Dang ïakhun ka sorkar Jylla ban pynhiar ïa ka jingheh ka jaka ban ai mining lease sha ka 5-10 hectare

Shillong, Risaw 10 : U Myntri Rangbah ka Jylla, Conrad K. Sangma u la ong ba ka rukom tih dewïong thliew khnai ne rat-hole mining kan ym don shuh ha Meghalaya namarba mynta ba ka Sorkar Jylla ka ïatreilang bad ka Sorkar Pdeng ban pynhiar ïa ka jingheh jong ka jaka ba lah ban ai jingbit ban tih dewïong ba ju tip kum ka mining lease sha ka 5 haduh 10 hectare.
Katkum ka jingong jong u, hadien ba la pynhiar sha ka 5-10 hectare ka jingheh ka jaka ban ïoh mining lease, kan plie lad ïa ki nongtih dewïong kiba rit ba kin lah ban ïoh bynta lang ban pyntreikam katkum ka rukom tih dewïong kaba ïahap bad ka juk mynta.
U Myntri Rangbah u la ong ba ma u bad ka MLA jong ka Sutnga Saipung, Kong Santa Mary Shylla, ki la ïakynduh ïa u Myntri ka Sorkar Pdeng ba dei khmih ïa ka tnat Coal and Mines, ha ki bnai kiba la leit, bad ki la ai jingmut ban pynhiar ïa ka jingheh ka jaka ban ai jingbit ban tih dewïong ne mining lease na ka 100 hectare sha hapoh jong ka 10 hectare, bad lada lah, sha ka 5 hectare.
“Ka Sorkar India ka la pdiang ïa kane ka jingai jingmut bad ka la thaw ïa ka committee ha kaba kane ka committee ka la shong jingïalang la kumba 3 haduh 4 sien mynta, bad nga la ïakren ruh bad ka committee. Ki dkhot jong ka kin sa wan shen sha Meghalaya ban ïakren bad ki nongïashim bynta bapher bapher,” u la ong.
“Kam dei ka jingkylli la yn shah tih dewïong ne em. Ka jingtih la shah ha Meghalaya bad ki la don ruh ki par kiba la plie. Ka mat kaba kongsan ka dei ka rukom kaba yn pyndonkam ban tih. Kane ka dei ka mat pdeng,” u la ong.
U la ong ruh ba ka jingpyntreikam ïa ka mining ha Meghalaya ka dei ban bud ïa ka MMDR Act, kaba pynbor ban bud ïa ka rukom open-cast mining.
“Ka jingkhang tih dewïong la weng noh ha u snem 2019 ryngkat bad ka kyndon ba hap ban bud ïa ka MMDR Act, kaba dawa ba dei ban bud ïa ka rukom open-cast mining. Ka jingshngaiñ jong ki nongtih bad ka jingshngaiñ jong ka mariang ka long ka jingsngewkhia kaba kongsan,” u la bynrap.
U Myntri Rangbah u la pynshai ruh ba ka rukom tih dewïong ha ka rukom kaba rim kan ym lah shuh ban wanphai.
“Lada phi kren ban wanphai sha ka rukom tih dewïong kaba rim ne tih thliew khnai, kata kan ym jia shuh. Kane ka dei ruh ka dawbah balei ba la khang ïa ka. Ka Sorkar India, ka Supreme Court bad ka NGT ki la pynpaw shai ba ka jingshngaiñ jong ki nongtih bad ka mariang ka dei ka mat kaba hakhmat eh,” u la ong.
Haba kren shaphang ka jingpynjynsur ïa ki kyndon na ka bynta ki nongtih dewïong kiba rit, u la ong ba ka jingheh jong ka jaka mining lease ka lah ban hiar sha 5 ne 10 hectare, hynrei ka rukom tih bad ka jingpyntreikam ka hap ban bud ïa ka rukom jong ka juk stad mynta.
U la ong ruh ba ka Sorkar ka la ai jingmut ïa ki rukom tih kiba ïahap bad ka jinglong jong ki par ha Meghalaya, khnang ban ailad ïa ki nongtih barit ban trei, hynrei ha kajuh ka por ban ïada ïa ka mariang bad ka jingshngaiñ jong ki nongtih.
“Ka Sorkar India ka la pynshai bha ba kano kano ka kam tih marpoh khyndew ba phi leh, watla ka jaka ka long kaba rit ne kaba heh, ka rukom treikam ka hap ban long katkum ka juk stad mynta. Kane ka dei ka kam kaba ngi dang trei mynta – kumno ban pynthikna ba ka rukom tih kaba ïada ïa ki nongtih bad ïa ka mariang kan neh,” bynrap biang u Myntri Rangbah.