Hapoh san snem ban wan, yn sa seng ïa ka Urban Cooperative Bank ha man ka nongbah
New Delhi, Naiwieng 10: U Myntri kam Pohïing jong ka sorkar pdeng uba dei ruh u Myntri ka tnad ïatreilang, u Amit Shah, u la ai jingkren mynta ka sngi ha ka international conference halor ka kam urban cooperative credit, ka ‘Co-Op Kumbh 2025’ ha New Delhi kum u Kongsan. Ha kane ka sngi la don lang u Myntri Khynnah ka sorkar pdeng ba dei peit ïa ka tnad treilang, u Krishan Pal Gurjar, u Secretary ka Tnad treilang, bad katto katne ngut kiwei pat ki kynrem ki lyndan.
Ha ka jingai jingkren jong u, u Myntri Kam Pohïing jong ka sorkar pdeng uba dei ruh u Myntri ka Tnad treilang u Amit Shah u la ong ba la pynlong ïa ka Cooperative Kumbh jong ki urban cooperative bank bad ki credit society ban rakhe ïa ka International Year of Cooperatives. U la ong ba ha kine ki 3-4 snem ba la leitnoh, ka kam urban cooperative banking ha ka ri bad ka kam cooperative credit society ki la nang ïaid shakhmat da ka jingshitrhem kaba thymmai. U la bynrap ruh ba ha ka Co-Op Kumbh 2025, kan don ki jingïakren halor ka polisi, ka teknoloji, bad ka jingsaiñdur thymmai ban shim ïa ki katto katne ki lad ki lynti kiba ïadei bad kane ka kam. U la ong, ka ‘Delhi Declaration 2025’ jong ka international conference ba la pynlong da ka NAFCUB kan long kum ka jingpynkhreh kam na ka bynta ban pynïar ïa ki Urban Cooperative Bank.
U Amit Shah u la ong ba lyngba ka Co-Op Kumbh 2025, ka jingangnud jong ngi ban pynïar ïa ki urban cooperative bank kan sa urlong shen. U la ïathuh ruh ba mynta ka sngi la plie paidbah ïa ka Sahkar Digi-Pay bad ka Sahkar Digi-Loan. Lyngba ka app Sahkar Digi-Pay, wat ki urban cooperative bank kiba rit eh kin lah ban ai ki lad jingsiew digital.
U Myntri Kam Pohïing jong ka sorkar pdeng bad u Myntri ka tnad treilang u la ong ba naduh ba la seng ïa ka Tnad treilang jong ka sorkar pdeng, ka sorkar Modi ka la shim ïa ki katto katne ki rai ba ïadei bad ki polisi kiba kongsan ban wanrah ïa ki jingkylla kiba kongsan ha man la ka kam ba ïadei bad ki cooperative. Nalor kane, la shim ruh bun ki sienjam ban pynthymmai ïa ka kam cooperative, ban pynbeit ïa ki jingeh jong ka, bad ban pynïar ïa ka jingtreikam jong ki cooperative. U la ong ba baroh ki sorkar jylla ha ka ri ki la pdiang ïa ki model bylaw na ka bynta ka PACS.
U Amit Shah u la ong ba ka Tnad treilang ka la buh saw tylli ki thong. Kaba nyngkong ka dei ka jingkyntiew ïa ka Generation Sahakar, kaba mut ban pynïasoh ïa ki samla bad ka kam cooperative. Na ka bynta kane, la seng ïa ka Tribhuvan Sahkari University, ka ban pynbiang ïa man la ka jait jingdonkam ha ka kam cooperative. U la ong, kawei pat ka thong ka long ban pynkhreh ïa ki cooperative society kiba lah ban ïaleh pyrshah ïa baroh ki jait jingeh. U la bynrap ruh ba ka sorkar ka la buh ruh ïa ka thong ban thaw ïa kawei ka urban cooperative bank ha man ki nongbah kiba don palat ar lak ngut ki nongshong shnong hapoh san snem. U Shah u la ong ba ki urban cooperative ki dei ban pyndep ïa ki kam ba kongsan jong ki da ka rukom treikam kaba bun bynta na ka bynta ban pynkupbor ïa ki samla nongseng kam seng jam, ki self help group, bad ki bynta kiba kham duna ha ka imlang sahlang. U la ong, ka thong jong ngi ka long ban pynkhlaiñ ïa ki cooperative bad, ha kajuh ka por, ban pynkhlaiñ ïa ki bynta kiba duna tlot, bad ym don kawei pat ka jaka treikam lait na ki urban cooperative bank kiba lah ban pynurlong ïa kane. U la ong ba ka jingpynkupbor ïa ki briew kiba kham duna ka ïoh ka kot lyngba ki urban cooperative bank ruh ka dei ban long kawei na ki thong jong ngi.
