Ka Jingshongkha Khynnah bad Ki Jingeh – Albert Maring, Ri-Bhoi District
Ka jingshongkha khynnah (child marriage/early marriage) ka dei kawei na ki jingeh kiba khraw bha ha ka imlang sahlang mynta, khamtam eh ha ki thaiñ nongkyndong jong ka jylla Meghalaya. Kane ka jingshongkha khlem pat dei por ka ktah ym tang ïa ka lawei jong ki khynnah, pynban ka long kum ka kruiñ bam duh ïa ka ïoh ka kot bad ka pynjot ïa ki longïing longsem.
1. Ka jingktah ïa ka koit ka khiah
Ka jingma ha ka kha ka pun: Ki khynnah kynthei kiba shongkha kloi ki shem jingeh ban pun khun ne kha khun ha ka rta kaba dang rit. Ka met jong ki kam pat biang ban pdiang ïa kane, kaba pynlong ïa ki ban mad ïa ki jingeh ha ka por kha khun.
Ka jingkhlad ki khunlung bad ki kmie: Don kiba khlad noh ki khunlung ne ki kmie ha ka por kha khun namar ka jingbymbiang ka koit ka khiah (maternal and infant mortality).
Ki jingpang bad jingkhuslai banyngkong: Mih ki jingpang bapher bapher kiba ktah ïa ka bor pyrkhat bad ka koit ka khiah hi baroh kawei.
2. Ka jingduk bad ka jinghiar ka ïoh ka kot
Bym biang ka ïoh ka kot: Namar ba dang rit ka rta, ki khynnah kynthei bad shynrang kim pat don ka kam ka jam kaba biang ne ka sap ban kamai kajih. Kane ka pynlong ïa ka ïing ka sem ban duna ha ka ioh ka kot bad ka bam ka dih.
Pep skul shiteng por: Ka shongkha khynnah ka pynpep skul shiteng por bad kut noh ka pule puthi, khlem ka jingpule kaba biang, ka long kaba eh ban ïoh ïa ki kam kiba lah ban pynbiang ïa ka iing ka sem.
3. Ki jingeh ha ka ïing ka sem bad ka imlang sahlang
Jingpra ka longïing: Namar ka jingbympat biang ka rta bad ka jingpyrkhat, duna ka jingshemphang ban teh lakam ïa ka longïing. Kane ka pynlong ïa ki ban ïamai bad kut noh ka jingshongkha.
Ki khun khlem kpa: Bun ki kynthei ki kylla long ki longkmie marwei (single mother) ri khun marwei, namar ba u kpa u la iehnoh. Kine ki khun ynda ki la san, kim ïoh ïa ka jingsumar bad ka jingbtin lynti kaba biang na ki kmie ki kpa, bad ki khynnah ki kylla shang makia.
Ka jingkiew ki kam sniew: Namar ka jingshah iehnoh bad ka jingbymbiang ka ïing ka sem, bun ki khynnah ki poi sha ki kam sniew bapher bapher.
Kumno ban tehlakam ïa kane?
Ban pynkhlain bad teh lakam ïa kane ka jingeh, ka donkam ka jingïatreilang ryngkat kaba radbah:
Ki kmie ki kpa: Ki dei ban peitngor bad pynsngewthuh ïa ki khun ban ym poi sha kaba kum kane ka lynti.
Ki Bor Shnong bad ki Balang: Ki Rangbah Shnong, ki nongïalam Balang bad ki kynhun treimon sngewbha bapher bapher dei ban pynlong ki jingpynsngewthuh paidbah (public awareness) ban kiar na ka jingshongkha khynnah.
Ka Sorkar bad ki ASHA: Ka sorkar lyngba ki aiñ kum ka POCSO bad ki tnat ka koit khiah, ki nongrei ASHA ki dei ban kham pynjur ki jingbthah bad ka jingai jinghikai ha ki nongkyndong.