Lap ba 95 na ki 115 tylli ki ophis sorkar kim shym la don wat tang uwei ruh u nongtrei ba duna ha ki dkhot met
Lyngba ka jingwad RTI ka Blind Lead Trust
Shillong, Risaw 25: Ka jingwad jingtip RTI da ka Blind Lead Trust ka la pynpaw ïa ka jingbymlah treikam ha ka rukom buh jaka ne ai kam ïa kiba duna dkhot met ha Meghalaya, ha kaba 95 na ki 115 tylli ki ophis paidbah kim shym la don wat tang uwei ruh u nongtrei uba don jingduna ha ki dkhot met.
Ka Trust ka la wad 115 tylli ki RTI – 106 tylli ha ki tnad sorkar bad 9 tylli ha ki jaka pule – bad ka la ïoh lut ïa ki jubab haduh ka 25 tarik u Nailar, 2026.
Kawei pa kawei ka RTI ka wad ïa ki jingtip shaphang ka jingtrei jong ki PwD, ki kam ba dang sahkut, ka rukom thup kyrteng bad ka bhah ïalehkai. Tang 20 tylli ki ophis, lane 17 percent, ki la ong ba ki ai kam ïa ki briew kiba don jingduna ha ki dkhot met, katba 83 percent ki la ïathuh ba kim don.
Na ki 102 tylli ki ophis kiba la jubab halor ka kam, 75 tylli ki la pynpaw ba ym don nongtrei kiba don jingduna ha ki dkhot met. Halor ka jingsahdien, 91 na ki 100 tylli ki jubab ki la kam ba ym don kam ba lait, katba tang lai tylli ki la kam ba ka don ka jingsahdien kaba long uwei haduh lai ngut. Ka kaiphod ka ong ba kane ka pyni ba ki tnad kim shym la lah ban pynneh ïa ki thup jong ki briew kiba dei ban buh kyrpang ne ban kheiñ ïa ki kam ba lait naduh ka aiñ jong ki briew kiba don jingduna ha ki dkhot met, 1995 bad hapoh ka aiñ RPwD, 2016.
Halor ka roster bad ka jingbuh jaka, tang 30 tylli na ki 115 tylli ki ophis ki la jubab, 67 tylli kim shym la ai jubab bad 14 tylli ki la iehnoh thylli. Na kiba la jubab, 23 ngut ki la ong ba kim don roster. Halor ka bhah ïalehkai, 91 tylli ki ophis kim shym la ai jubab ne iehnoh thylli, 19 tylli ki la ïathuh ba kim don jubab.
Tang kawei ka jaka treikam – ka Ophis jong u Nongsumar Khlaw ba hakhmat eh (Principal Chief Conservator of Forests, Meghalaya), ka la pyntreikam hok ïa ki jingbthah jong ka aiñ RPwD, katkum ka kot ba kongsan.
Ha ka District, ka East Khasi Hills ka don 95 tylli ki aplikeshon bad 16 tylli na ki 20 tylli ki ophis kiba ai kam ïa ki PwD. Ka Garo Hills, ka Tura bad ka Jaiñtia Hills ki la ïoh mar ar tylli. Ha South Garo Hills, South West Khasi Hills ki la pyntip ba ym don ki nongtrei na kiba ïapher ha ki dkhot met.
Ka kaiphod ka la pynpaw ruh ïa ki jingkhanglad ha ka jingïoh rung ha kaba thep ïa ki RTI – ki kyndon thep met ki bym shai, ki kyrteng PIO kiba la rim, ka jingduna ka jingtip shaphang ki jaka sah na ka bynta ki Captcha kiba duna ka jingïohi bad ki bym lah ban ïoh rung.
Ha ka jingpynbna ba kyrpang ha ka 28 tarik u Nailur, ka tnad ka koit ka khiah ka la kam ba ym shym la buh ïa ka ïing sah jong ka sorkar ne ka jaka ai jinghikai treikam ba kyrpang na ka bynta ki briew kiba don jingduna ha ki dkhot met hapdeng u bnai Jylliew 2018 bad u bnai Lber 2026, bad ba ki jingpeit bniah ïa ka jinglah ban ïoh ïa ki jingdonkam hapoh ka kyndon 42 jong ka RPwD A.
Ki kynhun kiba don jingduna ha ki dkhot met ki la dawa ban leh ïa ka jingpeit bniah hadien jong ki kam ba lait naduh u snem 1995, ki jingpynbna paidbah na ka bynta ki kam ba la buh kyrpang hapoh lai bnai, ki jingpynbna ba kyrpang ban pyndap ym duna ïa ka 50 percent ki kam ba la sah hapoh hynriew bnai bad ka jingpynmih ïa ki thup ba lait 100 point bad ki jingpeit bniah ïa ka jinglah ban ïoh ïa ki kam digital.
Haba maham ïa ka jingïakhih ha surok bad ka jingshah thngan khlem kut por, u Nongseng jong ka BLT u Jitendra Dkhar u la ong ba ki jingtip ba thikna ki pynshisha ba ki tnad kim ai jingtip ba kim don jingsahdien tang namar ba ki la kyntait ban pynneh ïa ki thup kyrteng katkum ka aiñ, bad ka sorkar kan kitkhlieh ïa kano kano ka jingshah pynjulor ha ka por ba ïakhih.