Ktik sha ka saiñ pyrthei: Ka Seng Riewlum kaba la bat ïa u shabuk, kam lah pat ban khyrwait ïa u shabi, balei? (Da u Nongpeit Pyrman)

0

Na ka party kaba ju don ka bor kaba khraw ban rai ha ka MDA-I, mynta ka UDP ka la poi sha ka khep kaba ka lah ban duh bun ngut ki MLA jong ka. Kane ka jingeh kaba ka UDP ka ïakynduh mynta ka pynmih ïa ki jingkylli kiba eh shaphang ka jinglong nongïalam, ka bor ban ïakren bad ban pynbor ha ka sorkar, bad kumno la pyndonkam ïa kata ka bor.
Ka jingeh kaba jia mynta hapoh ka United Democratic Party (UDP) kam dei tang ka jingïathuhkhana shaphang ki MLA kiba pyrkhat ban leit sha kiwei pat ki party. Ka dei ka jingïathuhkhana kumno ka party riewlum kaba heh tam ha Meghalaya ka la kylla na ka paralok sorkar kaba don bor, sha ka party kaba mynta ka hap ban ïakhun ban bat wat ïa la ki jong ki MLA.
Ha ka por jong ka MDA-I, ka jingïaid politik ka long da kumwei. Ka NPP jong u Conrad K. Sangma ka dang shaniah bha ha ki party kiba ïatreilang bad ka, bad kumta ka UDP ka don ka bor kaba khraw ban ïakren bad ban pynbor ha ka sorkar.
U Bah Metbah Lyngdoh u long u Lamphang jong ka Meghalaya Legislative Assembly. Nalor ka Revenue Department kaba la bat da u Bah Kyrmen Shylla, u Bah Brolding Nongsiej u long u Myntri uba peit ïa ka Water Resources, katba u Lahkmen Rymbui u bat ïa ka tnat kaba kongsan, ka Home Department.
Ka UDP kam shym la shu long tang kawei na ki party hapoh ka sorkar. Ka don shisha ïa ka bor politik.
Ka Jingpynlong District Ïa Ka Eastern West Khasi Hills: Kawei na ki nuksa kiba shai tam jong kata ka bor ka long ka jingpynlong distrik ïa ka Eastern West Khasi Hills ha u Naiwieng 2021.
Kane ka distrik ka kynthup khamtam ïa ka Mairang bad Mawthadraishan. Haduh mynta ruh ka don tang ar tylli ki Assembly Constituency — Mairang bad Mawthadraishan.
Ha kata ka por, baroh ar tylli ki constituency ki don ïa ki MLA ka UDP. Ïa ka Mairang la mihkhmat da u Bah Metbah Lyngdoh, uba long ruh u Lamphang bad u President ka UDP, katba ïa ka Mawthadraishan la mihkhmat da u Bah Brolding Nongsiej, uba long u Myntri.
Ka jingpynlong distrik ïa ka Eastern West Khasi Hills ka pyni katno ka UDP ka don bor ha ka MDA-I. Namar ka NPP ka dang shaniah ha ki party kiba ïatreilang bad ka, ym long kaba suk ïa u Conrad Sangma ban kyntait ïa ka jingdawa kaba la kyrshan jur da ki ar ngut ki nongïalam ka UDP kiba don ha ki kyrdan kiba don bor.
Ar tylli ki constituency ban ïoh ïa kawei ka distrik — ka long shisha kaei kaei kaba ym ju kham jia.
Hynrei haba peit na ka jingeh kaba ka UDP ka ïakynduh mynta, ka mih sa kawei ka jingkylli kaba kham kongsan: Mano ba ïoh jingmyntoi bun tam na ka bor jong ka UDP?
Ka distrik thymmai ka wanrah ïa ka jingkongsan ha ka liang ka synshar khadar sha ki constituency jong u President ka UDP bad uwei na ki Myntri jong ka. Ka Mairang ka kylla long ka district headquarters.
Hynrei kumno pat ïa kiwei ki constituency jong ki MLA ka UDP?
