Ïaidkjat ki paidbah na Tuberkmai shnong sha Ïawmusiang na ki lynti ba ïaid ki longshwa
Khliehriat Risaw 12 : Ki paidbah nongshong shnong jong ka Tumberkmai shnong mynta ka sngi hapoh ka jingialam u Waheh Shnong, u bah Jiedlang Sana, ki la mih paidbah bad ïaid da ka kjat naduh Tuberkmai shnong East Jaiñtia Hills District shaduh Iawmusiang, West Jaiñtia Hills District bad ki la ïaid na ki lynti kiba ju ïaid ki longshwa hyndai bad don ruh ki bynta kiba ki ïaid na ki lynti kiba na rud ka wah Muntdu.
Ki la sdang ia kane ka jingïaid kjat naduh ka por 9 baje mynstep bad poi ha Iawmusiang ha ka por 12 baje mynsngi ha ka jingjngai kaba haduh kumba 15 kilo mitar bad ka jingthmu jing kane ka jingïaid kjat ka long ban pynneh pynsah ïa ki matti uba rim kaba don ruh ki ktien phira ‘Pynneh Pynsah Yei Luti Ki Warim Wajah’,
La sdang ia ka jingïaid lynti da ka dwai ka phirat na u Waheh Shnong bah Jiedlang Sana ba u blei un ai jingbatai shaphang ka lynti bad ka jingshngaiñ, jingri, ingsumar ïa ka mariang.
U Bah Jiedlang Sana u la ong ba ka jingthmu ba kongsan jong kane ka jingïaid lynti ka long ruh ban bud dien ïa ka lynti ba ki longshwa manshwa ki ju pyndonkam ban leit na kawei ka jaka sha kawei pat da kaba ïaid kjat.
U Waheh Shnong u kyntu ïa ki nongshong shnong baroh khamtam kito kiba ïashimbynta ha kane ka jingïaid kjat ba ki dei ban don ka mynsiem ban ieid ïa ka mei mariang, ban don ka jingkitkhlieh ha kaba ïadei bad kaba pynneh pynsah ïa ka mariang, khamtam ban ïada ïa ka khlaw kyntang kaba ki ju khot ka Khloo Blai, ban ïada ïa ki mrad khlaw bad ki jingim kiba don hapoh ka mariang kynthup naduh ki jingthaw kiba in ha um.
Kumba shu bynrap, ka shnong Tuberkmai shnong ka dei kawei na ki shnong ha ri lum Jaiñtia kaba don iaka mariang kaba kup rong jyrngam, ki nongshong shnong ruh ki dei kiba don kata ka jingkitkhlieh ban pynneh pynsah ym Tang ïa ka mariang hynrei ki pynneh pynsah ruh ïa ka khuid ka suba ha shnong ha thaw, shuh shuh ka don Kawei ka bynta jong ka wah Myntdu kaba tuid lyngba ka shnong Tuberkmai shnong ha kaba ha kane ka bynta k Dorbar Shnong ka la pynlong kum ka jaka ban pynneh pynsah ïa ki dohkha bad ki don um bad la tip ïa kane kum ka Tuberkmai shnong Fish Sanctuary, kaba la tip kum ka Lynter Spaiñ Fish Sanctuary, ka Dorbar Shnong ka la mana ba ym but ban khwai dohka ha kane ka jaka bad pynneh pynsah ïa ki doh um.
Lah ruh ban ong ba kane ka jingïaid lynti da ka kjat jong ki nongshong shnong ka pyn phalang sha ngi ïa ka mynnor jong ki longshwa, manshwa.