Pyllait paidbah u MR ïa ka thup wadbniah ban lap ïa ka tynrai jong ki Garo, ka ‘Tracing the Roots’
Shillong Nailur 01: U Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K Sangma, ha ka sngi Ba-ar u la paidbah ïa ka projek wad bniah kaba khraw jong ka Sorkar Jylla, kaba la jer kyrteng “Tracing the Roots”, ha District Auditorium, Tura, kum ka jingkynmaw burom ïa ka sngikha ba 79 jong u kpa jong u ba la khlad, u Purno Agitok Sangma.
Ha kane ka jingialang la donlang ruh naduh u Myntri ka tnad Arts and Culture ka sorkar jylla Bah Sanbor Shullai, bad ka MLA jong ka Gambegre ka Mehtab Chandee A Sangma.
Na ka liang u Myntri Rangbah haba kren ha ka jingialang u la ong ba kane ka prokram, ka long ban wad bniah da ka rukom saïan ïa ka tynrai jong ka Meghalaya bad ka histori jong ka, kaba mih na ka jingmut jong u Lamphang barim ka Lok Sabha u P A Sangma.
Da kaba pynkynmaw ïa ka jingïakren bad u kpa jong u ha ka por ba u dang im, u Conrad u la ong, “Ka la long kawei na kita ki jingïakren kiba ju long hapdeng u kpa bad u khun.Hynrei haba nga phai dien mynta, nga sngewthuh ba man la ka jingïakren ka don ka khubor kaba khlaiñ.Ka la long kum ka klas na bynta jong nga, ka lynti kaba pyni ïa ka jingim bad ïa ka Jylla.”
U la ong ba u P A Sangma u la pynpaw ïa ka jingsngewkhia halor ka jingduna jong ka jingbuh jingthoh katkum ka juk stad mynta shaphang ka tynrai, ka histori, ka jingwan buhai shnong bad ka kolshor jong ki briew ka Meghalaya, khamtam eh ki Garo.
“Kata kawei ka jingïakren ka la sah ha ka jingmut jong nga.Da kaba buh jingmut ïa kane, kumba ar snem mynshwa, nga la rai ba ngi dei ban sdang ïa ka prokram ban pule bad wad bniah ïa baroh ki liang jong ka kolshor bad ka histori jong ngi bad ban pynmih da ka rukom saïan ïa ki sakhi halor ka tynrai bashisha jong ki briew jong ngi,” ong u Myntri Rangbah da kaba pynshai ba ka jingthoh kaba u la pynkhreh shisnem shiteng mynshwa ka la long mynta ka prokram kaba la sdang ban iaid shakhmat.
Kane ka jingwad bniah kaba kynthup ïa bun ki bynta jong ka jingtip kan kynthup ïa ka jingwad bniah halor ka histori, ka pateng, ka jingtip tynrai, ka ktien, ka jingwad ïa ki dak jong ka juk mynbarim bad ka jingpule ïa ki kot bad jingthoh kiba la buh ha ki thup rim, ban wad ïa ki tynrai bad ki buhai shnong ha ka histori jong ki Garo, Khasi bad Jaintia.
La iathjuh ba ha kane ka jingïaid lynti, 75 ngut ki scholar kin leit sha Vietnam, Cambodia bad Tibet ban wad ïa ki jingïadei ha ka imlang-sahlang bad ka kolshor hapdeng ki jaitbynriew jong ka Meghalaya bad ki ri Southeast Asia.
Katba ka jingwad bniah halor ki Khasi-Jaintia ka don ïa ka kyrteng “Ki Dienjat: Re-examining Khasi-Jaintia Socio-cultural Linkages with Southeast Asia”, ka bynta kaba ïadei bad ki Garo kan wad bniah halor ka jingmut ba ki Garo ki don jingïadei bad Tibet bad kibynta ba shatei jong ka pyrthei.
U Myntri Rangbah u la plie ruh ïa ka e-portal kaba kyrpang na bynta kane ka projek, kaba kan long kum ka jaka pdeng ban lum ïa ki jingtip na ka jingwad bniah, ki digital archives, ki jingpynmih kot bad jingthoh jong ki scholar, bad ki jingdonkam ha ka pule puthi.
“Tracing the Roots ka kham palat ban ïa tang ka projek wad bniah.Ka long ka jingïaid lynti ban shem biang ïa ki tynrai jong ngi, kaba la leh khnang ba ngin lah ban ïadei biang bad ka por ba la leit, ban sngewthuh ïa ka juk mynta jong ngi bad ban tei ïa ka lawei jong ngi da ka jingshaniah kaba kham khlaiñ,” u la ong.
Katba na ka liang u Bah Sanbor haba kren ha ka jingialang u la pynpaw ia ka jingkmen ba u la ioh biang ban don bynta ha ka kingpyllait paidbah ia kane ka jingphah wad bniah ia ka tynrai jong ki Garo hadien ba ki la dep ban pyllait paidbah ia ka bynta kaba dei jong ki Khasi-Jaintia dang shen.
“Kane ka dei ka kam kaba la khmih lynti la slem bha bad kadei ka jingthrang jong u PA Sangma hynrei mynta u Myntri Rangbah jongngi u la shim ka sienjam ban pynurlong ia ka,” ong u Bah Sanbor.
Shuh shuh u la ong ba ka sorkar jylla na ka bynta ban wad bniah ka la thung da ka komiti hapoh ka jingpeit jong ka tnad Arts and Culture da ka jingiatreilang bad ki riewshemphang bad ki nongwad bniah.
Ha kane ka jingialang la ioh ruh ia ka jingkren na u Principal Secretary ka tnad u Bah FR Kharkongor, nangta na ka Director Jong CD Lyngwa bad ruh kumjuh na ki kynhun wad bniah bad ki riewshemphang.