Ka MSME Ammendment Bill 2026 ka wanrah ka jingkylla kaba kongsan ban synniang ha ka roi ka par ka ri
Da ka Shobha Karandlaje
Ka The Micro, Small and Medium Enterprises (MSMEs) Development Amendment Bill, 2026, kaba dang shu mynjur da baroh artylli ki ïingdorbar thaw aiñ jong ka Parliament, kadei ka jingpynkylla kaba kongsan bha bad ka sienjam kaba kongsan ha kaba pynkhlaiñ ïa ka kam MSME. Ki MSME ki nohsynniang shibun sha ka roi ka par jong ka ri. Ha kine ki khyndiat snem ba la leitnoh, ka kam MSME ka la sdang ia ki lynti kiba thymmai jong ka jingkiew shaphrang bad roi ka par. Mynta, palat 9 klur ki MSME ki la pynrung kyrteng ha ka ‘Udyam Registration Portal’, kaba ai kam ai jam ïa 40 klur ngut ki briew. Ki MSME ki noh synniang 31% sha ka ioh ka kot jong ngi bad 50% sha ka jingshalan mar shabar ri. Ka kam MSME ka don ka bynta kaba khraw ban pynurlong ïa ka jingthmu jong ka ‘Viksit Bharat’ ba la thmu da u Myntri Rangbahduh ba donburom u Narendra Modi, khamtam da kaba nohsynñiang sha ka jingkiew ka ïoh ka kot, ka ïohkam ïohjam bad ka jingshalan mar shabar ri.
Ki MSME kidei ka bor ba wanrah ïa ka roi ka par jong ka India bad ki long ka bynta pdeng jong ka jingkiew ha ka ioh ka kot jong ka ri. Ka jingkiew kaba phylla kaba la ioh da ka tnad MSME ha kine ki snem ba la dep ka paw shai ha ka jingkiew stet jong ki karkhana kiba la pynrung kyrteng ha ka ‘Udyam’, kaba la kiew na ka 1 klur 65 lak ha ka 1 tarik u Ïaïong, 2023, sha palat 9 klur, kaba pyni ia ka jingiar kaba jur jong ka jingkyntiew kyrteng ki MSME.
Ha u snem 2020, ka pynithuh ïa ki karkhana rit, bad pdeng la leh da kaba bniah bad ai bynta lang da kaba pynduhnoh ïa ka jingïapher hapdeng ki kam shna tiar bad ki kam ai jingshakri. Hapoh kane ka phang, la wanrah ia ka jingithuh ba la lum lang kaba la pynshong nongrim ha baroh ar ka jingmih bad ka jingbei tyngka. Hadien kata, ha u snem 2025, ïa ki pud jong ka jingbei tyngka na ka bynta ki karkhana rit, rit bad pdeng la kyntiew ar shah shiteng sha ka T.2.5 klur, T.25 klur bad T.125 klur, katba ïa ki pud jong ka jingïoh nong la kyntiew ar shah sha ka T. 10 klur, T.100 klur bad T. 500 klur. Kine ki jingkylla ki la pynshlur ia kine ki karkhana ban pynbun ia ka jingbei tyngka, ban pyniar ia ki kam jong ki, ban pynkhlain ia ki jingtreikam jong ki bad ban pdiang ia ka teknoloji, da kaba kyrshan ia ka jingkiew jong ki.
