Kynjah ki kam runar, kam lehnoh, nangkiew ki kam jingtei naduh ki surok bad ki projek ba bun
Lah nang kylla dur ka South Garo Hills
Shillong, Naiwieng 13: Ban pynpaw ïa ki jingthmu pynroi bad ka jingïaid shaphrang ha kylleng ki bynta bapher bapher ha ka thaiñ Garo Hills, ka Directorate of Information and Public Relations (DIPR) ka la pynlong ïa ka jingleit jngoh bad ïalam ïa ki nongthoh khubor na Shillong sha South Garo Hills, kaba la ailad ïa ki ban sakhi ïa ki projek kiba dang ïaid bad ban ïakynduh bad ki heh jong ka district.
Haba ïakren bad ka kynhun nongthoh khubor ba wan jngoh, u Pilot R. Marak, MCS, u Additional Deputy Commissioner u la pynpaw ïa ka jingpynroi ïa ki jingtei jong ka distrik, ka jingpynbha ïa ka jingpynïasoh ïa ki surok bad ka jinglah ban ïoh ïa ki kam jngohkai pyrthei.
Haba batai ïa ka South Garo Hills kum ka distrik kaba riewspah ha ki jingitynnad jong ka mariang, u la ithuh ïa ka Wari Chora, Balpakram bad ka krem Nakama napdeng ki jaka jngohkai pyrthei ba pawnam jong ka, da kaba bynrap ba ka Sorkar ka dang shim khia ban pynkhlaiñ ïa ki jingtei ban kyrshan ïa ka roi ka par jong ka distrik.
U la ïathuh ba ki don katto katne ki projek kiba dang ïaid shakhmat ha Baghmara, kynthup ïa ki kam shna bad pynthymmai ïa ka Civil Hospital bad ka Captain Williamson Government College. La pyndep ruh ïa ka Circuit House kaba thymmai bad kaba dang treikam mynta, kaba ai ka jaka kaba kongsan na ka bynta ka distrik.
Halor ka jingpynïasoh surok, u Marak u la pynpaw ïa ka jingpyndep ïa ka surok Bagmara-Romara bad Bagmara-Ranikor, da kaba batai ïa kane kaba hadien kum ka jingpynïasoh kaba kongsan kaba la pynbha shibun ïa ka jingpynïasoh hapdeng ka South Garo Hills bad ka nongbah Shillong. Ïa ka jingleit sha Shillong mynta lah ban pyndep kumba hynriew kynta shiteng.
U la pyntip ruh ba la plie paidbah ïa ki ïing thymmai jong ka Romara bad Chokpot C&RD Block, katba ka jingshna ïa ki ïing Block ha Baghmara bad Gachapara ka la jan dep.
Ha kaba ïadei bad ka surok bah National Highway 217, u la ïathuh ba ïa ki jingjurip bad ki kot ki sla kiba donkam, kynthup ïa ka Detailed Project Report (DPR) la dep pyndep bad aiti sha ka Tnad ban ïoh ïa ka jingmynjur. La khmih lynti ruh ba ki kam maramot bad pynbha shipor kin sdang noh shen.
Haba ïadei bad ka jingpynïasoh ïa ki khappud, u la ong ba ka surok Talu-Ramchinga ka long kaba biang bha, katba ka jingmaramot ïa ka surok Ramchinga-Sipari ka dang ïaid shakhmat hapoh ka CPWD. La shim ruh ïa ka jingker pud ha ki katto katne ki jaka, watla ki kam kiba ïadei bad ka jingsiew bai lutksan ki dang sah ban pynbeit.
Haba kren halor ka Special Intensive Revision (SIR) jong ka thup kyrteng thep vote, u Marak u la ong ba ïa kane ka jinglehkai la pyndep da kaba suk hapoh ka por ba la buh. La pynlong ïa ki jingïalang man ka por bad ki nongmihkhmat jong ki seng saiñ pyrthei man la ka sngi Thohdieng ban ïasam ïa ki jingtip ba thymmai bad ban pynthikna ïa ka jinglong kaba shai ha ka rukom treikam. U la bynrap ba la pyndam noh ha ki mukotduma kiba ïadei bad ki nongjied kiba la khlad noh bad kiba la kynriah ki jaka sah shawei pat.
