Ka Lumpongdeng kam hap shuh hapoh ka Projek 5 Star Hotel jubab u CM ïa u nongïalam ka VPP
Ladep weng ïa ka jingkhang tih dewïong ha ka jylla dang thawlad ban ïoh tih da ka rukom ba thymmai
Shillong, Nailar 26 : U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Ba-ar ula pyntip ba lah dep ban weng ïa ka jingkhang tih dewiong ha Jylla bad ka ïing Bishar Supreme Court ka la ai jingbit ban tih par kat kum ka aiñ da ka buit stad saian, bad ïathuh ruh ba u Myntri ka Coal Ministry ula bthah ïa ki Ophisar ban wad ïa ka lynti treikam kiba la don lypa kiba lah ban leh na ka bynta ka Meghalaya da ka rukom tih dewiong kaba thymmai kaba kiba rit ba ria ruh kin lah ban tih ym da kaba tih da kaba klong ïa baroh uwei u lum namar ha Meghalaya kam ïahap satia.
Haba jubab ïa ka jingïatai nia kaba lyngkot bala wanrah da u President ka VPP Ardent Miller Basaiawmoit, u Conrad ula ong “Nga kmen ban pyntip sha phi ba ïa ka jingkhang tih dewiong lah dep ban weng noh. Lada don ki bym pat tip, ïa ka jingkhang tih par lah dep ban weng. Kaei kaba ka Supreme Court ka ong ka long ba phi hap ban tih kat kum ka aiñ”.
Ula ong ba ka jingpynkynriah sha ka jingtih par kat kum ka jingstad saian ka long kaba jyrwit jyrwat bha ha Meghalaya namar ka rukom long ka riti bat khyndew bad ka jingstang ki syrtap dewiong kaba buh ïa ka rukom tih open-cast ban nym ïahap satia.
“Ka Coal Ministry kala khmih ïa ka Meghalaya ha kawei pat ka rukom bad ka hap ban thaw ïa ka aiñ ban pynbiang tarajur ïa ka jingshngaiñ bad ka ïoh ka kot” ula ong.
Ha ka jingïakynduh ba dang shen ha Delhi, u Conrad ula ong “Nga la ïakynduh ïa u Coal Minister lem bad ka MLA na Sutnga-Saipung. U Myntri ha ka jingïalang ula kren shai. Ula pynpaw ba un sa wad ïa ka lynti. Ula pyntip ïa ki Ophisar ba ki par bad ki trai khyndew ha Meghalaya ka ïapher bad kumta ka jingtyrwa kam lah ban dei da kajuh. Nga la kyrpad ïa ka lynti ban pynbeit da ka por bad u Myntri ula ai ka jingbthah”.
U ong ba ka Jylla ka kyrmen ba ka jingbuh kyndon ba 100-hectare ba duna eh ka jaka yn sa pynduna bun shah sha u pud ba lah ban pyntrei na ka bynta ki nongtih par trai jylla, ryngkat ki buit treikam bad ki lad jingïada ban ïada ïa ki nongtih par bad ïa ka mariang.
U Conrad ula ong ba ula batai bniah ruh ïa u Additional Secretary ka Coal Ministry ba balei ka Meghalaya ka donkam ïa ka jingïarap ba kyrpang.
U CM ula ong ba ka Sorkar ka mynjur bad u nongwanrah ïa ka mat iatai bad sngewthuh ia ka jingeh jong ki nongtih par tynrai kiba duna ka jingnang jingtip bad shem jingeh ban pyntreikam ia ki technology ba thymmai hadien ba ka NGT kala khang kynsan ïa ka jingtih dewiong.
Haba kdew ïa ki jingeh ban pyntreikam, ula ong ba tang ha East Jaintia Hills ki don haduh 22,000 tylli ki par dewiong.
“Kat kane ka jingbun ki par, phim lah ban pyrkhat. Ka dei ka jingïaksaid ïa ki Ophisar ban pynthikna ba ki kam ki ïaid kat kum ka aiñ” ula ong.
Ula ïathuh ba ka jingtih par beaiñ ka la lam sha ka jingkhang ïa ki par bad ktah ïa ka kamai jakpoh, hynrei ka Sorkar ka dang trei ïa ki kam ban pynthikna ba ka jingtih par kat kum ka aiñ kan ïai bteng bad ba ki kam beaiñ kin sangeh noh.
Shillong, Nailar 25 : U Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad K Sangma ha ka Sngi Ba-Ar ula ong ba ka dewlynnong Lumpongdeng ba heh 36 acre kam hap shuh ha ka Umiam 5-Star Hotel project bad u la pynshai ïa kane haba jubab ïa ka jingïatai nia kaba lyngkot bala wanrah da u President ka VPP halor ki 10 tylli ki mat dawa ka party.