Kumno ïa ka jingangnud ban ïoh ïa ka Sohra Distrik, kaba la angnud da u nongïalam rangbah ka UDP, u (L) Dr. Donkupar Roy, uba hadien ka jingkhlad noh jong u, u Bah Metbah Lyngdoh u la shimti ïa ka kam President ka party?
Lada ka bor jong ka UDP baroh kawei ka lah ban pynïoh ïa ka distrik bathymmai kaba pdeng ha ar tylli ki constituency, hato la pyndonkam ïa kajuh ka bor ban wanrah ïa ki project kiba heh, ki institution bad kiwei ki jingmyntoi sha ki constituency jong kiwei pat ki MLA ka UDP ha ka MDA-I?
Kane ka jingkylli ka kham kongsan mynta namar u Bah Paul Lyngdoh u la kren paidbah ba ha ka por ba u long Myntri, u la sam ïa ki kam pynroi sha ki MLA ka UDP na ka bynta ki constituency jong ki, kiba mynshwa kim shym la ïoh ïa ka jingpeit kaba biang.
Kumta ka mih ka jingkylli kaba eh hapoh ka party: Hato ïa ka bor jong ka UDP la pyndonkam ban pynkhlaiñ ïa ka party baroh kawei — ne ki jingmyntoi kiba heh tam ki la leit tang sha katto katne ki MLA bad ki constituency jong ki?
Kane ka jingkylli ka lah ban don jingïadei kaba kham jylliew bad ka jingïakhih hapoh ka UDP mynta.
Ka Jingjia ïa u Bah Cheristerfield: Bat ïa ka Home Department, hynrei hato la bat shisha ïa ka Bor?
Sa kawei ka dak maham ka la mih na ka Home Department.
U Bah Lahkmen Rymbui u long Home Minister ha ka por ba la siat ïap ïa u nongïalam barim ka HNLC, u Bah Cheristerfield Thangkhiew, ha ka operation jong ki pulit ha ïing jong u ha Mawlai ha u Nailar 2021. Ha kata ka operation la don ki heh pulit bad ki kynhun na East Khasi Hills bad East Jaiñtia Hills, kynthup ïa u SP ka East Jaiñtia Hills ha kata ka por, u Jagpal Singh Dhanoa.
Hynrei ka paw ba u Home Minister um shym la tip lypa shaphang kane ka operation, kaba hadien ka la kylla long kawei na ki jingïakynad politik kiba heh tam jong ka MDA-I.
Hadien kane, u Bah Lahkmen u la pynpaw ïa ka jingsah lyngngoh, u la kwah ban iehnoh ïa ka Home (Police) portfolio bad u la dawa ïa ka judicial inquiry. Kane ka jingjia ka pyni ïa ka jingïapher kaba kongsan. Ka UDP ka bat ïa ka Home Department. Hynrei katno ka bor shisha ba u Home Minister jong ka u don halor ki bor kiba treikam hapoh jong u? Ka long kaba shai ba u Home Minister um donkam ban ai jingmynjur hi ïa man la ka jingkem ne man la ka operation jong ki pulit. Hynrei kane kam dei ka operation kaba rit. Ka ïadei bad u nongïalam barim jong ka seng kieng atiar kaba la shah khang, uba la wan phai sha ka imlang sahlang, bad ka operation ka kut ha ka jingïap kaba la pynmih ïa ka jingïakhih kaba jur. Lada u Home Minister um tip ba ka operation kaba kum kane ka dang ïaid, ka jingkylli politik ka long kaba shai: Mano shisha uba don ha ka bor? Ka UDP ka bat ïa ka tnat kaba kongsan. Hynrei ban bat ïa ka tnat bad ban bat shisha ïa ka bor, ki la sdang paw kum ki ar tylli ki kam kiba ïapher. Ka Jingkiew jong u Bah Paul Lyngdoh ha ka MDA-II.
Haba la thaw ïa ka MDA-II ha u 2023, u Bah Metbah u don shabar ka kynhun myntri, katba u Bah Paul Lyngdoh bad u Bah Kyrmen Shylla ki mihkhmat ïa ka UDP hapoh ka sorkar.