U la pynpaw ruh ïa ki lad ki lynti ban weng ïa ka jingïakynad hapdeng ki briew bad ki hati, da kaba pynpaw ba la ithuh ïa ki jaka ba ki hati ki ïaid lyngba bad la buh ïa ki dak jingmaham ban pyntip sha ki nongleit nongwan. La buh ïa ki briew ha ki jaka ba lah ban shah ktah ban maham ïa ki nongleit nongwan, katba ïa ka jingleit jingwan ha surok la pynbeit ryntih man la ka por ba ki hati ki khanglad ïa ka jingleit jingwan. U la ong ba ka tnad ba dei peit ka dang peit ruh ïa ka bai lutksan na ka bynta ki longïing kiba shah ktah na ki jingjia ba dang shen.
Katba u heh pulit jong ka South Garo hills u Ringrang T.G. U Momin, MPS, u la batai ïa ka distrik kum kawei na ki jaka ba duna eh ki kam runar ha ka Jylla, ha kaba ka jingkheiñ kyllum ka long tang ar ne lai tylli ki kam runar ha ka shibnai, bad teng teng ka kham duna.
U la ong ba watla ka distrik ka don ha ka jaka kaba heh bad ki jaka shong jaka sah kiba la saphriang, hynrei ka don ïa ka jingdon jong ki pulit kiba bun, ha kaba ka jingdon jong ki thanat bad ki unit ki long kiba ar hadien ka Tura ha ka thaiñ sepngi. Da kaba pyrkhat ïa ka jaka jong ka ha shilynter u pud u sam jong ka pyrthei, ki pulit ki pynneh ïa ka jingïadei kaba jan bad ki shipai pahara khappud (BSF), ki pynlong ïa ki kam ba ïatreilang, ki buh ïa ki jaka talasi bad ki pynlong ïa ki jingïalang pynïadei man ka por ban pynkhlaiñ ïa ka jingpahara khappud.
Halor ka jinglong jong ki kam runar ba la pyntip, u Momin u la ong ba ki mukotduma ki dei nyngkong eh ïa ki kam runar pyrshah ïa ki kynthei bad ki khynnah. Ka distrik ka don ruh ïa ki thanat pulit kynthei bad ka Narcotics Task Force ban peit ïa ki kam runar kiba ïadei bad u drok.
U la kdew ba watla ïa ka distrik la pyndonkam kum ka lynti ïaid na ka bynta ki drok kiba wan nabar, hynrei ka jingpyrshang jong ki pulit ka la pynlong ban lap ïa ar tylli kum kine ki jingjia ha kine ki bnai ba la dep, ha kaba la kem bad la register mukotduma pyrshah ïa ki nongshah kynnoh.
Haba pyrkhat ïa ka jinglong mynshwa jong ka district, u SP u la ong ba shisien ka South Garo Hills ka dei kawei na ki jaka ba la shah ktah jur ha ki kam lehnoh. Hynrei ka jinglong jingman ka la nangbha shibun naduh kata ka por, ha kaba ki kam khaïi ki la nang kiew, ki karkhana trai ri ki la nangroi bad ka jingpynmih mar rep, kynthup ïa ka jingrep arecanut, ka la sakhi ïa ka jingkiew.
U la ong ba ki pulit ki dang ïai bteng ban trei na ka bynta ban pynskhem ïa ka jingshaniah jong ki paidbah bad ban pynneh ïa ka shongsuk shongsaiñ ha baroh kawei ka District.
Halor ki jingpyrshang ban rung tuh, u Momin u la ong ba ïa ki briew shimet ba la lap hajan khappud la leh ha ka jingïatreilang bad ki BSF bad la pynphai biang katkum ki rukom treikam ba la buh. U la bynrap ba kumba hynñiew kilomitar jong u pud u sam jong ka pyrthei u dang sah khlem jingker, bad ïa ka rukom treikam ka dang don ha ka jingïakren, katba ïa ka kam la sangeh noh mynta.