Ka sboh shna hi ka dei kaba bha tam ba ki nongrep kin pyndonkam
Nongstoiñ, Ïaïong 01 : Kum shibynta ban pynsgewthuh ïa ki paitbah nongrep ban rep ban pynkhlaiñ ïa ka kam rep ha ki snem ba la dep ka ophis jong ka agriculture jong ka West Khasi hills kaba dei peit ïa ka rep ka riang ka ju pynlong ïa ki prokram ai jinghikai ïa ki paitbah kumno ban shna hi ïa ka sboh na ka bynta ban pyndon kam ha ka rep ka riang hynrei kiba bun ki nongrep kiba leit ban sngap ïa ki jinghiakai kim shym la pyndon kam hok ïa kaei ba ki ophisar bad ki riew shemphang ki la pynshai.
Ha kaba ïadei bad ka jingpyndon kam dawai sboh bun na ki nongrep haduh kine ki sngi ki ïeh ban pyndon kam da ka sboh kaba ki ïoh na ka ophis Agriculture kum kum u urea, DAP.SAP, bad kiwei kiwei na ka bynta ban pynheh pynsan ïa ki jingthung jingtep. Ha kaba ïadei bad ka jingpyndon kam da kitei ki jait sboh dawai u tei u bah G Byrsat Inspector ba la shong thait na ka kam haba ïakren bad u nongthohkhubor u la ïathuh ba naduh ba ki stad wad bniah ki la lap ba ka jingpyndon kam ïa kitei ki jait dawai sboh kam long kabab ha namar ba ka ktah ïa ka koit ka khiah jong ki paitbah na ka liang ka ophis kam shym la pynshlur shuh ïa ki nongrep ba kin pyndon kam ïa kitei ki chemical fertilizer.
Ha kajuh ka por u la ïathuh ba ki stad wad bniah ki la lap ruh ba kitei ki jait sboh fertilizer ki pynsan plung ïa ki jingthung tang ha jrong katba ki tynrai pat kim skhmem satia kumta haba ka lyer ka beh tang mau mala ruh ki kyllon bad ki pyut.
U bah Byrsat u la ong ruh ba lada ki nongrep hapoh ka district ki kwah ban pynkhlaiñ ïa ka rep ka riang da kaba pyndonkam da ki kynja sboh ki don ka lad kaba biang lada ki ïatreilang bad ka Agriculture khnang ba ki lah ban tip kham bniah kumno ba kin shna hi ïa ki sboh ban pyndon kam ha kaba thung jingthung. Ha kajuh ka por u la ong ba ïa ka sboh ba shna hi kaba la tip kum ka sboh 18 sngi lane ka Berkeley Method la ithuh bad mynjur da ka sorkar lyngba ka ophis jong u Director jong ka Agricultureral Technology Management Agncy (ATMA).
Nalor kata u la ong ba ka jingpyndon kam da katei ka sboh shna hi ka dei kawei ka lad kabab ha tam kaba wan rah ïa ka jingkoit jingkhiah bad lada ki paitbah nongrep kit rei shitom ban pyndon kam hok ïa ka por jong ki paitbah nong shong shnong khamtam eh ha ki nongkyndong kiba dang pahuh ka jaka rep kim don kam shuh ban dang thied na ïew ïa ki jhur ki jhep bad kiwei kiwei hynrei ki la lah ban pyndap hi ïa ki jingdon kam.Ha kajuh ka por u la kyntu bad pynshlur ïa ki paibah nongrep ba kim dei ban ïabeh ban rep tang shi jait u jingthung hynrei ki dei ban ïaleh katba lah ban rep bun jait kum u riewhadem,u phan,ki jhur ki jhep, u kba, ka shriew, phan karo bad kiwei kiwei namar lada ki paitbah ki ïabeh ban rep tang shi jait lada ka ïew ka hat kam biang ka wanrah ïa ka jingduh nong kab khraw ïa ki nongrep.
U la ai nuksa ba lada ki paitbah ki rep ïa u biskot ki hap shna rynsan bah hapoh katei ka rynsan kiwei pat ki jait jhur kum u pathaw,sohkhia,shriew bada wat u tyrso ruh u biang bh ban rep lang hapoh ka rynsan biskot.Uwei na ki jingthung kiba ïadei bha ban rep hapoh biskot u dei u shynrai Khasi bad u shynrai Lakadong utei u shynrai Lakadong u dei uba ïaid iew haduh katta katta namar ki paitbah ki pyndonkam ba ber jyntah bad ha kajuh ka por u long ban bam im kum ïa u sohphlang ruh.