Kumno ka Urban Challenge Fund ka lah ban pynwandur thymmai ïa ki nongbah jong ka Ri India baroh kawei – Srinivas Katikithala

Ka kam jong ka jingkylla sor jong ka India ka dang don ha ka bynta kaba kongsan. Ki nongbah mynta ki don ka bynta kaba kongsan jong ka GDP jong ka ri, ki don ïa ki kynhun ka ïoh ka kot kiba khlaiñ tam jong ka bad ki nang pynwandur ïa ka jingim kaba bha jong ki million ngut. Hynrei ki ïakynduh ruh ïa ki jingduna ha ki jingdon jingem kiba ïai bteng, ki jingma kiba ïadei bad ka jinglong ka suiñbneng, ki jingeh ha ka liang ka pisa tyngka bad ka jingïaphiah jong ki jaka treikam. Ka jingeh kam dei shuh hato ka India kan kylla sor, hynrei hato kan lah ne em ban kylla sor ha ka rukom kaba bha -ha ka rukom kaba seisoh, kaba ïaineh bad kaba kynthup lang ïa baroh.
Ka Urban Challenge Fund (UCF) ba la mynjur dang shen ka pyni ïa ka jingkylla kaba khraw ha ka rukom ba ka India ka tyrwa ban jubab ïa kata ka jingkylli. Da ka jingmang tyngka ka Sorkar Pdeng kabaT.1 lak klur ha u snem mang tyngka 2025-26 haduh u snem mang tyngka 2030-31, bad ka jingpynwandur kaba la khmih lynti ban wanrah haduh T.4 lak klur jong ka jingbei tyngka baroh, ka Fund ka pyni ïa ka jingkylla na ka jingai pisa tynrai kaba pynshong nongrim ha ka jingai jingïarap sha ka rukom treikam kaba pynïasoh bad ki ïew ki hat, kaba wanrah ïa ki jingkylla bad kaba seisoh na ka bynta ki jingdon jingem ha ki jaka sor.
Na ki Grant sha ka jingpynbeit ryntih ïa ka ïew
Kaba pynïapher ïa ka Urban Challenge Fund na ki prokram kiba mynshuwa ka long ka jingtei jong ka. Ka jingïarap na ka sorkar pdeng ka long kaba la buh pud haduh 25 percent na ka jinglut jong ka projek, bad ki nongbah ki dei ban pynmih ym duna ïa ka 50 percent na ki tyllong jong ki ïew ki hat kum ki municipal bond, ki ram na ki bank lane ki jingïatreilang hapdeng ki riew shimet bad ka sorkar. Ka bhah kaba sah ka lah ban long na ki jylla, ki bor shnong ha ki jaka sor lane kiwei kiwei ki lad bei tyngka.
Kane ka jingdonkam ka wanrah ïa ka jingpynïaid beit ïa ka pisa tyngka ha ka nongrim jong ka prokram. Ka pyni ba ki jingdon jingem ha ki jaka sor kim lah ban shaniah tang ha ka mang tyngka paidbah; ka dei ban nang kham ïoh ïa ki ïew ki hat lyngba ki projek kiba lah ban shaniah, kiba kyrsdhan da ka jingïoh khajna. Da kaba leh kumta, ka Fund ka pyrshang ban pynïahap ïa ka jingstad ha ka liang ka pisa tyngka bad ka jingangnud ban tei ïa ki jingdon jingem.
Ka jingpyrkhat biang ïa ka nongrim jong ki jaka sor
Ïa ka Fund la pynbeit ha kylleng ki lai tylli ki bynta kiba pyni ïa ka jingkylla ki jingdonkam ba kongsan jong ka jinglong jingman ki jaka sor jong ka India.
Kaba nyngkong, ki Nongbah kum ki jaka pynroi, ka ithuh ba ki jaka sor kidei ki kor jong ka ïoh ka kot. Ka kyrshan ïa ka jingthmu ba ïadei bad ka jaka bad ka leit ka wan, ki jingdon jingem ha shilynter ki economic corridor, bad ka jingkyntiew ïa ki nongrim ba khlaiñ ba ïadei bad ka ïoh ka kot kum ki karkhana, ki kam jngohkai pyrthei ne ki kynhun pynpoi mar. Ka jingthmu kam dei tang ban tei ïa ki jingdon jingem hynrei ban kyntiew ïa ka jinglah ban ïakhun bad ka jingseisoh.