Ka jingdon ka jingbei tyngka kadei ka bynta kaba kongsan tam jong ka jingkiew jong ka kam MSME. Ka Tnad ka la iaibteng ban trei ban kyntiew ia ka jingai ram jong ki bank sha ka tnat MSME bad ban pynkhlain ia ka jingdon ka pisa jong ki jaka treikam, bad ki jingmih kiba kongsan bad kiba ai mynsiem mynta ki paw. Ka ram ba dang sah kaba la ai sha ki MSME, kaba la long haduh T.10 lak klur ha u snem 2014-15, mynta ka la kiew sha palat T.38 lak 35 hajar klur. Ka The Credit Guarantee Trust for Micro and Small Enterprises (CGTMSE) ka ai jingkular halor ki ram ba la ai sha ki karkhana rit. Lyngba kane ka rukom, ki jingkular iohram ba la ai sha ki karkhana rit ka la kot sha ka T.3 lak 14 hajar klur hapdeng u snem 2000 bad 2022, kaba la kiew sha palat T.10 lak 43 hajar klur ha kine ki saw snem ba la dep, naduh u snem 2022-23 haduh 2025-26, kaba pyni ia ka jingpyniar kaba kongsan ia ka jingkyrshan ai ram kaba lah ban ioh da kine ki karkhana. Hapoh ka Prime Minister’s Employment Generation Programme (PMEGP), la ai jingiarap pisa kaba kot sha ka T. 24,903 klur sha kumba 8 lak 34 hajar tylli ki karkhana rit naduh u snem mang tyngka 2014-15 haduh mynta, kaba la plie ia ki lad iohkam na ka bynta 75 lak ngut ki briew bad kaba la kyrshan shuh shuh ia ki lad iohkam ha ki jaka nongkyndong.
Hapoh ka MSME Ministry’s Public Procurement Policy for Micro and Small Enterprises, 2012, ka long kaba donkam ia ki tnad sorkar pdeng/tnad bad ki Central Public Sector Enterprise (CPSE) ban thied 25% man la u snem na ki karkhana rit. Kane ka kynthup ia ka jingthied 3% na ki karkhana rit kiba dei jong ki kynthei nongseng kam seng jam bad 4% na kito kiba dei jong ki SC/ST kiba sengkam sengjam, da kaba pynthikna ia ki lad ba la aiti na ka bynta kine ki kyrdan hapoh ka jingthied mar jong ka sorkar. Ka jingthied mar ka sorkar na ki karkhana rit ka la nangkiew ha kine ki snem, kaba pyni ia ka jingkiew ka jingiashim bynta ha ka jingthied mar ka sorkar. Ka jingkyntiew ia ka jingthied mar ka sorkar na ki karkhana barit, kaba la kot sha ka T.40,717 klur ha u snem mang tyngka 2020-21, ka la kiew bha sha ka T. 1,15,801 klur ha u snem mang tyngka 2025-26, kaba long palat ia ka 49% pyrshah ia ka thong jong ka jingthied kaba 25% ba la buh na ka bynta ki CPSE. Na kane, ka jingthied kaba shongdor T.3,984 klur ka long na ki karkhana badei jong ki SC/ST kiba sengkam seng jam, katba ka jingthied kaba shongdor T.9,059 klur ka long na ki karkhana badei jong ki kynthei nongseng kam seng jam.
Ban pynthikna ia ka jingsiew ha ka por kaba biang sha ki MSME, ka Tnad sorkar pdeng ka la shim ia ki katto katne ki sienjam kiba don jingmut ban weng ia kane ka jingeh, kawei na kine ka dei ka TReDS (Trade Receivables Discounting System). Kadei ka rynsan digital ba la pynïaid da ka Reserve Bank of India (RBI), kaba la sdang ha u snem 2017 da ka jingthmu ban weng ïa ki jingeh ha ka liang ka pisa tyngka bad ka jingdonkam pisa treikam jong ki MSME ha India. Lyngba ka rynsan TReDS, ka tnad MSME ka la ioh ia ka jingsiew ha ka por kaba biang lyngba ka jingpynhiar dor ia ka invoice kaba shongdor T.8,71,000 klur haduh u bnai Lber 2026. Ka jingdon jong ki MSME kiba la pyniasoh bad ka rynsan TReDS, kaba pyni ia ka jingiashim bynta kaba kham heh ha ka rukom treikam, ka la kiew na ka 34,430 ha u bnai Iaiong 2022 sha palat 2,55,000 shuwa u Lber 2026. Ha kajuh ka por, ka dor jong ka jingpynhiar dor ïa ki invoice da ki MSME ka la kiew na ka T.40,000 klur ha u snem 2021-22 sha palat T.3,47,000 klur ha u snem mang tyngka 2025-26. Ka jingkiew jong ka jingpynhiar dor ia ki invoice ha ka TReDS ka pyni ia ka jingkular jong ka Sorkar India ban siew ha ka por kaba biang sha ki MSME bad ban pynbeit ia ka jingdonkam jong ki ha ka liang ka pisa tyngka bad ka pisa treikam.
