Khlem ka jingkheiñ kaba biang rai ka sorkar ban pdiang ka kaiphod ka Expert Committee: KHNAM
Kiei kita ki 440 ngut kiba kwah pynneh kumjuh?
Shillong, Jymmang 08: U Working President ka Khun Hynñiewtrep National Awakening Movement u Bah Thomas Passah u la ong ba ka jingpdiang jong ka sorkar jylla ïa ka kaiphod ka Expert Committee ba la thaw da ka sorkar ka long kaba ym ïahap satia katkum ka jingkheiñ kaba dei.
Haba kren sha ki lad pathai khubor u Bah Passah u la ong ba ka Party KHNAM ka la leit ban shim bynta ha ka jingïalang ba la khot da ka Sorkar halor ka State Reservation Policy ban ïapeit ïa ka kaiphod jong ka Expert Committee bad hadien ba la pynsngew ïa ka kaiphod ki jingkheiñ ki la pynlyngoh ïa ka seng bad haba la leit sha ka jingai jingkheiñ ka Committee ka la ong ba ki la ïohpdiang haduh 1024 tylli ki shithi kiba dei ki jingai jingmut jong ki briew, ki kynhun ki riew paidbah, ki riew shimet bad kiwei kiwei bad haba peit ïa ki shithi pat de 547 tylli ki long kiba la pdiang.
“Kaba mut ba ka sorkar ka peit tang ïa ki 547 tylli ki jingai jingmut bad ka kaiphod ka ïathuh ruh ba na ki 547 tylli, kumba 440 tylli ki ong ba dei ban pynneh kumjuh ïa ka bhah kam thungjam ha ka jylla ne ka State Reservation Policy kaba poi sha ka 81% bad kiba ong ban ai lang baroh kawei (combine) noh kaba mut 80-90% ïa u Khasi, Jaiñtia bad Garo ki don tang 15 ngut kaba long 2.7%, bad ki don ruh kiba ong ba dei ban bhah katkum ka jingbun paid bad kiba ai kane ka jingmut ki don tang 5 ngut kaba poi 0.9%, don ruh kiba ong ba dei ban ai noh khambun ïa ki Khasi Jaiñtia bad kiba kren kumta ruh ki don tang 6 ngut (1.1%) bad ha kine ki data ne jingkheiñ ba ka Report Committee ka la pynsngew ngi lyngngoh ba katto ka jingïakhohreh ban pynkylla noh ïa ka SRP, ki jingkheiñ pat ki long kumne,” ong u Bah Passah.
U la ong ruh ba dei halor ka jingdon ki 440 ngut kiba ai jingmut ban pynneh ïa ka juh ka bhah bad ka Expert Committee ka la shim ïa ka rai. “Na ka liang ka KHNAM ka pynpaw ba kane ka wanrah u dak jingkylli uba heh ba mano kine ki 440 ngut ym don jingtip ba bniah ïa kane, na kata ka daw kine ki jingkheiñ ba la wanrah da ka committee kim long shai namar ngim dei ban klet ba ïa kane ka Committee la dawa da kawei ka party, la pyntreikam da ka sorkar , la thung da ka sorkar ïa ki dkhot bad ka kaiphod pat ka long kumne kumba ka sorkar ka kwah hi ban leh naduh ba sdang kam don jingpher eiei bad kane lehse ka KHNAM ha ka jingïalang la ïakren shibun ki mat bad la pynsngew ha u Myntri Rangbah bad na ka liang jong ngi, ngim lah ban ong ba ngi hun ïa kane ka kaiphod,” ong u Bah Thomas.
U la ong ban shu pynkynmaw ha ki snem ba la dep haba ka sorkar ka la rai ban shim ïa ka rai ka Expert Committee bad ba la don ka jingdawa, ka KHNAM pat ka pynpaw ba kam lah ban pdiang ïa kane ka jingthaw ïa ka Committee naba kadei kaba thung da ka sorkar hi na kata ka daw ka party kam shaniah naba la ong ban ïapynbeit hi para dkhot jong ki party.
“Ngin ai ka jingthoh sha ka sorkar, ka sorkar kan phah sha ka tnat aiñ bad lada don jingtyngkhuh bad ka aiñ kin pyntip sha ki party, ki seng ne ki kynhun shimet bad kumba ka long mynta ha kato ka jingïalang bad la khot da ka sorkar jan baroh ki seng saiñ pyrthei ki la ïamynjur lut bad pdiang ïa kane ka kaiphod jong ka Committee ban pynneh kumjuh ïa ka SRP bad ha ka jingïalang ngi la kylli ïa u Myntri Rangbah ba hato ka committee ka rukom treikam ka dei ban peit tang ïa ki jingkheiñ, ne ïa baroh ka bynta jong ka bhah kam u snem 1972 bad ha ka jingïalang, hynrei u Myntri Rangbah u Conrad Sangma u la kren shai ba ka Committee kan peit ïa baroh kawei ka State Reservation Policy kam dei tang ïa ka bhah kam, na kata ka daw ngi la pynpaw ba lada peit ïa ka SRP 1972 kumba ka long ka Para 1 la thoh ka Representation of these community in service under the Autonomous State of Meghalaya bad ngi la ai jingmut ruh ban pynduh pyndam noh ïa ka kyntien Autonomous, bad ngi la pynpaw ruh ba ka committee kaba don da ki riewshemphang ka dei ban peit naduh u laiñ ba nyngkong haduh bakut ka SRP hynrei ka khlem wanrah ban pynduh ïa katei ka kyntien bad kane ka la wanrah ka jingartatien,” ula ong.
U la ïathuh ruh ba ka sorkar kawei na ki mat ba ka ïeng ka ong ba katkum ka Article 16 (4) kam don ka jingpynshai ba hap leh ka bhah kam katkum ka jingbun paid hynrei ka ïeng ba hap leh ïa ka bhah kam katkum ka jingsahdien bad ka party ka kylli ba kumno la rai bad kumno la ïoh ka jingkheiñ ba kino ki dang dei kiba sahdien bad kam don ka khanasamari ba mano ba sahdien bad katno hynrei ka sorkar ka ïeng beit ba ki don kiba sahdien khlem don ka jingkheiñ.
“Lada phi peit ïa ka sor Shillong lah ban ong ba la ïa kiew bha hynrei hap ruh ban peit ïa baroh ki thaiñ jong ka Ri Khasi Jaiñtia naba dang bun kiba dang donkam bha ïa ka roi ka par bad ngi la pynpaw ruh ba ka jingsahdien kano kano ka kynhun jaitbynriew naduh u snem 1972 ka la pher bha haduh u snem 2026 ka jingïapher ka jingsahdien ka la kylla bha kumta kam lah ban long kumjuh, kumta ngi ong ba donkam ban pynkylla ïa ka SRP bad kan long kaba bakla ban pynneh sah kumjuh,” ong u Bah Passah.