Ka bynta kaba ar, ka jingsaiñdur ïa ki nongbah, ka pynbeit ïa ka jingeh kaba la slem bha ha ka jinglong sor jong ka India – ka jingkhapngiah bad jinghiar jong ki jaka pdeng jong ka histori bad ki jaka treikam. Da kaba pynshlur ïa ka jingpynthymmai ïa ki jaka ba rim, ka jingkyntiew kaba ïadei bad ka leit ka wan bad ka jingpynbeit thymmai ïa ki jaka paidbah, ka Fund ka ïaleh ban plie ïa ka jingshongdor hapoh ki jaka sor kiba la don lypa. Ka jingwanrah ïa ka jingmut jong ka jingshim dor ïa ka jaka bad ki rukom kyntiew biang ba la buh ryntih, kaba ailad ïa ki nongbah ban pynkylla ïa ki jingdon jingem kiba duna ka jingpyndonkam sha ki nongpynïaid ïa ka jingpynthymmai katba ki dang pynneh ïa ka jinglong ka kolshor bad ka pateng.
Ka bynta kaba lai ka pynleit jingmut ha ka Um bad ka Jingkhuid jingsuba, ha kaba ka jingban jur ka kylla sha ka jingpynpoi pura ïa ka jingshakri, ka jingpyndonkam biang ïa ka um jakhlia, ka jingpynduna ïa ka jingshlei um bad ka jingpynbha ïa ki jaka jaboh ba la rim. Ka jinglah ban ïakhun pyrshah ïa ka jingkylla ka suiñbneng la shna ha kane ka phang, da kaba pdiang ba ki jingjia ba shyrkhei ba ïadei bad ka jinglong ka suiñbneng bad ka jingeh ha ka mariang ki pynkylladur thymmai ïa ka jingma jong ki jaka sor.
Ka jingwanrah ïa ki nongbah kiba kham rit hapoh ki kam pisa tyngka ba kongsan
Kawei na ki bynta ba thymmai tam jong ka Urban Challenge Fund kadei ka skhim Credit Repayment Guarantee kaba T.5,000 klur. Ha ka sien kaba nyngkong, ki bor shnong kiba kham rit ha ki jaka sor – khamtam kito kiba don ka jingbun briew hapoh shi lak, ryngkat bad ki nongbah ha ki jylla rilum bad ki jylla ka thaiñ shatei lammihngi – la plie lad ban ïoh ïa ka jingbei tyngka ryngkat bad ki jingpynskhem ba la buh ryntih da ka sorkar pdeng.
Da kaba pynduh ïa ka jingma na ka jingshim ram kaba nyngkong, ka skhim ka pynhiar ïa ka jingkhanglad ban rung na ka bynta ki nongbah kiba kham rit bad ka pyni ia ka jingshaniah ha ki nongai ram. Da kaba leh kumta, ka sdang ban pynbeit thymmai ïa ki bor shnong ha ki jaka sor kum ki bynta kiba lah ban shaniah ha kaba ïadei bad ka pisa kiba lah ban pyndonkam ïa ki ïew pisa, ban ïa kaba shaniah tang ha ki jingphah pisa hapdeng ki sorkar.
Ka jingpynkylla kum ka nongrim
Ka jingïoh ïa ka jingïarap jong ka sorkar pdeng hapoh ka UCF ka shong ha ka rukom synshar, ka jingbei tyngka bad ka jingpynkylla ha ka jingthmu. La khmih lynti ba ki nongbah kin kyntiew ïa ka jinglah ban ïoh ram, pynkhlaiñ ïa ki rukom pynïaid ïa ki jingdon jingem, pynlong digital ïa ka jingshakri, kyntiew ïa ka jingtreikam bad pdiang ïa ki rukom thmu ba ïadei bad ka jingpyndonkam ïa ka jaka bad ka leit ka wan.
Ka jingai pisa ka ïasoh bad ki mawmer bad ki jingmih kiba lah ban ïohi, ha kaba ka jingpynkylla kaba bteng ka long kum ka jingdonkam shwa ki jingai pisa. Kane ka rukom ka pyrshang ban pynthikna ba ka jingthaw ïa ki jingdon jingem kan ïaid ryngkat bad ka jingpynkhlaiñ ïa ki jaka treikam, kaba pynduna ïa ka jingma jong ki jingdon jingem kiba lah ban sniew namar ka jingduna ka jingsumar ne ka jingpynïaid kaba duna.
