ïa kumba 46% jong ki nongtrei ha ka ri. Ka Sorkar ka la shim ïa ki sienjam kiba kyrpang ha kine ki shiphew snem ba la dep ban kyntiew ïa ka jingkamai jong ki nongrep lyngba ki kam kiba bun bynta ban kyntiew ïa ka jingseisoh, pynïar ïa ki jait jingthung, pynduna ïa ka jinglut na ka bynta ka kam rep, ka jingkyntiew ïa ka jingïoh ïa ka dor kaba biang ïa ki mar rep, ka bor ban ïaineh haba don jingkylla ha ka suiñbneng.
Ka jingpynpoi ïa ki jingshakri bad ki jingmyntoi khlem ka jingeh, kaba shai bad kaba paka sha ki nongrep, lyngba ki skhim ba la kyrshan da ka sorkar pdeng ne ki skhim jong ka sorkar pdeng ka long ka sienjam ba kongsan jong ka Sorkar, la ka dei kaba pyntreikam na ka Sorkar Pdeng ne na ki Sorkar Jylla. Ka jingdonkam kaba kongsan ban peit ïa ka hok jong uno uno u nongrep (la u dei u trai, u nongshimwai ne u nongrep bynta) na ka bynta kano kano ka jingmyntoi na ka skhim ka long ka jinglong trai ïa ka jaka rep baroh kawei bad ka jingpeit ïa ki mar rep ba la bet ha kata ka jaka. Hynrei ki jingpher kiba khraw ha ka rukom pynïaid ïa ka khyndew ha kylleng ka ri ki buh ïa ka jingeh kaba khraw.
Da kaba ithuh ïa ka jingdonkam jong ka thup jingtip jong ki nongrep kaba la pynbeit ryntih kaba lum ïa ki jingtip kiba kongsan kiba ïadei bad ka jinglong trai bad ka jingthung symbai, kaba la pynthymmai da ka rukom ai jingmynjur kaba khlaiñ, ka Sorkar ka la sdang ïa ka Digital Agriculture Mission ha u snem 2024. Ka kynthup ïa lai tylli ki thup- ka lyngkha, u nongrep bad u jingthung ba la bet. Ka Agri Stack ka pyni ïa ka lynnong kaba thymmai ha ka jingïaid lynti jong ka ri India ha ka rep ka riang – kaba ïahap bha bad ka jingthmu jong u Myntri Rangbahduh ba donburom na ka bynta ka Viksit Bharat haduh u snem 2047.
Ka jingbuh jingtip shaphang ki jaka rep ka kynthup ïa ka jingtip jong ki jaka rep ba don ka geo-reference, ha kaba man ka jaka ka ïoh ïa ka farm ID kaba kyrpang. Ha ka bynta kaba ar, la ai ïa uwei pa uwei u nongrep u ba don jaka ïa ka farm ID kaba kyrpang ryngkat bad ki jingtip kiba kongsan kiba ïadei bad kawei pa kawei ka jaka kaba don ryngkat bad ka bhah lada jia ba ki dei kiba don palat uwei u trai. Ïa ki jingtip la pynïasoh bad ka Record of Rights khnang ba kano kano ka jingkylla ha ka jinglong trai namar ka jinghiar pateng, ka jingdie bad kiwei kiwei kan ïoh ïa ka jingpynthymmai ha ka thup jong ki nongrep. Ka bynta kaba lai ka kynthup ïa ki jingtip ba bniah shaphang ki jingthung ba la bet ha kawei pa kawei ka jaka, ba la ïoh lyngba ka jingpeit bniah ïa ki jingthung ba la pynlong da ki lad Digital/Teknoloji ba la pynlong ha man la ka aïom thung hadien ba la dep bet.
Ka Sorkar Pdeng ka la ïatrei lang bad 35 tylli ki Jylla bad Union Territory lyngba ki MoU. Ïa kane ka Mission la pyntreikam lyngba ka jingïatreilang kaba khlaiñ bha hapdeng ka Sorkar Pdeng bad ki Sorkar Jylla, da kaba pyndonkam da ka teknoloji ha ryngkat ka jingpynthikna ïa ka jingai bynta lang ïa baroh.
Ka Agri Stack ka dei ka jingbuh jingtip kaba don ka jingpynïasoh lang ha kaba ka jinglong trai ka shong ha ki Jylla/UT hynrei kaba ka Sorkar Pdeng ka lah ban pyndonkam ban pynbiang ïa ki jingshakri bad ka jingpeit bniah ïa ki jingtip. Ka thmu ban pynbiang ïa ka jingithuh digital ba la pynshisha na ka bynta uwei pa uwei u nongrep, ban pynïasoh ïa ka bad ki jaka ba la buh map thikna, bad ban buh jingtip shaphang ki jingthung kiba la thung ha man la ka aiom. Ka Stack ka plie lad ïa ka jingshakri kaba pynshong nongrim ha ki kyndon, ka jingpynbiang ïa ki jingshakri katkum ki skhim bad ki jaka, khlem da donkam ïa ki nongrep ban pynshisha biang man ka por ïa ka jinglong trai jong ki ïa ka jaka, lane ki jingtip ba bniah shaphang ki jingthung jingtep. Ka jingïoh ïa ki jingtip kiba ïadei bad ki nongrep ka long lyngba ka rukom ai jingmynjur kaba khlaiñ, kaba pynthikna ïa ka jingbud ryntih ïa ki kyndon jong ki aiñ kiba ïadei bad ka jinglong kyrpang bad ka jingïada ïa ki jingtip.
