Pynsngewthuh paidbah ka DM&HP halor ka koit ka khiah bad ka jingmut jingpyrkhat ha shnong Mawten, South West KHD
Rakhe ïa ka World Mental Health Day 2026
Mawkyrwat, Risaw 11: Kum shibynta jong ka jingrakhe ïa ka World Mental Health Day, ka ophis treikam jong ka District Mental Health Programme (DM&HP), South West Khasi Hills District, ka la rakhe ïa kane ka sngi kyrpang da ka jingthmu ban pynsngewthuh paidbah halor ki lad kumno ban ïarap ne ban pynshai paidbah halor ka jingpang ha ka jingmut jingpyrkhat kaba lah ban wanrah ne poi wat haduh ka jingshim noh jong ki briew ïa ka la ka jong ka jingim.
Ïa kane ka sngi kyrpang la rakhe ha ryngkat ka jingïatreilang bad ki samla pule jong ka Department of Psychology, St. Anthony’s College, Shillong, ka District Sports Office (DSO) bad ka District Legal Services Authority (DLSA), South West Khasi Hills District, ha Community Hall, Mawten, South West Khasi Hills District, halor ka phang pdeng, “Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change”, ha Community Hall, Mawten, South West Khasi Hills District.
Ka jingthmu jong kane ka prokram ka la long ban pynsngewthuh paidbah shaphang ka koit ka khiah ha ka jingmut jingpyrkhat, ban pynroi ïa ka jingsngewthuh halor ki jingeh kiba ïadei bad ka koit ka khiah ha ka jingmut jingpyrkhat, bad ban ai mynsiem ïa ki paidbah ba kin wad kloi ïa ka jingïarap bad ka jingsumar kaba biang haba ki donkam.
Haba kren halor ka phang pdeng, kaba dei “Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change”, ka Dr. C. Lamin, District Medical and Health Officer, South West Khasi Hills District, ka la ai jingkren halor ka jingdonkam ban ithuh bad sngap ïa ki jingshem bad ki jingmad shisha jong ki briew kiba mad ïa ki jingeh kiba ïadei bad ka koit ka khiah ha ka jingmut jingpyrkhat.
U bah E. Syiemlieh, Physical Training Instructor (PTI) na ka ophis jong ka District Sports Office, South West Khasi Hills District, u la pynsngew ïa ka jingdonkam jong ka jingïashimbynta ki samla pule ha ki kam ïalehkai kiba pher bapher na ka bynta ban pynneh pynsan ïa ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat. U la ong ba ka jingïashimbynta ha ki jingïalehkai hapoh ïing (indoor) bad shabar ïing (outdoor) ka lah ban ïarap ïa ki samla pule ban tehlakam ïa ka jingsngewkhia, bad ban pynduna ïa ka jingsyier bad ka jingsngewsih kaba lah ban lam sha ka jingpang kiba bun. U la ban jur ruh ba ka jingïashimbynta man ka por ha ki jingïalehkai, ka ïarap ban pynkhlaiñ ïa ka jingsngewskhem ha lade, ban kyntiew ïa ka jingshaniah ha lade bad ban pynbha ruh ïa ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat ha ka jingïadei jong ki shimet bad ka jingim jong ha ka imlang ka sahlang baroh kawei.
Ka kong B. Majaw, Chief Judicial Magistrate-cum-Secretary, District Legal Services Authority (DLSA), South West Khasi Hills District, ka la ai jingpynshai halor ka Narcotic Drugs and Psychotropic Substances (NDPS) Act, 1985 bad ka Mental Healthcare Act, 2017. Ka la batai ïa ki kyndon aiñ kiba ïadei bad ki drok bad kiwei pat ki jingdih kiba sniew kiba ktah ïa ka jingmut jingpyrkhat, bad ka la ban jur ïa ka jingdonkam ban ïada ïa ki hok jong ki briew kiba don jingpang ha ka jingmut jingpyrkhat, khnang ba kin ïoh ïa ki jingshakri bad jingsumar kiba biang.