U Myntri ka Tnad treilang jong ka sorkar pdeng u la ong ba ha kine ki ar snem ba la dep, ngi la jop ban pynduna ïa ki Non-Performing Asset (NPA) na ka 2.8% sha ka 0.06%. Nalor kane, ngi dei ban kyntiew ïa ki rukom treikam bad ban pynkhlaiñ shuh shuh ïa ki jingpynbha ba la ïoh ha ka jingpynïaid ïa ka pisa tyngka. Ban seng ïa kawei ka urban cooperative bank ha man la ka nongbah kan lah ban urlong tang ynda ngi la trei ban pynkylla ïa ki cooperative society sha ki bank. U la ong ba tang ka Gross Domestic Product (GDP) kam lah ban pyni ïa ka jingkiew jong ngi; ryngkat bad ki, ngi dei ruh ban pynthikna ba uwei pa uwei u briew un ïoh katto katne ka kam bad ba ka rukom im jong ki ka kiew, kaba ym lah ban jia khlem ki cooperative. U Shah u la ong ba ka sorkar India bad baroh ki sorkar jylla ki sngewthuh bha ïa ka jingmut bad ka jingdonkam jong ki cooperative, bad mynta la donkam ban trei da ka jingshaniah kaba thymmai bad ka jingpyrshang ha ka rukom kaba shai bad kaba pyni ïa ka jingseisoh.
U Amit Shah u la ong ba ka International Cooperative Alliance ka la buh ïa ka Amul ha ka kyrdan kaba nyngkong bad ïa ka IFFCO ha ka kyrdan kaba ar ha ka jingai kyrdan ha ka pyrthei. Kane ka pyni ba wat haduh kine ki sngi ruh, ka jingmut bad ka rukom treikam jong ki cooperative kim pat long kiba la rim. Ka Amul ka la long ka nongpynïaid ïa ka White Revolution ha ka ri, bad lyngba 3.6 million ngut ki dkhot jong ka kiba dei ki nongrep, 18,000 tylli ki Village society, bad 18 tylli ki district union, ka lum 30 million litre ka dud man la ka sngi ha kylleng ka ri India. U la ong ba ha u snem 2024-25, ka jingkamai jong ka Amul ka la tam ïa ka 90,000 klur tyngka, kaba pyni ba 3.6 million ngut ki nongrep, palat 65 percent na ki ki dei ki kynthei, ki la lah ban pynïaid ïa kane ka jingïatreilang kaba heh haduh katne snem da ki jingnoh synniang ba rit jong ki briew. U Shah u la bynrap ba kane ka pyni ïa ka lad kaba khraw kaba don na ka bynta ki cooperative ha ka ri jong ngi.
U Myntri ka Tnad treilang jong ka sorkar pdeng u la ong ba ka IFFCO ka la pynskhem ïa ka kyrdan jong ka seng treilang kaba don ha ka kyrdan kaba ar ha ka jingheh ha ka pyrthei. Ka IFFCO ka la kamai haduh 41,000 klur tyngka bad ka jingïohnong kaba 3,000 klur tyngka. U la ong ba ka IFFCO ka dei ka society jong ki cooperative society, bad ha kylleng ka ri, ki don 35,000 tylli ki cooperative society, kiba bun ki dei ki Primary Agricultural Credit Society (PACS) bad ki society kiba ïadei bad ka jingpynïaid ïew, ki dei ki dkhot jong ka. Lyngba kine ki society, palat 5 klur ngut ki nongrep ki la long ki dkhot jong ka IFFCO, bad mynta ka sngi ka IFFCO ka la kylla long u mawjam jong ka Green Revolution jong ka India da kaba pynmih 93 lak metric ton ka urea bad DAP. U la bynrap ruh ba ïa ka nano urea bad nano DAP jong ka IFFCO mynta la pynpoi sha ki 65 tylli ki ri, kynthup ïa ka Brazil, Oman, America, bad Jordan.