Ka Urban Challenge Fund ka batai biang ruh ïa ka bynta jong ki riew shimet ha ka jingkyntiew ïa ki jaka sor. Da kaba wanrah ïa ka jingbei tyngka na ka ïew bad pynshlur ïa ki jingpynbeit ba la buh ryntih ban ïasam lang ïa ki jingma, ka plie lad ïa ka jingïashim bynta kaba kham jylliew jong ki riew shimet ha ka jingpynwandur, jingai pisa bad ki jingtreikam.
Ka jingkyrshan ban pynkhreh ïa ka projek, ka jingïarap ban ai jingmut ha ka jingpynïaid bad ki rukom peit bniah lyngba ki lad digital ki long ban pynkhlaiñ ïa ka jinglah ban treikam jong ka projek bad ka jingshaniah jong ki nongbei tyngka. Lada pyntreikam hok, kane ka lah ban pynjylliew ïa ka ïew jong ki municipal bond jong ka India bad pynïar ïa ka nongrim bei tyngka na ka bynta ki jingdon jingem ha ki jaka sor.
Ka rukom pyntreikam kaba don ka jingïatreilang
Ka Tnad Housing and Urban Affairs ka la buh ia ka Fund hapoh ka jinglong jingman jong ki nongshim bynta kaba kham iar. La khmih lynti ia ki jylla, ki bor shnong ha ki jaka sor, ki jaka bei tyngka, ki tnat ai kyrdan ia ka lad ioh shim ram bad ki nongkyntiew shimet kin iadon bynta lyngba ka rukom treikam kaba pynshong nongrim ha ka jing iakhun kaba ai jingmyntoiia ka jinglong ba la pynkhreh bad ka jingpynwandur thymmai.
Ki kyndon ban kyntiew ia ka bor treikam ha ka ri, ka jylla bad ha sor la kynthup lang ha ka rukom treikam, da kaba ithuh ba ka jinglah ban ioh pisa ka dei ban iadei bad ka jingtbit ha ka liang ka jingstad bad ka jingpyniaid.La khmih lynti ba ki jaka peit bniah lyngba ki lad digital kin kyntiew ia ka jingshai bad ka jingkitkhlieh, ban pynskhem ia ka jingsynshar kaba pynshong nongrim ha ka jingmih.
Ka Lynti sha ki Nongbah kiba la pynkhreh na ka bynta ka lawei
Ka jingbun briew ha ki jaka sor jong ka India kan nang kiew bha ha ki phew snem ban wan, bad ka jingheh jong ka jingdawa ïa ki jingdon jingemruh kan nang kiew. Ka Urban Challenge Fund ka buh ialade hapoh kane ka lynti kaba jrong samoi, da kaba pyrshang ban pyniadei ia ka jingkiew ka ïoh ka kot, ka jinglah ban ialeh pyrshah ia ka jingkylla ka suiñbneng bad ka jingpynneh pynsah ia ka pisa tyngka hapoh kawei ka phang.
Ka lad ban pynkylla dur biang ïa ka jingkylla jaka sor ka India kan shong ha ka jingpyntreikam. Hynrei ka jingthmu ka long kaba shai. Ka Urban Challenge Fund ka pynbeit thymmai ïa ka jingpynkylla sor ym kum ka jingkit kaba khia ha ka liang ka pisa tyngka kaba hap ban pynïaid, hynrei kum ka lad ban bei tyngka ban pyndonkam. Da kaba wanrah ia ka jinglong ryntih ha kaba iadei bad ki iew, ki jingmyntoi haba wanrah ia ki jingkylla bad ki jingmih kiba lah ban shim jingkheiñ ha ka jingpynwandur jong ka, ka ïaleh ban kyntiewïa ka bynta kaba bud jong ka jingkylla ha ki jaka sor jong ka India – kawei ha kaba ki sor ki nang kiew sha ki jaka kiba khlain, kiba lah ban ïakhun bad kiba la pynkhreh na ka bynta ka lawei jong ka roi ka par.

(U nongthoh u dei u Secretary, Tnad Housing
and Urban Affairs)