Na ki kot ki sla sha ka nongrim digital
Da ki phew snem mynta, ka jingpynïaid ïa ki kam rep ka shaniah bha ha ki kot ki sla ba buh jingtip bad ka jingleit peit dalade ïa ki jaka, kaba la wanrah ïa ka jingeh ïa ki briew bad ruh teng teng ka jingbam sap. Ka Agri Stack ka long kum ka dak jong ka jingkylla na kane. Da kaba pynkylla digital ïa ki jingtip shaphang ki nongrep bad ka jingpynïasoh ïa ki bad ki jingtip shaphang ki jait jingthung, ka pynbiang ïa ka jingsngewthuh kaba bniah bad kaba lah ban shaniah shaphang ka kam rep jong ka India.
U mawmer ba kongsan ha kane ka jingïaid lynti ka dei ka jingshna ïa palat 9 klur ki ID jong ki nongrep haduh mynta. Kine ki jingpynshisha lyngba ki lad digital ki long kumka tyllong jong ka jingshisha, kaba plie lad ïa ki nongrep ba kin ïoh ïa ki jingshakri bapher bapher khlem da hap pynshisha ïalade man ka por, kaba pynduna ïa ka jinglut jingsep jong ki. Na ka bynta ki tnat pyntreikam jong ka Sorkar, ki pynduna ïa ki jingbakla ha ka jingpynshisha ïa ki nongïoh jingmyntoi bad ki pynthikna ba ki jingmyntoi ki poi sha kito kiba dei ban ïoh ïa ki.
Hynrei, ka Agri Stack ka dei eh khamtam ban pynkup bor ïa ki nongrep ba kin ïoh ïa ki jingmyntoi bapher bapher na ki skhim, bad kim dei ka jingwanrah bujli ïa ki dulir jaka lane ka syrnot jong ka jinglong trai ïa ki jaka, watla ka don ka jingïadei bad ka Record of Rights ban pynthikna ïa ka jingshisha.
K jingpeit ïa ki jingthung lyngba ki lad digital: Ka jingsngewthuh mardor shaphang ki jingthung
Ha u snem 2025-16, 24 tylli ki Jylla ki la pynlong ïa ka digital survey ïa ki jingthung jingtep ha jan 30 klur tylli ki jaka ha palat 600 tylli ki district da kaba pyndonkam ïa ki tiar mobile, Geotagging bad ka jingkyrshan da ki satellite. Kane ka pyni ïa ka jingkylla kaba khraw na ki rukom jurip mynshuwa kiba ju long kiba slem bad kiba lah ban don ki jingbym ïahap/jingbakla.
Kane ka jingtip ka kyntiew ïa ka jingkheiñ ïa ka jingmih, ka jingpynkhreh ban thied ïa ki mar bad ka jingkheiñ ïa ka ïew. Ka pynkhlaiñ ruh ïa ka jingpynkhreh na ka bynta ki jingjia ba sngewsih da kaba plie lad ban ithuh kloi ia ka jingeh kiba iadei bad ki jingthung namar ka jingkyrduh um, ka jingshlei um ne ki khniang jingpang. Na ka bynta ki nongrep, ki jingtip kiba kham bha ki kylla sha ki jingai jingmut kiba biang por bad kiba kyrpang kiba idei bad ki jingthung bad ka jingkyrshan kaba kham kloi lada don kanokano ka jingjia.
Ka kam kaba la tei ha ka jingïatreilang bad ka jingai bynta lang ïa baroh
Da kaba ithuh ïa ki jingpher ha ka rukom jingpynïaid ïa ka jaka ha kylleng ka ri, ka rukom pyntreikam ka don ïa ka lad ban pynbeit ïa ka katkum ki jingdonkam jong ka thaiñ katba ka dang pynneh ïa ki jinglong ba ïadei ban pynthikna ïa ka jingïatreilang, kaba plie lad ïa ka jingpynkylla ïa ki jingtip khlem jingeh ha baroh ki rukom treikam ha ki jylla bad ka Sorkar Pdeng.
Kum ban shu kdew, ki don ki Jylla ha kaba ki jingthoh khyndew kim shym la pynthymmai da ki phew snem bad ka kyrteng jong ki kpa tymmen ka dang ïai bteng. Katba dang pyrshang tyngeh ban pynthikna ïa ka jingpynthymmai ïa ki kot ki sla kiba ïadei bad ki jaka, hynrei ha ka por ba dang sahteng, ki nongrep kiba buddien kiba rep ïa ki jaka kiba dang don jingthoh ha ka kyrteng jong ki trai kiba la khlad noh ki lah ban ïoh ïa ka ID nongrep jong ki, hadien ba la pynshisha da ka tnad lum khajna, ban pynthikna ïa ka jingbteng jong ki jingmyntoi.
Haba ki aiñ ha ki jylla ki plie lad bad ka jylla ka mynjur, ki nongrep ba shim wai ki lah ban ïoh bynta lang ha ka jingïoh ïa ki jingmyntoi na ki skhim, ha ryngkat ki lad pynshisha ïa ka jinglong trai kiba khlaiñ.
Ha ki jylla ka thaiñ shatei lammihngi, ha kaba bun ka jinglong trai da ka shnong ka thaw, ka jingpynshisha kaba don nongrim ha ki geo – coordinate ka plie lad ïa ka jingai bynta lang khlem da ktah ïa ki rukom treikam tynrai.

Leave A Reply

Your email address will not be published.