Ha kajuh ka lynti, la plie 161 tylli ki Micro and Small Enterprises Facilitation Council (MSEFC) ha kylleng ka rina ka bynta ban pynbeit ia ki jingslem ban siew bad ki jingiakajia kiba iadei bad kane. Ka jingpynkylla ka wanrah ia ki kyndon ban plie ladia ki jylla ban ithuh ia ka jinglong jong ki MSEFC, khnang ba yn lah ban thung ia kum kine ki council katkum ka jingdonkam bad lah ban pynkhlain ia ka rukom treikam jong ka tnat ban pynbeit ia ki jingiakajia. La pynbiang ruh ia ki lad ki lynti kiba biang ban pynbeit ia ki jingiakynad lyngba ka jingiasngew thuh jingmut lang hapdeng ki kynhun kiba iadei kam. Kane ka Amendment Bill ka plie lad bad pynkhlaiñ ruh ïa ka Online Dispute Resolution (ODR), khnang ba ïa ki jingïakynad hapdeng ki kynhun kiba donkti yn lah ban pynbeit ha ka por kaba biang bad ha ka rukom kaba pynduna ïa ka jinglut jingsep.
Ka Tnad MSME ka shimkhia ban kyntiew ia ka jingkiew jong ki kynthei nongseng kam seng jam. Katto katne ki skhim jong ka tnad ki don ki kyndon ba kyrpang na ka bynta ki kynthei. Mynta, palat 39% na ki MSME ha ka Udyam Portal ki longtrai da ki kynthei, kaba mut bajan 3.38 klur ki MSME ki don hapoh ka jinglong trai da ki kynthei, bad ka jingdon jong ki ka dang kiew stet, kaba pyni ia ka jingkiew ka jingiashim bynta jong ki kynthei ha ka kam sengkam seng jam. Hapoh ka Credit Guarantee Scheme, ka jingsiew haduh 90% ka long na ka bynta ki kynthei, katba ka jingpynlait haduh 10% la ai ha ka bai jingsiew ba man la u snem. Hapoh ka Procurement and Marketing Support Scheme, la ai subsidy 100% na ka bynta ka jingiashim bynta jong ki kynthei nongseng kam ha ki trade fair, haba ianujor bad 80% kiwei pat ki nongsengkam. Hapoh ka PMEGP, ka don ka kyndon ban ai subsidy 35% sha ki kynthei kiba sah ha ki jaka nongkyndong bad 25% sha ki kynthei kiba sah ha ki jaka sor.
Ka jingkyntiew ia ki jaidbynriew Scheduled Caste bad Scheduled Tribe ka long kaba hakhmat eh na ka bynta ka Tnad. Mynta, palat 1.24 klur tylli ki MSME ha Udyam ki dei kiba la seng da ki nongseng kam seng jam kiba dei na ka jaidbynriew Scheduled Caste bad Scheduled Tribe. Ka National SC-ST Hub Scheme kadei ka skhim jong ka sorkar pdeng jong ka Tnad MSME, kaba la plie paidbah da u Myntri Rangbahduh ha u snem 2016. Ka jingthmu jong kane ka skhim ka long ban kyntiew ïa ka bor treikam SC/ST kiba sengkam seng jam bad ban kyntiew ïa ka ‘kolshor sengkam seng jam’ hapdeng jong ki bad ban plie lad ia ka jingiashim bynta kaba kham bun jong ki SCT/ST kiba sengkam seng jam ha ka kam MSME.
