ïa shim bynta ruh u CM ban ïatem ïashad bad ki paid Nongsyntung
>> Ym pat ju ïoh CM ka Meghalaya kum une uba mynta >> Ym tang ban ïoh sngew da la ki jong ki shkor ïa ki jingeh ki paidbah
Shillong, Iaiong 9 : Ka jylla Meghalaya kam pat ju ïoh Chief Minister (CM) ne Myntri Rangbah uba sngewrit bad u bym don ka mynsiem jingsngew sarong, sngewmeng kum une uba mynta u Conrad K Sangma bad lehse kan ym ïoh shuh hi ruh namar u long uba kloi ban hiar da lade ban sngap da la ki jong ki shkor ban ïoh sngew ïa ka jingeh ki paidbah bad ban tip ruh kumno ka jingpyntreikam ïa ki skhim sorkar bapher bapher lyngba ki Block. Sa kawei kaba pyni tynnad ïa ka jinglong sngewrit jongu ka long ba u kloi ban ïa phylliew jingmut bad ki riew paidbah bad mynta ka sngi lei lei ym tang ba u ïa phylliew jingmut hynrei u ïashim bynta ban ïa shad, ïathap kti bad ïatem bad ka kynhun nongtem jong ka shnong Syntung kaba la pynkmen bad pynhun mynsiem ïaki paidbah katei ka shnong bad ka thaiñ.
Mynta ka sngi u Myntri Rangbah ula leit jurip ïa ka shnong Jatah kaba hap ha ka Mawkynrew Block ha East Khasi Hills ban ïohlum ïa ki jingtip bad ban sngewthuh shai ïa ka rukom pyntreikam ïa ki skhim bapher bapher bad ban sngap ïa ka jingsngewkhia jong ki paidbah.
Ula ïakren bad ki nongshong shnong bad ki nongïalam shnong bad ula batai ïa ki sienjam kiba la shimkhia da ka sorkar ban kyntiew ïa ka roi ka par ha baroh ki liang. “Ngi kwah ba ki shnong ki thaw ki jong ngi kin shah kynthup lang ha ki khana ka roi ka par jong ka Meghalaya, kumta ngi la shim ïa kiba bun ki sienjam kiba la thaw kyrpang eh ha ki thaiñ nongyndong da kaba phaikhmat sha ki kynthei, ki samla bad khamtam eh ïa ka imlang sahlang jongki nongrep. Ngi kwah ba man la ki bynta jong ka imlang sahlang kin don bynta lang haba ka Meghalaya ka dang ïaid shakhmat” ula ong.
Ula ïakren bad ki nongïoh jingmyntoi na ka Jatah Nongklyer Integrated Village Cooperative Society (IVCS) bad ki dkhot jong ki Self Help Groups (SHG). Kine ki dkhot kila pynpaw ïa ka jingshem ka jongki ha ka jingïaid lynti ban kiew shaphrang ha ka kamai kajih, lyngba ki lad bapher kaba la plie lad ïa ki ban ïoh kamai. Haba ïakren bad u Myntri Rangbah kila kyrpad ïa u ban tuklar lem ban buh ïaka Processing Unit khnang ba kin lah ban pynïaid ïa ki mar rep ki jong ki.
Ula kubur ïa ka jingdonbynta lang jong ki Dorbar, SHG, IVCS bad kiwei kiwei bad ula ong ba ka roi ka par ka dei ban poi sha ki jaka kiba don ha kyndong eh. “Ka jingïasam lang ïa ka jingkitkhlieh hapdeng kiba don bynta lang ha ka kam kan pynthikna ba ngin tei ïa ka imlang sahlang kaba khlaiñ bad kaba lah ban shaniah halade” ula ong.
Ula pynshlur ruh ïa ki samla bad ïa ki longkmie ba kin ïashim bynta thikna ha ki sienjam kiba ïadei bad ka imlang sahlang bad ban sngewtrai ïa ki projek bapher.
Haba ïaroh ïa ka jingshimkhia jong ka Jatah IVCS, ula ong ba ka ïoh ka kot ha ki thaiñ nongkyndong ka lah ban kiew shaphrang lyngba ka jingshimkhia ha kaba ïadei bad ka kam jngohkai, ka rep ka riang bad ka jingseng kam lajong. “Ka thong jong ngi kam dei eh tang ban shu thaw ïa ki jingtei hynrei ban tei ruh ïa ki jaka treikam kiba lah ban pynneh pynsah ïa ki jingkamai na ka bynta ki pateng ban dang wan. Ka bynta jong ki SHG, ki IVCS bad ka imlang sahlang ka long kaba kongsan bha” ula ong.
