Kynmaw tympang u Bah S. Nongsiej ïa ki khana pateng jong ka shnong Nongritong

0

Nongstoiñ, K’lyngkot 07 : Ka shnong Nongritong kaba don harud jong ka surok Nongstoiñ sha Shillong kaba jngai tang kumba saw kilomitar na Nongstoiñ ka dei ka shnong kaba la don naduh mynhyndai eh hynrei shispah snem tam mynshuwa katei ka snong ka la duh noh namar ki nongshong shnong ki la phet noh sha kiwei pat ki jaka kum ha Nongrim kaba don ha Upper New Nongstoiñ, bad sha kiwei kiwei ki jaka hadien jong ki jongjia ba khyllah kiba la wan jia ïa ki nongshong shnong.
Ha kaba ïadei bad ka jinglong jingman jon katei ka shnon u nongthoh khubor jong u Mawphor u la pyrshang ban tih bniah bad ban wad jingtip shaphang ki khana pateng kiba la jia ha ki por myn hyndai da kaba leit sha katei ka shnong ban ïakynduh ïa ki riew tymmen riew san kiba dang kynmaw ïa ki khana pateng bad ki jingjia.
Ha ka jingleit sha katei ka shnong la ïoh ban ïakren sani bha bad u Bah S. Nongsiej uba dei ruh u Tymenbasan ba nyngkong eh jong ka balang Presbyterian Nogritong ha kaba u la pynkynmaw bad pynshai ïa ka jingsdang jong katei ka shnong ba thymai kaba don haduh kine ki sngi. Haba pynkynmaw ïa ki khana pateng jong katei ka shnong u Bah Nongsiej u la ong ba wat la ym shym la don kiba buh jingthoh jingtar ïa ka history jong ka shnong naduh hyndai hynrei lyngba ki khana ba la ïathuh da ki parad ki meirad jong ki kmie ki kpa jong u ba ha ka por mynhyndai tip kum ka Nongritong Nongbah namar ba naduh ka shnong Porsohsat, Sylleiïawkheiñ, Photjaud, Domkohsam, Nongrangoi, Khliehmawlieh bad kiwei kiwei ki dang shah kynthup lang ha katei ka shnong ha ka synshar khaddar bad kiwei kiwei.
U Bah Nongsiej u la pynkynmaw ruh ba katkum ki khana ba la ïathuh da ki longshuwa la ong ba harud jong katei ka shnong ka don ka ïew ha kaba ki briew naduh Jaiñtiapur, Maharam, Rimen bad Lyngam ki wan ban khaïi ba pateng ha katei ka ïew bad ki mar khaïi ba bun eh ki dei ki khiew khyndew ba ki ju khot ki khiew ranei. Nalor kata u la pynkynmaw ruh ba ki nongkhaïi bad ki briew ba wan ïew na ki jaka ba jngai ki kham leh meng bad ki kham sarong bha ha ka ktien ka thylliej bad kim burom satia ïa ki trai shnong. Kymta ha kawei ka por uwei u samla uba la ju khot sin kum u koh Tiak u la lumlang ïa ki samla shynrang na baroh ki shnong bad ki la ïa thaw lad kumno ban ïaleh pyrshah ïa kitei ki nongwei. La ong ruh ba hadien ba ki la ïamynjur lang baroh ha kawei ka sngi ïew u la khot ïa ki bad u la phah ban rieh ha ki sañium ha baroh sawdong jong ka ïew bad bthah ruh ïa ki ba ynda u la pyrta ma u baroh kin ïamih bad thombor ïa kitei ki nongwei da kaba pynpait naphang ïa ki khie ki pliang, bret naphang ïa ki tari ki tar ba ki wan ban die ha katei ka ïew. La ong ruh ba ha ka por shiteng sngi haba ka siew ka tda ka thied ka pet ka la shong shit bha u koh Tiak u la pyrta kynsan kiw www ïamih baroh. Kumta puk mih ki pait samla ha kaba ki la lynthaw naphang ïa ki khiew ki pliang ki la bret pathar ïa ki tiar ki tar bad ïa ki khiew kiba kham heh ki la pyntyllun sha riat ha ka kshaid kaba don shaphang sepngi na katei ka iew bad haduh mynta mynne ïa katei ka jaka ba don ka ïew ki dang khot ka don kyllang khiew bad naduh katei ka por katei ka ïew ka la duh noh syndon.
Kaba kham sngew tynnad shuh shuh ka long u bah Nongsiej u la pynkynmaw ba ki khana pateng jong ki tymmen mynshuwa ki ïathuh ruh ba hadien ba ka ïew kaba don ha katei ka shnong ka la duh noh ki nongshong shnong ki leit ïew leit hat bad leit siew leit tda noh ha kawei pat ka ïew kaba la ju khot ka ïew Rilang kba don ha khappud jong ka India bad Bangladesh hajan ka shnong Ranikor. La ong ruh ba haba ki leit siew leit tda na katei ka ïew ki hap ban ïaid da ka kjat lyngba ka shnong Khliehmawlieh, Nongjyllieh, Lawse, Byrki sha Umdohlun, Wahkaji, Phlangdiloiñ, ter ter haduh ban da poi ha ïw Rilang.
