Ka NongbahShillong ka long ka nongbah kaba itynnad bad kaba pawnam ym tang ha India hynrei wat ha kiwei ruh ki ri. Ki lum ba jyrngam, ka lyer kaba khuid bad ka mariang kaba itynnad ki long ki bynta kiba pynlong ïa ka Shillong ban long ka jaka kaba bun ki briew ki kwah ban wan jngoh. Hynrei ha kine ki snem, kawei na ki jingeh kaba la nang paw shai ka long ka jingjaboh ha ki rud lynti bad ki rud surok. Ha kiba bun ki bynta jong ka nongbah, lah ban ïohi ïa ki jaboh kiba la bret pathar. Kane ka pynduh ïa ka jingitynnad jong ka Shillong bad ka pynpaw ruh ïa ka jingbym shimkhia jong ki paidbah halor ka jingkhuid ka suba.
Ka jingshisha ka long ba ym lah ban kynnoh tang ïa ka Shillong Municipal Board ne ïa ki tnat sorkar namar la iohi ba ka tnad ka la buh da ki nongpynkhuid naduh mynstep haduh ban da miet ngaiñ hynrei khatduh ki lah beit ki nongpynjaboh ia ki nongpynkhuid. Wat la ki nongtrei ki ju pynkhuid man ka sngi, hynrei hadien katto katne por ki rud surok ki dap biang da ki jaboh ba la bret pathar. Kane ka pyni ba ka jingeh kam dei namar ka jingbym trei hynrei namar ka jingbym don ka jingkitkhlieh paidbah. Lada uwei pa uwei u bret ïa la ki jaboh ha ka jaka kaba dei, ka jingkhuid kan long kaba suk ban pynneh.
Ha ki jaka paidbah kum ha Khyndailad, Laitumkhrah, Motphran, Iewduh, Nongthymmai, Dhankheti bad kiwei ki thaiñ, la ju ïohi ba hadien ba ki paidbah ynda ki dep bam ne dih, ki shu bret noh ïa ki pla plastik, ki bilor bad ki kot bam kat haba lap. Ki don ruh kiba bret jaboh na ki kali katba ki dang ïaid. Kane ka long ka rukom leh kaba dei ban pynsangeh noh, namar ka pynjaboh ïa ka nongbah bad ka pyni ïa ka jingbym don ka akor paidbah.
Ka jingjaboh kam ktah tang ïa ka jingitynnad. Haba slap jur, ki pla plastik bad kiwei ki jaboh ki khang ïa ki nala, ka um kam lah shuh ban tuid bha bad ka wanrah ïa ka jingshlei um ha ki katto katne ki bynta jong ka Shillong. Kane ka lah ban pynjulor ïa ki surok, ka pyneh ïa ka leit ka wan bad ka lah ruh ban wanrah ïa ki jingpang namar ka um kaba sahkut. Ka mariang ruh ka shah ktah namar ki mrad bad ki sim ki ju bam ïa ki plastik, katba ki wah bad ki pung ki shah pynjaboh.
Ka jingwan bun ki nongwan jngohkai sha Shillong ka dei ka lad kaba bha ban kyntiew ïa ka kam jngohkai pyrthei bad ka ïoh ka kot. Hynrei lada ki nongwan ki ïohi ïa ki rud surok kiba dap da ka jaboh, kan pynjah burom ïa ka nongbah. Ka jingkhuid ka shnong ka thaw ka long ka dur ba nyngkong kaba ki nongwan ki ïohi. Kumta, ka jingpynneh ïa ka jingkhuid kam dei tang na ka bynta ki nongshong shnong hynrei ka dei ruh na ka bynta ka nam bad ka burom jong ka jylla Meghalaya hi baroh kawei.
Ki nongdie dukan, ki nongdie madan bad ki trai ïing kiba don harud surok ki don ruh ïa ka bynta kaba khraw. Ki dei ban pynkhuid ïa ka sawdong sawkun jong ki dukan bad ki ïing, ban buh dustbin bad ban pynshlur ïa ki nongthied ba kin pyndonkam ïa ki. Ka jingkhuid kam dei ban kut tang ha la ïing hynrei ka dei ban bteng ruh sha ki rud surok bad ki lynti paidbah.
Ki skul, ki kolej, ki Dorbar Shnong, ki Balang bad ki kynhun sengbhalang ki lah ban leh shibun ban pynkylla ïa ka jingmut jingpyrkhat jong ki paidbah. Da kaba pynlong ïa ki prokram pynkhuid shnong, jingïalap paidbah bad jinghikai ïa ki khynnah naduh dang rit, yn lah ban tei ïa ka pateng kaba don ka jingsngewkitkhlieh ïa ka mariang bad ïa ka shnong ka thaw.
Ha kajuh ka por, ka sorkar bad ka Shillong Municipal Board ki dei ban buh bun ki dustbin ha ki jaka paidbah, ban pynbha ïa ka rukom lum jaboh bad ban pyntreikam da ki aiñ pyrkhing pyrshah ïa kiba bret jaboh pathar. Lada don ka jingpynshitom kaba tyngeh, kan pynlong ïa ki paidbah ban pyrkhat arsien shuwa ban leh ïa kum kitei ki kam.
Ka jingkhuid ka suba kam dei tang ka kamram jong ka sorkar. Ka dei ka jingkitkhlieh jong uwei pa uwei u nongshong shnong. Lada ngi kwah ban ïohi ïa ka Shillong kaba itynnad, kaba koit ba khiah bad kaba nang khring ïa ki nongwan jngohkai, ngi dei ban sdang nyngkong na lade. Ka jingbret ïa kawei ka pla plastik ha dustbin ka lah ban i kum ka kam kaba rit, hynrei lada baroh ki leh kumjuh, kan wanrah ïa ka jingkylla kaba khraw.
To ngin ïa trei lang ban pynneh ïa ka jingkhuid ka suba ha ki rud lynti bad ki rud surok jong ka Shillong. Ka nongbah kaba khuid ka long ka burom jong ngi baroh, bad ka jingitynnad jong ka Shillong ka shong ha ka jingkitkhlieh jong uwei pa uwei na ngi.