Ban nangpynkhlain shuh shuh ia kine ki sienjam bad ki jingpyrshang ba iai bteng jong ka Tnad, la mynjur ia ka MSME Development Amendment Bill, 2026. Ka jingthmu jong ka ka long ban weng ia ki jingeh kiba la don lypa kiba ka tnat MSME ka iakynduh, ban kyntiew ia ka jingpyniaid kam, ban kyntiew ia ka jingsuk ban sdang ia ka kam bad ban pynshlur ia ka jingbud ryntih ia ki kyndon katba pynduna ia ki jingeh ki bym donkam na ka bynta ki karkhana. Ki bynta ba kongsan jong ka ki long:
Ka jingpynbeit ban pyntip ia ka rynsan digital jong ka rina ka bynta ka jingpynrung kyrteng khlem jingsiew bad da ka monsngewbha ia ki karkhana rit, bad pdeng. Ka ai ruh ia ka jingithuh katkum ka ain ia ka jingpyniapher ia ki MSME katkum ka jingmih bad ka jingbei tyngka.
Ka jingpynbeit ia ki jingeh kiba iadei bad ka pisa ba ki MSME ki iakynduh. La pynlong kongsan ia baroh ki Central Public Sector Enterprise (CPSE) ban pynbeit ia ki invoice na ka bynta ki jingthied na ki MSME lyngba ka TReDS. La pynkup bor ruh ia ki sorkar jylla ban shim ia ki kyndon kiba kum kine na ka bynta ki kam paidbah jong ki.
Ka plie lad ia ki sorkar jylla ban pynbeit ryntih ia ka jinglong jong ki Micro and Small Enterprises Facilitation Council (MSEFC) bad ban pynsuk ban plie shuh shuh ia ki MSEFC.
Ka jingbuh ia ka por na ka bynta ban pynbeit kloi ia ki jingiakynad kiba iadei bad ka jingpynslem ban siew ia ki karkhana rit bad ki kam barit baria.
Ka jingpynbiang na ka bynta ban ioh biang ia ki jingpynbeit ba la poi lyngba ka jingpyniasuk ne ki rai jong ki nongbishar kum ki jingsiew ba sahteng jong ka khajna jaka.
Ka jingai bor ia ki iingbishar ban hukum ban siew ymduna ia ka 50% na ka pisa ba la ai sha ki nongpynbiang mar jong ki karkhana rit bad ki kam barit baria lada ka aplikeshon kaba kyrpad ban buh ia ka hukum, ka jingai ne ka hukum ka dang sahteng palat ia ka hynriew bnai.
Ka jingweng ia ka jinglong beain ia ki katto katne ki jingpynkhein ia ki kyndon bad ka jingpynkylla ia ki jingpynshitom ba la pynshong nongrim ha ka jingshah rai pynrem da ki jingpynshitom ba la buh kyrdan, kynthup ia ka jingmaham na ka bynta ka jingpynkhein kaba nyngkong.
Ïa kane ka jingpynkylla la pynlong hadien ba la iamir jingmut bha bad ki nongshim bynta bad bishar bniah ia ki mat kiba iadei bad kane. Ka tnat MSME kaba khlain ka long kaba donkam bha na ka bynta ban ioh ia ka jingkiew ha ka ioh ka kot kaba ai bynta lang, kaba iaineh bad kaba plie ki lad iohkam. Kine ki jingpynkylla ki long katkum ka jingangnud jong ka Sorkar ïa ka jingthmu na ka bynta ka ‘Viksit Bharat 2047’ bad ka jingthmu jong ka ban tei ïa ka ïoh ka kot kaba kham khlaiñ, kaba ai bynta lang bad kaba iaineh. Kin kyntiew ia ki kamba la pynskhem, kin prat lynti ia ka jingpyniar jong ki bad kin plie lad ia ki ban long kum ki ‘nongjop’ jong ka jingkiew shaphrang.
(Ka nongthoh kadei ka Myntri Khynnah ka tnad Micro, Small and Medium Enterprises bad ka Tnad Labour and Employment.)