Don shibun ki lad ban pynïar ïa ka Ktien Khasi lajong. Ha ki bun ki khep, lah ban pyndonkam ïa ka ktien la jong. Kumba ngi tip bad ngi sngewthuh, ka ktien Khasi ka la nang ïar bad kylleng ki jaka, ha ïew ha hat, ha ki jingkren ha ki jingïalang bapher bapher ka jingpyndonkam ïa ka ktien Khasi ka la nang ïar. Haba ka long kumta, wat ki briew ki bym dei ki Khasi, ki la bud bad pyrshang ban kren ha ka ktien Khasi. Kumta ka long kaba donkam haduh katta katta ba ngi dei ban kren da ka ktien Khasi la jong khnang ba kito ki bym nang ne sngewthuh ïa ka ktien Khasi ne ki khyllah jait, kin hap ban bud. Ngi shem ba ha ki kam jong ngi kaba man ka sngi, ki don ki dkhar kiba la kren da ka ktien Khasi ha sor bad ha nongkyndong, wat la kam long ha ka ktien Khasi paka. Ka long thik kumba ngi kren ïa ka ktien Hindi. Ngim nang ban kren ha ka hindi paka, hynrei la katta ruh, ngi kren la ka kren da kata ka Bazaar Hindi kaba ki ong, bad ki kam ki ïaid. Ka long kumjuh ruh ïa ka ktien Khasi. Kiwei kiwei ki jaidbynriew ki bym dei ki Khasi ne ki khyllait jait, ki kren la ka kren wat la ka long ha ka bymdei ka ktien Khasi paka, hynrei ngi sngewthuh hi.
Da ka jingpyrshang bad jingmlen jong ki ne da ka jingpule jong ki, suki suki ki nang ban kren bha wat ban thoh ruh. Kane ka dei kawei na ki lad ban pynïar ïa ka ktien Khasi. Ym tang katta, hynrei ka ai lad ruh ban pyndonkam ïa ka ktien Khasi ha ka baroh ki liang kum ha ki skul, ha ki jingïathuh khana ha ki jingïaseng, ha ki rynsan jingïalang, ha ki jingïalap bad kumta kumta ter ter. Ynda haba la pyndonkam pura da ka ktien Khasi, baroh ki jaidbynriew kin tip bad sngewthuh bad ruh ban nang ban kren bad thoh da ka ktien Khasi.
Ha kaba ïadei ha kane ka liang, nga ai ka khublei bad jingïaroh ïa ka Khasi Students Union ba ka la leit ban khang ïa ka skul Madan Hindi Pashala Secondary, ha Madanrting, Shillong na ka daw ba kane ka skul kam shym buh ïa ka sobjek Khasi ban hikai ïa ki khynnah ha katei ka skul, kumba la thoh ha ki Kotkhubor kaba 1 tarik mynta u ‘nai Ïaïong, 2026. Kane ka Seng Bhalang jong ki Samla Pule, ki la leh ïa ka kam kaba dei bad babha shibun eh. Ym tang ïa kane katei ka skul hynrei wat ha kiwei kiwei ki skul ruh ki bym buh ïa ka sobjek Khasi, ki Samla jong ka KSU, ki leit ban pynlong ïa ka jingïapynbeit bad ki bor skul, kumba ngi la ju ïohsngew na kawei ka por sha kawei pat. Ka Khasi Authors Society (KAS), ki ‘riewshemphang bad wat ma ngi ruh ki riewpaid, ngi la ju thoh bad pynpaw ïa ka jingsngew jong ngi ba ka ktien Khasi ka donkam haduh katta katta ban ïoh noh ïa ka jingithuh da ka Sorkar Pdeng ban kan rung ha ka 8th Schedule jong ka Riti Synshar ka ri India.
Shibun la ïa ïapynsngew bad la ïakren shaphang kane naduh ki por mynshuwa haduh kane ka por. Ka KAS ha kine ki khyndiat sngi ba la leit, ka la leit ban ïakynduh ïa u Myntri Rangbah ka Sorkar Meghalaya ha kaba ïadei bad kane ka mat, bad u la pynmih ka order ban pynlong noh ïa ka ktien Khasi bad Garo kum ka ktien pyndonkam Sorkar ne ka Official Language. Ngi ai ruh ka jingïaroh ïa ka KAS kaba la leh shitom ha kane ka mat. La ong ruh ba la lah mynta ym tang ban kren, hynrei ban thoh ruh da ka ktien Khasi bad ka Garo ha ki kam ba ïadei bad ki kam Sorkar bad ha kiwei kiwei ki bynta.
Hynrei kane, kam dei ban shu kut noh, hynrei la dei ba ka KAS bad wat mangi ruh kum ka Jaitbynriew ba dei ban nang pynïar shuh shuh ïa ka ktien Khasi la jong da ka jingkren, da ka jingthoh, da ki skul baroh ha sor Shillong bad ha Nongkyndong kumjuh. Ngi sngew ruh ban ong ba kum ka KSU ka la leh, kiwei kiwei ki Seng Bhalang ruh ki dei ban ïakyrshan bad ïatylli lang khnang ba ka ktien Khasi kan ïoh ïa ka jingithuh kloi ha ka Khyrnit Baphra (8th Schedule) jong ka Riti Synshar ka ri India.