Ha ka liang politik, kane ka rukom ka ïahap bad u Bah Metbah. Kum u President ka UDP bad u Lamphang barim, u dang lah ban bat ïa la ka jong ka kyrdan kaba laitluid, ha ka jaka ban long tang uwei na ki Myntri hapoh u Conrad Sangma, uba long ruh u Chief Minister bad National President ka NPP. Katba nang ïaid ka por, u Bah Paul u nang paw paidbah. Ka Tourism Department ka ai ïa u ïa ka rynsan kaba khraw. Ka Shillong Ropeway, ka jingpynlong ïa ka Khyndailad kaba kham lait na ki kali, ka jingpynkynriah ïa ki nongdie madan bad ki projek kiba heh ha ka kam jngohkai pyrthei ki la sdang ban ïasoh bad ka por ba u bat ïa ka Tourism. Hadien kata ka wan ka Raja Raghuvanshi murder case.
Ha ka por ba ka nam jong ka Meghalaya ka shah ktah jur ha ka ri baroh kawei, u Bah Paul u la mih kum uwei na ki nongïada paidbah kiba paw jong ka jylla, ka kam jngohkai pyrthei bad ka Meghalaya Police.
U la kyrshan ïa ka jingtohkit jong ki pulit wat ha ka por ba ki dawa ban aiti ïa ka case sha ka CBI ki nang jur, bad ha ka por ba ki jingshisha baroh shaphang ka jingjia kim pat shai. Hadien, ka jingtohkit kaba kynthup ïa ka Sonam Raghuvanshi bad kiwei ki donkti lang na shabar Meghalaya ka la pynkylla ïa ka jingïohi jong ka ri ïa kane ka case. Ha ka liang politik, u Bah Paul u la nang khlaiñ. Um shym la long shuh tang u Myntri ka UDP hapoh ka sorkar ba ïalam da ka NPP. U la sdang ban tei ïa la ka jong ka dur politik lyngba katto katne ki kam kiba paw tam jong ka MDA-II.
Nalor kata, namar ka sap kren jong u kum u nongaiktien ka sorkar, u la kylla long uwei na ki dur kiba paw tam jong ka sorkar synrop, uba bunsien la ïohi ha ki news channel bad social media wat kham bun ban ïa u Chief Minister hi. Bad kane ka la wanrah ïa ka jingïadei politik kaba thymmai.
U Myntri na ka party synrop uba trei bha u pynkhlaiñ ïa ka sorkar. Hynrei u Myntri uba sdang ban ïoh bun ka jingïaroh paidbah u lah ruh ban sdang kah syrngiew ïa ki nongïalam jong la ka jong ka party bad wat ïa kiwei ki nongïalam hapoh ka sorkar synrop.
Nailur 2025: Ka Jingkylla Kaba Khraw: Ka jingpynkylla ïa ka Cabinet ha u Nailur 2025 ka la pynkylla lut ïa ka jingïaid politik hapoh ka UDP. U Bah Paul Lyngdoh bad u Bah Kyrmen Shylla ki la mih na ka Cabinet. U Bah Metbah Lyngdoh bad u Bah Lahkmen Rymbui ki la rung. Na shabar, ka UDP ka la ong ba kane ka dei tang ka jingïasam ïa ka jingkitkhlieh. Hynrei ha ka liang politik, ka jingktah jong kane ka rai ka kham jylliew. Ki jingkylli ki la mih hapoh ka UDP shaphang kumno la rai ïa ka jingpynkylla Myntri. La ïakren bad ki MLA marwei marwei, kaba la pynmih ïa ki jingkyrmen hapdeng jong ki ba kin ïoh lad ban long Myntri ha ka por ban wan. Hynrei ha kaba kut, u Bah Metbah hi dalade u la rung sha ka Cabinet.
Ka jingdon bynta jong u General Secretary ka UDP, u Bah Titosstarwell Chyne, uba ym dei u MLA bad kumta um don hapoh ka Legislature Party, ka la kylla long ruh ka bynta jong ka jingïakren hapoh ka party.
Ka jingïalang paidbah jong ka party ka lah ban la ai jingmynjur ïa ka rai, hynrei ka jingkylli politik ka long: Hato ïa ka rai la dep pynwandur lypa shwa ba ki MLA kin shong jingïalang ban ai jingmynjur?
