Ban kyntiew khambha ïa ka rep ka riang ha ka Jylla, leit jngoh ki scientist ka ICAR
Shillong, Risaw 24 : Ka Khet Bachao Abhiyan Rabi Campaign ka la sdang ha Meghalaya ha ka 22 tarik Risaw bad kan bteng haduh ka 30 tarik Naiwieng, 2026. Ka thong jong kane ka campaign ka long ban pynsngewthuh ïa ki nongrep shaphang ka jingdonkam ban sumar ïa ka khyndew, pyndonkam ïa ki rukom rep kiba kham bha bad ki tiar rep kiba biang, khnang ban pynsuk, pynlong shngaiñ bad pynmih mar rep kiba kham bun.
Kum shi bynta jong kane ka campaign, ka kynhun ki scientist na ka ICAR ka la leit jngoh ïa ka shnong Umsarang ha Bhoirymbong Block, distrik Ri-Bhoi. Ha kane ka prokram, ki la don 20 ngut ki nongrep, kiba kynthup ïa 10 ngut ki kynthei bad 10 ngut ki shynrang. La batai ha ki shaphang ka thong jong kane ka campaign bad ka jingdonkam ban pyndonkam ïa ki rukom rep kiba kham bha.
Ha ka jingïakren, la pynsngewthuh ïa ki nongrep shaphang ka jingdonkam ban sumar ïa ka khyndew lyngba ka jingpyndonkam ïa ki sboh kiba biang. Ka kynhun ka la batai ba ka jingtest ïa ka khyndew ka ïarap ban tip ïa ki sboh kiba don ha ka khyndew bad ban sngewthuh ïa kaei kaba donkam ban pynbha ïa ka jinglong sboh jong ka khyndew.
La batai ruh shaphang ka rukom ai shun, kata ka jingpyndonkam ïa shun ban pynbeit ïa ka jinglong acid jong ka khyndew, kaba lah ban ktah ïa ka jingroi jong ki jingthung bad ka jinglah jong ki jingthung ban shim ïa ki sboh
Ka prokram ka la pynpaw ruh ïa ka jingdonkam ban pyndonkam ïa ki tiar bad ki kor rep kiba biang, khamtam ha ki jaka rep kiba don ha ki lum. Ka rep ha ki jaka lum ka ju donkam ïa ka jingtrei shitom kaba bun bad ka lah ban wanrah ïa ki jingeh ïa ka koit ka khiah jong ki nongrep.
Ka kynhun ka la batai kumno ki tiar rep bad ki kor kiba biang ki lah ban pynduna ïa ka jingtrei da ka kti, pynsuk ïa ki kam rep bad pynlong shngaiñ ïa ki nongrep haba ki trei ha ki lyngkha.
Ban pynshlur ïa ki nongrep ban pyndonkam ïa ki rukom rep kiba kham bha, la sam 20 tylli ki tiar rep kiba rit, 5 kilo u symbai French bean bad 5 kilo u symbai coriander sha ki nongrep kiba la wan sha kane ka prokram. Kane ka jingai tiar ka long ban ïarap ïa ki nongrep bad ban pynshlur ïa ki ban pyndonkam ha ka kam rep ïa ka jingtip kaba ki la ïoh.
Ka campaign ka la poi ruh sha ka shnong Puriang ha Mawrynkneng Block, distrik East Khasi Hills, ha kaba 30 ngut ki nongrep ki la wan shim bynta. Na kine, 27 ngut ki dei ki kynthei bad 3 ngut ki dei ki shynrang. Kane ka pyni ïa ka bynta kaba khraw jong ki kynthei ha ka kam rep bad ka jingdonkam ban kynthup ïa ki ha ki prokram pynsngewthuh shaphang ka rep ka riang.
Ha kine ki ar tylli ki shnong, ka prokram ka la pynleit jingmut ha ka jingai jingtip kaba lah ban pyndonkam ha ka kam rep man la ka sngi. Lyngba ka jingtest ïa ka khyndew, ka jingpyndonkam ïa ka shun katkum ka jingdonkam bad ka jingpyndonkam ïa ki tiar rep kiba biang, kane ka campaign ka thmu ban ïarap ïa ki nongrep ban shim ïa ki rai kiba dei katkum ka jinglong jong ka khyndew bad ki jingdonkam ha ka rep ka riang.
Ka Khet Bachao Abhiyan Rabi Campaign, kaba sdang naduh ka 22 tarik Risaw haduh ka 30 tarik Naiwieng, 2026, ka thmu ban pynpoi ïa ka jingtip bad ka jingïarap ha ka rep ka riang sha ki shnong nongrep bapher bapher ha Meghalaya.
Lyngba ka jingïakren markhmat bad ki nongrep bad ka jingpynshlur ïa ki ban pyndonkam ïa ki rukom rep kiba kham bha, kane ka campaign ka thmu ban pynbha ïa ka jinglong sboh jong ka khyndew, pynduna ïa ka jingtrei shitom ha ki jaka lum bad pynshlur ïa ka rep kaba lah ban bteng bad pynneh pynsah ïa ka mariang ha baroh kawei ka jylla.