Ka la pynshai ruh shaphang ki jingai jingshakri ha ki bynta bapher bapher kiba la ai da ka District Legal Services Authority (DLSA), kiba don ha manla ki distrik ban ai jingïarap lyngba ka aiñ kaba bym donkam jingsiew ne ïarap ei ïa ki briew ban ïoh ïa ki jingïarap lyngba ka aiñ. “Ki jingïarap ki kynthup na ka bynta ki briew kiba la tymmen, ki khynnah, ki lanot, ki briew kiba shah kynnoh donkti ha ki kam runar bad kiwei pat kiba donkam ïa ka jingïarap na ka aiñ”, ka la ong.
Shuh shuh ka la batai ba kine ki jingshakri ki kynthup ïa ka jingïada bad jingïarap ei lyngba ki nongïasaid aiñ, ka jingïarap ruh ha kaba pynkhreh ïa ki kot ki sla kum ki affidavit, kynthup ïa ki kot ki sla kiba ki samla pule ki donkam ban pynbiang haba aplai ïa ki scholarship, bad ka jingbthah ïa ki halor kumno ban leit ïakynduh ïa ki tnat sorkar kiba dei peit ïa ki kam bapher bapher.
U Sub-Inspector R. Lyngdoh, Second Officer-in-Charge jong ka Mawkyrwat Police Station, South West Khasi Hills District, u la ai jingkren ruh halor ka jingdonkam ban ïada na ka jingpynkut noh ïa la ka jong ka jingim (suicide prevention). Ula ban jur ïa ka jingdonkam ban don ka jingïatreilang bad ban ai jingkyrshan ne ïarap na ka bynta ki briew lada ngi i ba ki don hapdeng ka jingbym beit ha ka jinglong jingim jong ki khamtam eh lada ngi lap ban ka koit ka khiah ha ka jingmut jingpyrkhat kam biang, khnang ban ïarap ban ïada ïa ki ba kin poi haduh u put jong ka jingpynkut noh ïa la ka jong ka jingim.
U la pynshai ruh ba baroh ki don bynta ha kaba ïada ïa ka jingim briew na ka jingpynkut noh ïa la ka jong ka jingim, da kaba ithuh ïa ki dak kiba maham, pynkhlaiñ ïa ka bor ban ïengskhem ha ki por jingeh bad ai jingïarap ïa kito kiba don ha ka jingma. U la ban jur ruh ïa ka jingdonkam ban ai jingïarap bad jingkyrshan ïa ki longïing bad ki shnong ki thaw kiba la shah ktah na ka jingjia jong ka jingpynkut noh ïa la ka jong ka jingim, khnang ban ïarap ïa ki ban koit ne pyllait pat na ka jingsngewsih bad ban pynduna ïa ka jingma ba kum kine ki jingjia kin jia biang.
Kum shi bynta jong kane ka prokram, ki samla pule jong ka St. Anthony’s College, Shillong, ki la pyni ïa ka drama lyngkot kaba kyrteng “A Hand Before the Fall”, bud sa ki jingrwai bad kiwei pat ki kam kiba pyni ïa ka jingdonkam ban sumar bad pynneh ïa ka koit ka khiah jong ka jingmut jingpyrkhat, bad ban kyntiew ïa ka jingsngewthuh bad ka jingïarap ïa ki para briew kiba mad ïa ki jingeh ha ka jingmut jingpyrkhat.
Hadien ka program la pynbud da ka Walkathon ha kaba la ïashimbynta lang naduh ki samla pule jong ka St. Anthony’s College, Shillong, ki nonghikai ha ryngkat ki nongtrei jong ka ophis DM&HP, South West Khasi Hills District.
Ïa ka prokram la pynïaid da ka Dr. Porsara Mesha J. Kharbih, Assistant Professor, Department of Psychology, St. Anthony’s College, Shillong, ka kong A. Lyngkhei, Clinical Psychologist, DM&HP, South West Khasi Hills District, ka la ai ïa ka jingkren pdiang, katba u bah B. Lyngdoh, Ward Assistant, South West Khasi Hills District, u la ai ïa ka jingkren ai khublei.