La ong shuh shuh ba ïa ki briew kiba shong ha ki thaiñ Lawse la ju tip kum ki Maroit, Marong bad ha kawei ka por kitei ki Maroit Marong ki la bishni bha ïa ki nong leit ïew Rilang hynrei kim ïoh daw satia ban pynklumar. Kumta ha kawei ka sngi ki la bthah ïa ki paitbah shnong ba kin pyndap da ki pylleng syiar ha ki khoh bad kin wan ban pynïeng ha poh sañium harud lynti bad shan da ki kynja dieng rit ba ka khoh kan neh khnang ba ynda ki briew kiba leit sha ïew Rilang kin kum jynthut bad ki khoh kin kyllon bad ki pylleng ki pait bad hangta kin sa ïoh daw ban pynklumar bad thaw ki huri hura bad ki. Katei ka plan jong ka la ïaid bad ha ka sngi ïew Rilang ki briew na Nongritong mar shu kynih u syiar nyngkong ki la ïamih na ki ïng jong ki bad ïa bun kynhun kynhun ryngkat ki dongmusa.
Kumta haba la poi ha katei ka jaka namar ba ka dei ka madan phlang kaba sañium bha ki la kum jynthut ïa kitei ki dieng rit ba la kyrshan ïa ki khoh ba buh pylleng ha kaba ki la kyllon bad ki pylleng ki la pait lut. La ong ruh ba ha kata ka por la mih ka jingïaklumar hapdeng jong ki bad ki la ïa pynbeit ban ïaleh da ka thma. Ha katei ka jingïapynbeit ki la ïamynjur lang bad ki briew na ka shnong Nongritong ruh ki la wan phai noh shala shnong ban khreh ïa ka thma.
Nangta ka thma ka la sdang ha kaba ki Maroit Marong ki la pynlong ïa ka kñia ka khriam ka suit ka shor ban kyrpad ïa ki blei ki dken jong ki ba kin ai ka jingjop. La ong ruh ba ka thma ka la jur haduh katta katta bad ki Maroit Marong ïa khyrwit tyngeh da ki khnam kiba shyrkhei bha ha kaba naduh ka shnong Lawse kaba jngai kuma 15 kilomitar na Nongritong ki khnam ki dang poi thik thik bad haba ki dei ïa ki tnum ïng briew ha Nongritong ki ïng ki kem ding bad ki kylla dpei.
La ong ruh ba ha kaba khatduh ki Nongritong kim lah kyrda shuh bad ki la phah briew ban pyntip sha ki Marong ba kin pyndem wait noh khnang ba ki Marong kin wan haduh ha shnong bad kin pynhiar kput ïa ki la ong ruh ba ha katei ka por kawei ka tymmen kaba stad bha ka la bthah ïa ki Nongritong ba kin rieh bad lypa ha rud lynti bad ha ki khlaw sawdong jong ka shnong bad ma ka pat kan leit ïathuh ïa ki Marong naduh shiteng lynti ba ki shynrang baroh na ka shnogn Nongritong ki la ïap bad ki sah satang katto katne ngut bad ki Marong kim dei ban wan bun palat namar ki Nongritong kim don bor shuh. La ong ruh ba kata ka tymmen ha ka por mynmiet ka la shet lypa shi khoh ka shriew bad dang step phyrngap a la mih ban leit ïakynduh ïa ki Marong bad ha kata ka por ki marong ki la ïalam sha khmat bad kata ka tymmen apt ka bud nadien bad haba la poi ha ki jaka ba ki rangbah shipai jong ka Nongritong ki rieh ka bret da ki shriew kawei sha kamon kawei sha kadiang bad mar kumta puk mih ki nongritong bad ki la ker kut ïa ki Marong bad pynïap naphang.Ha kaba kut ki Marong ki la shah jop bad ki Nongriton ki la pyllait im tang katto katne ngut bad ki la leit on lynti noh ïa ki haduh Nongjyllieh ba kin leit phai noh sha Lawse.La ong ruh ba hadien ba ki Nongritong ki la wan phai sha shnong ki la lum ïa ki metïap jong ki Marong bad ki la ot ïa ki tiar jinglong shynrang jong ki baroh bad buh ha ki prah bad la ong ba baroh ki tiar jinglong shynrang ba ki la ot na ki met ïap jong ki Marong ki dap haduh khyndai tylli ki prah bad ki la leit bah theh ïa ki ha kawei ka thwei kaba don harid shnong bad ïa katei ka thwei haduh mynta la khot ka thwei theh prait.
La ong ruh ba ki khana ki ïathuh ba hadien ba la dep ban theh ïa kitei ki tiar jinglong shynrang ha katei ka thwei kunsan kynsan la mih u lyoh khyndew uba lieh uba la tap lup ïa katei ka thaiñ haduh ba ym lah shuh ban imat bad ha kata ka por ki khla kiba lieh shait shait ki la mih da ka kynhun na shaphang sepngi bad ki la tur sha poh shnong bad bam lut ïa ki shynrang bad dei tang kiba leit bylla bad leit trei sha bar shnong ki lait na ka jingshah bam ha ki khla.La ong ruh ba naduh kata ka por ka shnong Nongritong ka la duh syndon bad la sdang ban seng shnong biang ha katei ka jaka dang ha ki snem 1962 ei ei bad hduh mynta ka don tang sawphewphra tylli ki long ïng.

Leave A Reply

Your email address will not be published.