Lada bun ngut ki MLA ki la sah bad ka jingngeit ba ka pali jong ki kan sa wan, hynrei hadien kam shym la wan, ka jingsngewkhia bad ka jingbitar ka la lah ban sdang na kata hi.
U Bah Kyrmen Shylla Bad Ka Politik Ha Jaiñtia Hills: Ka jingmih noh jong u Bah Kyrmen Shylla na ka Cabinet ka don ruh sa kawei ka bynta politik. Ka jingmih jong u ka ïatyngkhuh bad ka jingrung Myntri jong u Bah Wailadmiki Shylla bad ka jingkylla jong ka jingïaid politik ha Jaiñtia Hills sawdong u Deputy Chief Minister Sniawbhalang Dhar.
Kam pher kano kano ka jingkheiñ hapoh jong ka, ka jingmih ka long kaba shai: u Kyrmen u duh ïa ka kyrdan Myntri, katba ka bor politik sawdong ka jingïalam ka NPP ha Jaiñtia Hills ka nang khlaiñ.
Hynrei ka jingduhnong kaba heh tam jong ka UDP ka jia ha kawei pat ka liang. Hadien ba la weng ïa u Bah Paul, ka Tourism Department kam shym la sah bad ka UDP. Ka leit sha ka NPP. Kane ka long kaba kongsan. Ka UDP ka la weng ïa uwei na ki Myntri jong ka uba paw tam, hynrei ha ka jaka ban bujli ïa u da uwei pat u nongïalam ka UDP ha ka Tourism, ka la duh ïa kawei na ki tnat sorkar kaba don ka dor politik kaba khraw tam sha ka party kaba kham heh hapoh ka sorkar synrop.
Kumta ka jingpynkylla Cabinet kam shym la shu pynkylla tang ïa ki Myntri ka UDP. Ka la pynkylla ïa ka jingthew bor bad ka jingpaw paidbah hapdeng ka UDP bad NPP.
Ka Jingkiew Kyrdan jong u Metbah — Ne Ka Jinghiar Kyrdan Politik? Ka jingrung jong u Bah Metbah sha ka Cabinet ka lah ban long ka jingïaleh kaba heh tam. Ha ka MDA-I, u long Speaker — ka kyrdan riti synshar kaba laitluid kaba pynïaid ïa ka Assembly. Hadien ka election 2023, u long President jong ka regional party kaba don 12 ngut ki MLA. Baroh ar tylli kine ki kyrdan ki ai ïa u ka jinglaitluid politik na u Conrad Sangma. Hynrei ha u Nailur 2025, u la rung sha ka Cabinet jong u Conrad.
Mynta, u Speaker barim bad President jong ka regional party kaba heh tam ha Meghalaya u long uwei na ki Myntri hapoh ka sorkar ba ïalam da u Conrad Sangma, katba ki nongïalam ka NPP, u Prestone Tynsong bad u Sniawbhalang Dhar, ki long Deputy Chief Minister.
Katkum ka riti synshar, ka kyrdan Cabinet Minister ka don ïa ka bor synshar kaba khraw. Hynrei ha ka liang politik, ka jingkylla kyrdan ka long kaba paw bha. U Metbah u la kylla na uba shong ha ka shuki Speaker bad pynïaid ïa ka House, sha uba shong hapoh ka sorkar kum u Myntri. Bad ka mih ka jingkylli: Hato u Metbah u la ïoh ïa ka ministry — ne ka UDP ka la duh ïa ka bynta jong ka jinglaitluid politik jong ka?
Ka jingpynkylla Cabinet kaba ym shym la pynïatylli ïa ka UDP: Khyndiat hapoh shi snem, ka jubab ka la sdang ban paw. U Bah Paul Lyngdoh u la pdiang paidbah ba ka don ka jingsngewkhia kaba jur hapoh ka UDP. U la kren shaphang ka jingbym ïohi ïa ka jingkiew bad ka lynti kaba shai jong ka party, bad u la buh jingkylli ïa ka jingkiew kaba la ïoh hadien ka jingpynkylla Myntri ha u 2025.
