Ym dei ban buhrieh ïa ki jingshitom ha ka jingmut jingpyrkhat ong u Director ka NEIGRIHMS
Shillong, Risaw 11 : U Director ka NEIGRIHMS, u Prof. Nalin Mehta, ha ka sngi Saitjaiñ u la ong ba ym dei ban buhrieh ïa ki jingeh ne ka jingsngew shitom ha ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat bad u la kyntu ruh ïa ki paidbah ban wan shakhmat bad wad ïa ka jingïarap ha ka por kaba biang.
“Ym dei ban buhrieh ïa ki jingeh ha ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat lane ban ñiew ïa ki kum ki kam ba sngew lehrain ban ïathuh. Ki briew ki dei ban wan shakhmat, wad jingïarap na ki riew shemphang ha ka por kaba biang, kren laitluid shaphang ki jingshem jong ki, bad ai jingkyrshan ïa kito kiba donkam. Dei ban ïakren bad shimkhia ïa ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat da ka jingïaishah, ka jingsngewlem bad ka jingsngewthuh, ym ban shu ieh shilliang ïa ki,” la ong u Prof. Mehta, haba u ai jingïaroh ïa ki jingtrei jong ki riew shemphang jong ka institute ban pynsngewthuh ïa ki paidbah halor kane ka bynta.
Ïa kane u la kren ha ka prokram pynsngewthuh paidbah ba la pynlong da ka Department of Psychiatry bad Community Medicine jong ka NEIGRIHMS ban naduh ka 08 haduh ka 10 tarik u Risaw, ban rakhe ïa ka World Mental Health Day 2026, kaba ju rakhe man la u snem ha ka 10 tarik u Risaw.
Ka phang pdeng jong une u snem ka long “Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change,” kaba ban jur ïa ka jingdonkam ban sngap ïa ki jingshem jong ki briew bad ban kyntiew ïa ki jingshakri ha ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat kiba lah ban ïoh da baroh.
Kum shi bynta jong kane ka jingthmu, la pynlong ïa ki prokram pynsngewthuh paidbah ha ka Rural Health and Training Centre, Bhoirymbong ha Ri-Bhoi ha ka 08 tarik u Risaw, ha ka Health and Wellness Centre, Nongmensong ha ka 09 tarik u Risaw, bad ha ka jaka OPD kaba don ha ka kyrdan balaiñ jong ka NEIGRIHMS ha ka 10 tarik u Risaw.
Kumba 200 ngut ki briew ki la wan shim bynta ha kine ki prokram kiba la neh lai sngi.
Ki briew kiba la ai jingtip na ka Department of Psychiatry ki kynthup ïa ka Dr. Dazelle Sungoh bad ka Dr. Sankie B. Swer, ki Senior Resident, ka Kong Kimberly Syiem, ka Psychologist, bad ka Kong Christina Hmangte, ka Psychiatric Staff Nurse Officer.
Ïa ka Department of Community Medicine la mihkhmat da u Dr. Tijo Rahim bad ka Dr. Priyadarshini Moirangthem kiba dei ki Senior Resident.
Kum shi bynta jong ka jingpynïar ïa ki kam pynsngewthuh paidbah, la khot ïa u Dr. Subhash Das, Head of Department of Psychiatry, sha Martin Luther Christian University, Umsawli, ha ka 08 tarik u Risaw ban ai jingkren halor ka phang “Mental Health, Postpartum and Geriatric Care.”
Shuh shuh, u Dr. Arvind Nongpiur, Professor ha ka Department of Psychiatry, un long uwei na ki riew shemphang ban ai jingtip ha ka jingïalang ïakren bad ïashim bynta halor ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat ha ka National Institute of Technology, Sohra, ha ka 14 tarik u Risaw.
La pynlong ïa kine ki prokram pynsngewthuh paidbah lyngba ki jingïakren ha ki kynhun rit, ha kaba la ai jinghikai ïa ki nongpang, ki nongbud ïa ki nongpang bad kiwei pat kiba la wan shim bynta halor ki dak bad ki jingsngew kiba paw ha ki jingpang bapher bapher jong ka jingmut jingpyrkhat, kynthup ïa ka jingsngew duh jingkyrmen (depression), ka jingsngew khuslai palat (anxiety), ki jingpang kiba ktah ïa ka jingpyrkhat bad jingshemphang (psychotic disorders), bad ki jingeh kiba mih na ka jingpyndonkam ïa ki jingdih pynbuaid bad kiwei ki mar kiba pynsngew pher (substance use disorders).
Ki jingïalang ki la pynshai ïa ka jingdonkam ban ithuh kloi ïa ki dak jong kine ki jingeh bad ban ïoh ïa ka jingïarap na ki riew shemphang ha ka por kaba biang.
La pyntip ruh ïa ki nongwan shim bynta shaphang ki jingshakri ha ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat kiba don ha NEIGRIHMS bad ïa ka Tele-MANAS, ka telephone helpline jong ka ri na ka bynta ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat, ha ki number 14416 lane 1-800-891-4416, bad ha ka website https://telemanas.mohfw.gov.in/home.
Katkum ka mynsiem jong ka phang pdeng jong une u snem, la kyntu ïa ki nongwan shim bynta ban kren laitluid shaphang ki jingshem jong ki ha ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat, namar ba ka jingïasam ïa ki jingshem jong ki ïalade ka lah ban pynduna ïa ka jingshah ñiewbeiñ bad pynshlur ïa ki briew ban wad jingïarap ha ka por kaba biang.