Hadien kane, u Myntri Rangbah ula leit sa sha ka shnong Syntung bad la pdiang sngewbha ïa u da ka jingrwai kiba sngewtynnad bad la ïalam ruh ïa u ban peitkai ïa ka Kshaid Wah Rishi da ki nongshong shnong. Ka jingitynnad jong ka jaka ryngkat bad ka um kaba khuid bha kaba la pynlong ïa u Myntri Rangbah ka Jylla ban ïaleh sngewbha lang bad ban ïa tem lang bad katei ka kynhun.
Namar ka jingsngewtynnad ïa ka rukom tem khamtam ïa ki sur kiba sngewtynnad kiba la mih na ki jingtem ïa ki Guitar, Violin, ki Ksing bad ki Mandolin, u Myntri Rangbah ula pynbna ïa ka song jingïarap kaba 5 lak tyngka ban thied ïa ki tiar tem kiba thymmai.
U Conrad ula ong “Ka jingtem jingput kam dei tang ka kolshor hynrei ka dei ka jingithuh, ka dei ka jingpynsngew bad ka lah ban long ruh kum ka lad ban kamai. Nga sngew sarong ban long u dkhot jong kane ka kynhun mynta ka sngi,” ula ong bad ka phuh samrkhie.
Ula leit jngoh ruh ïa ka jaka thung soh shan ne Strawberry ha ka shnong Syntung bad ïakren bad ki nongïoh jingmyntoi. Ki la don 115 ngut ki nongïoh jingmyntoi ha ka shnong, kiba pynmih ïa ki soh shan kiba bha tam ha ka ri. Ha ka jylla, baroh ka don 132 hektar ka jaka kaba rep ïa u soh shan bad kane kala saphriang ha ki thaiñ bapher bad ka jingpynmih ka long haduh 10 MT shi snem. Ka jingmih jong ka Meghalaya ka long kumba 4.26 percent na ka jingpynmih ha ka ri baroh kawei.
U Myntri Rangbah ula ïakren bad ki nongshong shnong bad ki nongïoh jingmyntoi na ki skhim bapher bapher na ka shnong Syntung bad ula pyntip shaphang ka CM-Assure, ka prokram kaba shimkhia ïa ka jingkylla jong ka dor ka mur ha ki ïew kaba buh jingma ïa ka jingshngaiñ jong ka kamai kajih jong ki nongrep.
Haba ïohsngew ïa ki jingeh kaba mad da ki kynhun bad ki riewshimet, ula pynbna ïa ka song ba 5 lak tyngka na ka bynta ban tei ïa ka ophis jong ka SHG ha katei ka shnong. “Dei ban don ïa ka jaka treikam kaba khlaiñ jong ka imlang sahlang ban pynkupbor ïa ki briew, khamtam ïa ki kynthei bad ban ïarap lem ïa ki ban ïoh ïa ki jingshakri ha ka liang ka pisa ka tyngka, ki jinghikai bad ka ïew ka hat,” ula bynrap.
Ula leit ruh jurip ïa ka Syntung Sub-Center bad pynpaw ïa ka jingsngewkmen ïa ki kam kiba la leh da ki nongtrei ka koit ka khiah ha ki jaka kiba don ha kyndong tam bad ula ïathuh, ba ka sorkar ka thmu ban shna pynbha noh ïa ki jingtei jongka koit ka khiah bad ban pynbiang ïa ki jaka sah na ka bynta ki nongtrei jong ka.
Hadien kane ula leit jurip ruh ïa ka madan ïalehkai football ha Syntung bad ïa ka Syntung Upper Primary School, kaba don mynta 151 ngut ki khynnah skul bad 8 ngut ki nonghikai. Ula ïakynduh ïa ki khynnah skul bad ïa ki nonghikai bad ula ai khublei ïa ka jingtrei shitom jong ka skul ban ai ïa ka jinghikai kaba paka bad ula pynbna ïa ka song pisa kaba 3 lak tyngka na ka Chief Minister’s Special Development Fund (CMSDF) ban thied ïa ki tiar tem bad ula kular ruh ban ai ka jingkyrshan ban pynbha ruh ïa ki jingtei.