Kane ka long kaba kongsan. Ka jingeh kam dei shuh tang ka jingïakren jong ki briew kiba shabar ka party. La pdiang paidbah ïa ka da uwei na ki nongïalam rangbah jong ka hi. Bad ki report mynta ki kdew ba haduh khyndai ngut ki MLA ka UDP ki lah ban pyrkhat ban leit sha ka BJP. Ki report kiba dang shen ki la jer ïa ka kynhun jong phra ngut ki MLA, bad lada u Bah Paul ruh u ïasoh, ka jingdon kan kiew sha ka khyndai. Ka don ruh ka jingïakren ba u Nujorki Sungoh bad u Renikton Lyngdoh Tongkhar ki lah ban leit noh sha ka NPP.
Hynrei haduh mynta ym pat don mano mano ruh uba la pynkylla party paidbah.
U Bah Metbah u la kyntait ïa ki khubor shaphang ka jingkynriah party bad u ong ba baroh 12 ngut ki MLA ka UDP ki dang don bad ka party.
Hynrei ïa ka jingmut politik jong kaei kaba jia mynta ym lah ban shu kyntait tang namar ba ka jingkynriah kam pat jia. Uwei u MLA ubym sngewhun u lah ban long ka jingeh shimet.
Hynrei khyndai ngut ki MLA kibym sngewhun hapoh ka party kaba don 12 ngut ki MLA — kata ka dei ka jingeh jong ka jingïalam.
Ka Jingma 9-2-1: Lada ka jingkynriah politik kaba la ïakren ka urlong, ka jingkheiñ kan long kaba pynsheptieng ïa ka UDP: Khyndai ngut sha ka BJP. Ar ngut kiba lah ban leit sha ka NPP. Uwei uba sah bad ka UDP. Bad uta uwei u lah ban long u Metbah Lyngdoh hi. Ka dur politik jong kane kan long kaba phylla. U Metbah u la rung sha ka Cabinet ha u Nailur 2025 ha ka por kaba paw kum ka jingpynskhem ïa ka jingïalam jong u. Hynrei jan shi snem hadien, u ïakynduh ïa ka jingma ba kiba bun na ki MLA jong ka party kaba u ïalam ki lah ban mih noh. Ka jingpynkylla Cabinet kaba la thmu ban sam ïa ka jingkitkhlieh ka lah pynban ban pynpaw ïa ki jingïapher kiba la sdang mih lypa hapoh ka UDP.
Mano Ban Myntoi Lada Ka UDP Ka Pra? Ka BJP kan long kawei na kiba ïoh jingmyntoi kaba shai. Ka party kaba don tang ar ngut ki MLA ka lah kynsan ban ïoh ïa ka kynhun MLA kaba khraw bad ka bor kaba ka BJP kam pat ju don mynshwa hapoh ka sorkar synrop Meghalaya.
Ki kyndon kiba la ïathuh ba ki MLA ka UDP ki dang ïakren — kynthup ïa ki mat kiba heh jong ka jylla bad ka jingdawa ban ïoh kham bun ki Myntri — ki pynpaw ïa kaei kaei kaba kongsan.
Ka pyni ba kine ki MLA ki pyrshang ban ïoh lang na kawei pat ka party ïa ka bor kaba ki sngew ba ka jingïalam jong ka party ba ki don mynta kam shym la pyndonkam bha. Ka VPP pat ka lah ban ïoh jingmyntoi da kawei pat ka rukom. Kam da donkam ïa ki MLA ka UDP. Ka donkam ïa ki nongthep vote jong ka UDP. Katba ka UDP, kaba long ka regional party kaba la rim, ka nang shah ïohi kum ka party kaba jan palat bad ka sorkar, ka VPP ka lah ban shim ïa ka jaka politik jong ki nongthep vote kiba wad ïa ka regional party kaba kham laitluid. Bad ka NPP ka lah ban long ka party kaba ïoh jingmyntoi politik kaba kham tam. Ha ka MDA-I, u Conrad Sangma u donkam ïa ka UDP. Mynta, u Conrad u lah ban shu peit ïa ka jingïakhun hapoh ka UDP khlem da buh ïa la ka sorkar ha ka jingma kaba kum mynshwa. Kane ka pyni katno ka bor politik ka la kylla.
