Nongstoiñ, Ïaïong 08 : Ka dei ka sien ba nyngkong eh ba ka seng ki nongthoh kot Khasi kaba la tip kum ka Khasi Authors Society hadien sawphewhynñiew snem naduh ba la seng ka la hap ban hiar sha kylleng ki jaka ban pan ïa ka jngkyrshan na ki paitbah halor ka jingdawa ban pynlong ïa ka ktien Khasi kum ka ktien sorkar ne (official Language) hapoh ka jylla.
Kumta mynta ka sngi balang ka 8 tarik Ïaïong ki nongïalam ka Khasi Authors Society ki la wan sha Nongstoiñ ban pynlong ïa ka jingïalang paitbah na ka bynta ban pynshai halor ki mat kiba kongsan kiba ka seng ka la dawa na ka sorkar na ka por sha ka por. Ha katei ka sngi la pynlong ïa ka jngïalang ha Market complex ha khmat ïew Nongstoiñ ha kaba la pynïaid da u babu Witting Mawsor uwei na ki dkhot ka seng ki nongthoh kot Khasi seng kmie uba long ruh u nonghikai jong ka Nongstoiñ Collge , ha ka jingïadon lang jong ki nongïalam ba ha khmat duh jong ka seng ba kynthup ïa u Dr.D.R.L.Nonglait president rangbah ka seng kmie , u Dr. R.T.Kharshiïng u saiñpynïar uba la ju khot ha ka ktien nongwei kum secretary ki nongïalam bad ki dkhot jong ka shnat trei kam na Nongstoiñ, ki nongïalam jong ki sengbhalang ba kynthup ïa ka FKJGP, KSU, HYC bad WKSU.
Ha katei ka jingïalang la ïoh nyngkong ïa ka jingpynshai na ki nongïalam jong ki sengbhalang ha kaba ki la pynshai ïa ka juh ka phang kata halor ki mat kiba kongsan ba ka ktein Khasi ka la don kam eh ban pynrung noh ha ka Khyrnit kaba phra jong ka Riti synshar ka ri India. U bah A.L.Peiñlang Education secretary ka FKJGP West Khasi hills haba ai jingkren ha katei ka sngi u la ong ba ka jingwan poi jong u Sahep Thomas Jones ka dei u mawjam ba nyngkong eh ba ka jaitbyriew Khasi jong jong ngi ka la lah ban don la ki jong ki dak thoh dak pule bad lada ym dei na ka jingwan jong u ki dak thoh Bengali na ri Bangladesh ki la kylla long ki dak thoh jong ngi. Nalor kata u la ong ruh ba katba nangmih ki sngi ka jingshah tyllep jong ka jylla ha kiwei pat ki jaitbynriew ka jur bha bad ka ktein ka thylliej ka don ha ka jingma kaba khraw lada ym lah ban pynrung ha ka khyrnit kaba phra jong ka riti synshar .
Ha katei ka sngi la ïoh ruh ïa ka jingpynshai ba kham bniah na u Dr.R.T.Kharshiïng secretary ka dseng ha kaba u la ong ba wat la ka sorkar jylla ka la pyrshang ban ithuh ïa ka ktein Khasi ruh kam shym pat la long satia kaba pura namar ka dang dei tang ka ktien bynrap. Nalor kata u la ong ruh ban a ka liang ka seng kam shym la shong kli kti hynrei ka la ïai pynsngew sha ka sorkar na ka por sha ka por ha kaba ha u snem 2018 ki nongïalam ka seng ki la leit sha nongbah Delhi ban ïakynduh ïa u Rajnath Sing Myntri kam poh ïng ka sorkar pdeng ban pynsgew ha u halor ka jingdawa jong ki bad ha ka 5 tarik Lber 2019 ka Ministry ka la jubab da ka shithi ba kaktein Khasi ka dang don hapdeng jogn ka jingpeit bniah shuwa ban pynrung ha ka Khyrnit kaba phra. Ha kajuh ka por u la ong ba ka jingsahteng ban pynrung ïa ka ktien Khasi ha ka Khyrnit ba phra ka dei namar ba ka sorkar jylla kam shym pat la pyndon kam ïa ka kum ka ktien sorkar.
U Dr Kharshiïng u la pyshai ruh ba ha u snem 2023 ki nongïalam ka seng ki la leit ban ïa kynduh ïa u Conrad Kongal Sangma Myntri Rangbah ka jylla ban pynkynmaw ïa u halor ka jingdawa jong ka seng ha kaba u Conrad Kongal Sangma u la kular ba un sa khmih bniah ïa katei ka mat. Ha kajuh ka por u la ong ha u snem ba la dep ki la pyrshang ban leit ïakynduh biang ïa u Myntri Rangbah ka jylla hynrei kim shym la ïakynduh satia . Kumta ha kane ka kynti ki la hap ban shim ïa ka rai ba ki hap ban leit noh sha u paitbah ban pynshai bad ban pan ïa ka jingkyrshan halor katei ka mat jingdawa.
Khatduh eh la ïoh ïa ka jingpynshai na u Dr.D.R.L.Nonglait president rangbah jong ka seng.U Dr.Nonglait haba pynshai halor ka jingdawa ban pynrung ïa ka ktein Khasi ha ka Khyrnit kaba phra jong ka Riti synshar u la ong ba ki don shibun ki jylla kiba pyndon kam ïa ka ktien jong ki kum ka ktien sorkar kata ha ka thoh ka tar , ka pule puthi bad ha baroh ki tnad trei kam hynrei ha ka jylla jong ngi haduh mynta ka sorkar kam shym pat la pyndon kam satia ïa ka ktien Khasi kum ka ktien sorkar .U la ong ruh ba haduh mynta ka sorkar ka dang pyndon kam da ka ktien Phareng ha baroh ki tnad trei kam bad kane ka dei ka jingibeiñ ïa kaktien Khasi la jong.
U la ong ruh ba ka jingbym kynthup ïa ka lktien Khasi ha ka Khynrnit ba phra jong ka Riti synshar ka ri ka dei ka daw kaba kongsan ba ki samla Khasi kim lah ban pass nïa ki kyrdan kiba kham halor kum ki IAS, IPS, IFS bad kiwei kiwei. U la pynkynmaw ruh ba kiwei kiwei ki jylla ha ka thaiñ sahatei lam mihngi ka ri India kum ka Manipur, Mizoram, Assam bad kiwei kiwei namar ba ki pyndon kam ïa ka ktien la jong kum ka ktien sorkar ki lah ban thoh bha ha ki Compettitive Exam bad ki poi sha ki kyrdan kiba ha jrong hapoh ka ri. Khatduh eh u la ong ba ka jingpynshai paitbah ha Nongstoiñ ka dei ka jingsdang bad nangne sha khmat kin sa leit ban pynshai ha man la ki district bad ban pan ïa ka jingkyrshan na ki paitbah bad khatduh eh kin sa pynlong da ka jingïalang kaba heh ha nongbah Shillong bad lada ka sorkar kam lah ban pynurlong ïa ka jingdawa jong ka seng kin sa shong pyrkhat biang kumno kin leh.
