“25% ka susidy ïa ki sboh dawai” Ka sorkar ka kwah ban pynduh syndon ïa ka rep pyndonkam dawai sboh ha ka jylla: Conrad
Shillong, Nailar 27: Ka sorkar jylla ka angnud ba suki suki kan pynduhnoh noh ïa ka jingrep ban pyndonkam da ki sboh dawai khnang ban ailad ïa ki nongrep ban thung ïa ki jingthung khlem da pyndonkam dawai, ïa kane la ong da u Myntri Rangbah Conrad K Sangma ha ka sngi Palei ha ka dorbar synrai bad ong ruh ba ka Meghalaya ka la jam shakhmat ban long ka Jylla ba bun eh ka jingrep organic ne rep tynrai hapoh ka Ri bad ka Sorkar ka kwah ban pynduna bad khatduh ban pynduh syndon ïa ka jingpyndonkam sboh dawai.
U la ong ba dei ban kynmaw ka long ba ka Meghalaya bad ka pyrthei baroh kawei ka dang pyrshang ban jam sha ka kam rep ba khlem khleh dawai. “Ngim don hangne ban pynshlur hynrei ban pynsngewthuh ïa ki nongrep ban nym pyndonkam ïa ki dawai. Ngi la sdang pyndonkam da ki bio-fertilizer ne ki sboh khniang. Ngi la don ha ka jingpynkylla bad ngi kyrmen ba shisien ka sngi ngin ym don shuh ïa kino kino ki kynja sboh dawai,” bynrap u Conrad ha Ïingdorbar Thaw Aiñ.
U la ong, “Ka lynti kaba dei ba la leh da ka pyrthei baroh kawei ka long bJowai, Nailar 27: Ki Karbi kiba shong basah ha shnong Samatan, Wanpung (Ummaleng) bad Rongkhlan ki dei ki shnong kiba hap hapoh u pud u sam jong ka Elaka u Daloi shilliang Myntang bad kiba dang shu wan buhai shnong hadien ka jingai District ïa ka Mikir bad North Cachar ha ka snem 1951.
Ha shwa ba kine ki Mikir ne ïa kiba la tip mynta kum ki Karbi, kin wan buhai shnong da ka jingbit na ka Dorbar Elaka Shiliang Myntang, haba ki wan ki shu rep lum naba ïa ki Hali ki pynthor la rep lypa da ki nongshongshnong ka Mukroh, Borato, Saba, kiba long ki trai muluk trai jaka jong ka Elaka Shiliang Myntang.
Kine ki Karbi kim don Hali don pynthor bad da ka mynsiem atnud ia ka jingïoh khaw ïoh kba ki pnar, ki Karbi da ka jingkyrshan ki bor District ka Karbi-Anglong Autonomous Council-Assam, ki wan rah da ki puh shilum (JCB) ban ot ïa ka lum ka wah bad ka khyndew kaba la lur da ki JCB ka tuid sha ki Hali ki Pynthor jong ki pnar.
U Kba jong ki pnar uba ki rep ha ki Hali ki Pynthor jong ki u la sdang ban mih soh, hynrei pat kane ka jingleh jong ki Karbi bad ki bor Forest jong ka Karbi Anglong ban ot ban lur ïa ka lum ka wah ka long kaba i sangsot bad pangnud ban ïohi ba ïa u kba uba la sdang mih soh la da tap da ka khyndew kaba tuid na kane ka jingot lum jong ki Karbi bad ka Forest Department jong ka Karbi-Anglong Assam.
Ïa ki Hali ki Pynthor ki nongrep ki ïoh patta na ka Jaiñtia Hills Autonomous District, Jowai, Meghalaya bad kum juh ïa ki Land Holding ïa ki khlaw ki btab jong ki. Haba kumne shano ki bor District jong ka Jaiñtia Hills bad ka Sorkar Meghalaya. Lada ki bor District ka Jaiñtia Hills bad ka Sorkar Meghalaya kim lah ban pynsangeh ïa kane ka jingleh thombor jong ki Karbi bad ka Forest Department jong ka Karbi Anglong Assam, ban ïada ïa kine ki Nongrep Pnar jong ngi, imat la hap shim ïa ka bor ha kti jong ki paidbah.an test ïa ka khyndew. Ngi la jam mynta ban nang pynbun ïa ka jingai syrnot ha ka kam rep ba khlem khleh dawai bad ka Meghalaya ka long kaba la pynkhreh bha mynta.”
Shuh shuh u Myntri rangbah ula bynrap ïa ka jubab jong u Myntri ka rep ka riang Timothy D Shira halor ka jingkylli u President ka VPP bad MLA ka Nongkrem u Bah Ardent Miller Basaiawmoit halor ka jingpynbor ïa ki nongrep ban thied ïa ki SSP ha ka dor ba T.900 shi byrni.
Haba pynpaw ïa ka dor, u Conrad ula ong, “T. 266 ka dei na ka bynta ka urea bad ki dkhot ki la kylli ïa ka SSP. Ka urea ka long T. 266 bad ka dor ka SSP ka long T.800 shi byrni ha ka dor subsidy. Ka subsidy ka long 25% bad ka dor ïew ka long T.1200”.
Halor ka jingshim khia ïa ki kam khaïi tuh, u Myntri ka tnat Rep u Timothy D Shira ula ong ba kam don lad satia ban khaïi tuh ïa ka SSP namar ka jingpeit thuh kaba pyrkhing ka don.
U la ïathuh ba ki don haduh 129 ngut ki Inspector bad ki ju leit talasi man ka por. Baroh ki nongdie ki hap ban wah ïa ka dor bad die ha ka dor ba la buh da ka Sorkar. Ka long kongsan ba hap pynrung ïa man ki mar ba die hapoh ka Integrated Fertilizer Management System (iFMS). Lada die black shi kilo, ïa kane lah ban buddien lyngba ki nongtrei jong ka tnat.
Shuh shuh u la pyntip ba la aibor ha ki Director ka Tnad Agriculture bad Horticulture ba kin pynlong ïa ki jingtalasi manla ka por bad kumruh ki jingleit jurip kiba kynsan.
U Myntri Rangbah ula bynta ba haduh 1,432 sien la pynlong ia ka jingtalasi ba kynsan kat haduh mynta bad kane ka kam kan ïaibteng manla ka por bad khamtam haba ïoh kino kino ki jingujor ne pyntip.