U Bah Paul u duh ïa ka Ministry. U Bah Metbah u lah ban duh ïa ka Party. Kumta ka jingpynkylla Cabinet ha u Nailur 2025 ka paw da kumwei pat lada peit na ka jinglong mynta.
Ha kata ka por, ka paw ba u Bah Paul u la rem. U duh ïa ka Tourism. U duh ïa ka Social Welfare. U duh ïa ka kyrdan Cabinet Minister. Katba u Bah Metbah pat u paw kum uba jop. U rung sha ka Cabinet bad u pynskhem ïa ka bor jong u halor ka jingmihkhmat ka UDP hapoh ka sorkar. Hynrei ïa ka politik ym thew tang da mano uba shong ha ka shuki Myntri. U Bah Paul u duh ïa ka ministry hynrei u dang bat ïa la ka jong ka kyrdan ha ka politik.
U Metbah u ïoh ïa ka ministry, hynrei mynta u ïakynduh ïa ka jingma ban duh ïa ki MLA kiba la pynlong ïa ka kyrdan President ka UDP kaba don bor. Bad kane ka pynphai biang ïa ka jingïathuhkhana sha Eastern West Khasi Hills.
Ha ka MDA-I, ka bor politik jong ka UDP ka la khlaiñ haduh katta katta ba ka lah ban ïarap ban pynïoh ïa ka district bathymmai kaba pdeng ha ki constituency jong u President bad uwei na ki Myntri jong ka. Hynrei lehse ka jingkylli kaba kham kongsan kam dei satia hato ka UDP ka don bor ne em. Ka don shisha ïa ka bor. Ka jingkylli ka long: Kumno la sam bad pyndonkam ïa kata ka bor hapoh ka party?
Don katto katne ki jingkylli kiba mih: Kaei kaba kiwei ki constituency jong ka UDP ki ïoh na ka bor ïakren lang jong ka party?
Hato man la u MLA u sngew ba ka jingjop bad jingkhlaiñ jong ka UDP ka wanrah ruh ïa ka lad politik bad ka roi ka par sha ka constituency jong u?
Lane don napdeng jong ki kiba la sngew khatduh ba ki nongïalam ki donkam ïa ka jingkyrshan jong ki kham bun ban ïa kaba ki donkam ïa ki nongïalam?
Kine ki jingkylli ki la wanphai biang mynta da ka bor kaba khraw.
Ka UDP ka la sdang ïa ka MDA-II bad 12 ngut ki MLA bad ka kyrdan kum ka regional party kaba heh tam ha Meghalaya.
Mynta, u President jong ka u shong hapoh ka Cabinet jong u Conrad Sangma, katba kiba bun na ki MLA jong ka ki lah ban ïasoh bad kiwei pat ki lad politik.
Kane ka dei ka jingïapher kaba khraw hapoh ka UDP ha ka jingïalam jong u Bah Metbah Lyngdoh. Ka jingdon ki MLA kam shym la long ka jingeh. Ka jingeh ka long kumno la pyndonkam ïa kata ka jingdon MLA. U Conrad Sangma um donkam ban pynjot ïa ka UDP. Ka UDP ka lah ban pyntlot hi dalade. Bad lada ka jingkynriah politik kaba la ïakren ka urlong shisha, ka jingïapher kaba khraw tam kan long:
U Paul Lyngdoh u la duh ïa ka shuki Myntri. U Metbah Lyngdoh pat u lah ban sah bad ka shuki — hynrei khlem ka party kaba la pynpoi ïa u sha kata ka shuki.
Bad kaba kham pynsngewsih shuh shuh ïa kata ka jingmong kaba ka party ka lah ban la pynmih hi ïa lade, u Metbah u lah ban poi sha kaba kut jong ka jingïaid politik jong u kum u Power Minister uba don ha ka shuki — hynrei uba ym shym la don shisha ïa ka bor.

Leave A Reply

Your email address will not be published.