Kyntait ka HNLC ïa ka kyntien Khasi bad Jaintia kwah pyndonkam da ka kyntien Hynniewtrep

0

Shillong, Jymmang 17 : Ka Hynniewtrep National Liberation Council (HNLC) ka la kyntait ban pyndonkam da ki kyntien Khasi bad Jaintia da kaba kynnoh ba kane ka dei tang ka buit saiñ pyrthei bad ka dei ruh shibynta ban pynpait pynpra ïa ka jingïalong kawei bad ka buit synshar donbor jongno re. Kumta ha ka jaka jongka kyntien Khasi bad Jaintia ka HNLC ka kwah ban pyndonkam beit da ka kyntien ‘Hynniewtrep’.
Ha ka jingpyllait khubor da u General Secretary ka HNLC u bah Sainkupar Nongtraw u la ong “ Kane ka jingjer kyrteng ïa ki paid ka bri u Hynniewtrep da ka kyntien Khasi bad Jaintia kam dei kaba dang shen bad jia ryngkhat hynrei ka dei ka buit saiñ pyrthei ban pynpait pynra ïa ka jingïalong kawei”
ïa kane ka jingjer kyrteng la pyndonkam nyngkong eh da ki Dohlieh ne ki British da kata ka buit ban phiah ne ban pynrit paid ba kin suk ban synshar donbor bad hadien kane la pyndonkam pat sa ka sorkar India da kaba pynrung ïa ki kyrteng ha ka Riti Synshar jongka.
“ Ki ong ba ka dei na ka bynta ka jinsuk ban synshar khadar hynrei ngi pat ngi khot ba ka dei ka buit ban ïoh pynïaid bad ban ïoh pynlong mraw” ong ka kyrwoh.
U bah Nongtraw u la ong ba kane ka buit phiah ka pynlong ïa u briew ban sngew ba u dei u Khasi bad uta u paramarjan jongu bad ba u dei u Jaintia katba ki ïaklet pat ba ki ïadih um na kajuh ka wah, ki phai khmat sha ujuh u lum ba kyntang bad ki wan ruh na ki Hynniewtrep. U la ong ba ki phiah ïa ka jingsngew bad nangta bud sa ki jaka shong jaka sah.
Haba phai na ka khana hiar pateng ka HNLC ka ong ba ka kyntien Hynniewtrep ka wan naduh u Lum Sohpetbneng. Ka kyrwoh ka ai nuksa ruh ia ka jingtih bniah ki Saiantis kiba don ha kita ki tnad pule ba la bei pisa da ka sorkar India. Kat kum ka DNA ki la lap ba ki Hynniewtrep ki wan naduh hyndai hynthai bad ki don kata ka O2al-m95 kaba batai ba ki la don naduh kumba 57,000 snem mynshwa.
La kdew ruh ïa ka jingwad bniah ne ka archaeological work da Macro -Mitri jongka NEHU hajan Myrkhan marjan bad ka Nongkseh ha kaba la lap ïa ki tiar ki tar kiba la don naduh 1885-1765 BCE.
“ Naduh ki maw, ki tiar ki tar bad ka carbon ha ka pyrthei ka ïathuh ïa kawei ka jingshisha ba ki stad Science ka India ki batai shaphang ki Hynniewtrep kiba la don ha kane ka khyndew shwa ban wan synshar da kiwei ruh.
Ka jingkren ka la pynïapher ïa ka jingkhot kyrteng hi bad ki jingthoh jong ka por synshar phareng. “Haba phi khot ïa ngi ‘U Khasi,’ ka kyntien ba pyndonkam shabar ka Jaidbynriew , phi lah ban leit tang shaduh ka snem 1765, ha kaba ki phareng ki la ïuhkjat nyngkong ha u pud u sam jong ngi, bad ha ka snem 1771, kaba u khulom u la thoh nyngkong eh ïa ka kyrteng jong ngi,” ka la ong.
Halor ki ‘Jaittia’ la bynrap, “Phi lah ban leit phai biang sha u snem 1835. Kat haduh ka Blei Hindu, ka kynthei ba khot ka Jayanti Devi…kam dei satia ka Jaidbynriew”.
“ Phi dei u Pnar ym dei Jaintia bad phi dei Hynniewtrep ym dei Khasi. U Khynriam u Pnar u Bhoi u War bad Lyngngam kim dei ki jaidbynriew ba ïapher ki dei na kajuh ka thymmei bad kata na u Hynniewtrep” ong u bah Nongtraw.”
“ Ngi khlem ïaleh ban pynïasoh sha kano kano ka ri ne jaidbynriew, ngi khlem ïaleh ban pynïakhlad bad kut noh tang hangta hynrei ngi ïaleh ban ïoh ka jingithuh bad kata ka jingithuh ka long ka jaidbynriew Hynniewtrap, ka ri bad ka hok ban ïeng ban ïada ïa lade ym kum ki rit paid, ym dei tang kum ki riewlum ne ki jingthoh ha ka Riti Synshar ka ri India hynrei kum ki Hynniewtrep.
U la ong ba kane ka dei ka histori ba la phrung jubor pyrshah ïa ki paid Hynniewtrep da ki dohlieh bad da ki bor synshar ka ri India.

Leave A Reply

Your email address will not be published.