“Ka Sorkar ka la ïakren khlem sangeh bad ki kynhun ba don bynta bad ka shim khia bha ïa ki jingsngewkhia ki paidbah. Hadien ka dorkhas ka Synjuk ki Rangbah Shnong ka Ri-Bhoi bad ka jingïakren bad u Symbud Myntri Rangbah ha ka 20 tarik Iaiong, 2026, la shim ïa ka rai ban pynlait noh ïa ka dewlynnong na ka project. ïa kane ka dewlynnong lah weng noh na ka Concession Agreement” ong u Conrad.
Ula ïathuh ba wat hashuwa ban khot tender, ka Empowered Group of Minister hapoh ka jingpynïaid jong u kum u Chairman, ha ka 8 tarik Naitung, 2025, ka la rai ba yn ym shah satia ïa kano kano ka jingtei ba neh shirta ban pyntrei ha kane ka dewlynnong, lait noh tang kiba shipor kata ruh da ki tiar ba duna ka jingkhia.
“La pynrung ha ka tender bala pynmih ha ka 23 tarik Risaw 2025 bad pynlong shibynta jong ka Concession Agreement bala ïasoi ha ka 25 tarik Rymphang 2026 hapdeng ka Directorate of Tourism bad ka Umiam Hotels Pvt Ltd. Ka soskular kala khang pyrshah ïa kano kano ka jingtei ba neh shirta ha ka dewlynnong Lumpongdeng” ula ong.
Ula bynrap ba ka Consent to Establish (CoE) bala ai da ka MSPCB ka la khang shai ïa ka jingtei ba neh shirta bad ka don ka kyndon ban weng noh lada pynkheiñ, bad ïa ka hok longtrai ïa ka jaka kan long beit ka Sorkar.
Haba jubab ïa kiwei pat ki mat jingdawa, u Conrad ula ong ba kam shym la don satia ka jingkhang ban tih maw ne shyiap ha Jylla hynrei ïa ka jingtih la shah ba kan long kat kum ka aiñ, ryngkat ban don ïa ki lease agreement, Environmental Clearance, Pollution Clearance, watla kam shym don kyndon ïa ka jingtih kaba rit hapoh ka MMDR Act, 2016.
Halor ki nonghikai, ula ong ba ka MTET kam dei ka polici ka jylla hynrei ka dei ka Aiñ ka Sorkar Pdeng hapoh ka RTE Act, 2009, bala pynskhem da ka hukum ka Supreme Court bala pynmih ha ka 1 tarik Nailur, 2025m kaba bthah ïa ki nonghikai jong ki klas 1-8 ba dang sah ban shakri sa san snem ne palat ba kin pass ïa ka TET hashuwa ka 31 tarik Nailar 2028.
U pyntip ba ula ïakren ïa kane ka kam bad u Myntri ka Education Ministry ka Sorkar pdeng bad ka Jylla kala mudui ïa ka review petition, bad ïa ka MTET yn pynlong man ka por.
Halor ka Meghalaya Private Colleges Act, 2025, u ong ba kane kan pynkhlaiñ ïa ka jingshngaiñ ka jingshakri lyngba ki Aided College Funds bad Audit.
Halor ka MPSC bad DSC, ula ong ba ka jingtreikam laitluid ka MPSC ka dei kaba la pynkupbor hapoh ka Article 316 bad 317 bad hap hapoh ka Lokayuta.
Ki jingpynkylla kat kum ka Committee ba khlieh u Prof David Syiemlieh ka kynthup ïa ka jingpynbna lypa ïa ki syllabus, automated processing, OMR exam, answer key ryngkat ka challenge window ba 7 sngi bad ka jingpynmih online ïa ki marks.
Ka jingthaw ïa ka DSC naduh u snem 1982 ka pynïahap ïa ka jingpeit bniah jong ka sorkar bad ka jingïashim bynta jong ki paidbah, bad ka SOP kaba thymmai kan buh ïa ka paper jong ka ktien lajong ka Jylla, ka cap interview ha ka 12.5% bad ka jingpynmih ia ka result bala buh da ka por.
Halor ki karkhana coke bad dewbilat, u ïathuh ba 44 tylli ki karkhana coke kila shah pynpra ha u Naitung 2023 bad 28 tylli ha u 2025 ha West Khasi Hills bad East Jaintia Hills, katba 11 tylli ki karkhana dewbilat ha EJH ki dang don hapoh ka jingpeit thuh online bad ym shym la shah satia ïa ki karkhana ban treikam khlem ka CTE bad CTO.