Pynlut ka sorkar 815.14 klur khlem ki kyndon hapoh ka mang tyngka khlem ka bor jong ka aiñ ong ka kaiphod CAG

Shillong, Nailar 31: Ka Kaiphod Comptroller and Auditor General (CAG) ka India ha ka kaiphod na ka bynta ka Meghalaya ha ka snem 2024-25 ka la kdew ba ka pisa T. 815.14 klur la pynlut da ka sorkar jylla khlem ki kyndon hapoh ka mang tyngka ne kaba la pynlut khlem ka bor jong ka aiñ.
Ym lah ban sei ïa ka pisa napoh ka pla ba la buh na ka bynta ki kam ba kyrkieh ne Consolidated Fund jong ka jylla, lait tang hapoh ki rukom badei ba la thaw da ka aiñ ba la mynjur katkum ki kyndon jong ka Article 204 jong ka riti synshar ka ri. Ka Paragraph 95 jong ka Volume I jong ka Budget Manual ka ong ba ym dei ban don ki jingpynlut hapoh ka particular head (Major, Minor or Sub-Head) pyrshah haba ym don ki kyndon, hapoh ka mang tyngka kumba la mynjur da ka Assembly kaba lah ban sei ne pynlut bad ki kyndon hapoh ka grant kan ym lah ban tam palat.
Ha kawei pat ka liang ka kaiphod CAG ka la shem ba ka pisa T. 815.14 klur la sei ha ki 10 tylli ki kam (cases) hapoh kiba bun ki rukom treikam jong ki 6 tylli ki grant ne jingïarap ha ka snem 2024-25 khlem da la don kino kino ki kyndon hapoh ka mang tyngka kaba sdang, nangta ki jingpan ba bynrap (supplementary demands) bad khlem da pyndonkam ruh ïa kino kino ki hukum ban kam biang halor kane ka jingtreikam.
Kaba bun bha na kane ka pisa la sei na ka bynta ka bor pynïaid ïa ki ram ki paidbah kaba long T. 693.50 klur. Shuh shuh ka pisa T. 111.85 klur ka don hapoh ka jingpyntreikam ïa ki surok bad ki jingkieng bad T. 8.98 klur haba ïadei bad ki kam rep kam riang bad kiwei ki jait jingshakri. Kane ka la poi sha ka T. 814.33 klur da ka pisa kaba rit kaba la pynwan lang ïa baroh.
Ha ka jubab sha ki nongkheiñ nongdiah (auditors), ka sorkar jylla ka la ïathuh ba ki jingpynlut ha ki tulop ka dei kaba la buh bad kumta ym lah ban kiar. Ka jylla shuh shuh ka la pynthikna ba yn dang bun ki kyndon mang tyngka ba shisha yn dang thaw ha ki mang tyngka ki ban sa long ban kiar na ki jingjia ki jingbun ki jingpynlut kyrpang ha ki kam kiba dei ban leh kumba la buh.
Ka kaiphod ka la kdew ruh ba ka la don ka jingsam kaba palat ka pisa T 9,725.87 klur nalor ka jingai bor ba la leh da ka Assembly hapoh ki artylli ki grant ne jingïarap bad kawei kaba la pyndonkam ha ka snem 2024-25.
Watla ka jingpynlut ha ki pension bad kiwei ki kam shakri ki dei kiba bun kiba la angnud kumba ju dei, ka jingjia jong ka jingpynlut kaba bun ha ki lai tylli na ki 5 snem ba la dep (2021-22, 2022-23 bad 2024-25) “ki kdew ïa ki jingtlot kiba ïai jia ha ka jingmang pisa bad ka jingpynlut kaba hap ban pynïaid,” ong ka kaiphod CAG.
Sa shisien ka jylla ka la ïathuh sha ki auditor ba ki jingpynlut ha ki tulop bad pension ki dei kiba hap ban leh bad namar kata ym lah ban kiar. Ki don kiwei pat ki jingjia ha kaba la thaw ïa ki kyndon hapoh ka mang tyngka hynrei ym don pat ki jingpynlut.
Ki Auditor ki la shem ruh ba ha baroh kawei ka kyndon ka mang tyngka (original plus supplementary) jong ka pisa kaba T. 400.43 klur ha ki 22 tylli ki case khlem da pyndonkam hapoh ka Grant No. 38 ha ka snem 2024-25.