Ha Secretariat lum jingïalang ka heh Mines & Geology ka sorkar India bad ki Sahep ka Jylla
Ïaid stet bha jingpynkhreh tih dewïong da ka 'scientific mining : MLA Sutnga
Shillong, Nailur 10 : Ka Additional Secretary jong ka tnad Mines and Geology ka sorkar India, ka Rupinder Brar ha ka sngi Palei ka la lum ïa ka jingïalang bad ki heh sorkar ka Meghalaya ryngkat ka MLA na Saipung Kong Santa Mary Shylla ban ïakren halor ka jingïaid shakhmat ka jingpynbit pynbiang ïa ka kam tih dewiong da ka juk stad lane ‘scientific mining’ ha Meghalaya.
Haba kren bad ki lad pathai khubor hadien ka jingïalang, ka Kong Santa ka la ïathuh ba ha kane ka jingïalang kaba la donlang naduh ki ophisar na ka tnad DMR kumjuh u Law Secretary Bah CVD Diengdoh bad kiwei kiwei, ka jingïakren ka la long kaba seisoh bad kaba pyni ïa ka jingïaid shakhmat jong ka kam.
Shuh shuh ka la ïathuh ba kane ka jingïalang ka long ka jingïabuddien ïa ka jingtrei jong ki ophisar ka Sorkar Meghalaya, kiba la trei shitom ban pynïaid ïa ka scientific mining ha ka jylla.
Da kaba pynpaw ba na ka liang ki ophisar ka sorkar India ruh ki shimkhia ban buddien lang ïa kane ka mat kaba ktah ïa ka kamai kajih bad ka jakpoh jong ki nongshong shnong ka jylla, ka Kong Santa ka la ong, “Ka jingïalang ka la long kaba seisoh bha, bad ngi kyrmen ba lyngba kane ngin ïoh shuh shuh ïa ki jingtip bad ngin lah ban pynïaid shakhmat ïa kane ka kam.”
Nangta ka la ïathuh ba ha ka jingïakren haba ïadei bad ka rukom pyntreikam ïa ka scientific mining ha Meghalaya, khamtam ha East Jaintia Hills, na ka liang ki ophisar jong ka Sorkar India ki la pynpaw ïa ka jinghun halor ki jingpynshisha bad ki jingtip ba ngi la ai.
Ha kajuh ka por ka la pyntip ba ki ophisar jong ka Sorkar India ki don ka jingthmu ban wan jngoh ïa ka Meghalaya ban ïohi markhmat bad ban sngewthuh kham bha ïa ka jinglong jingman ha ka jylla haba ïadei bad ka kam tih dewiong.
Shuh shuh ka la pynpaw ruh ba ki la dep ban pynpaw ïa ka sur kaba ki paidbah nongtih dewiong ki mad. “Ka open-cast mining kam long kaba biang ban pyntreikam ha Meghalaya namar ka bun palat eh ka jingpynlut bad ka lah ruh ban ktah jur ïa ka mariang,” ka la ong.
Ka la ong ba ka Sorkar Meghalaya ka kwah ban pynrit ïa ka jingheh jong ki jaka ba yn pyntreikam ïa ka scientific mining. Kumta, ka la pynpaw ruh ïa ka jingdonkam ban ai lad ïa ki trai jaka shimet ban ïoh bynta ha kane ka kam, namar bun na ki jaka ha Meghalaya ki dei ki jaka shimet bad ym ki jaka jong ka shnong.
Shwa kane, ka MLA ka la ïathuh ba ma ka ryngkat bad u Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma dang shen ki la leit sha Delhi ban aiti ïa ka dorkhas sha ka Sorkar India, kaba kynthup ïa bun tylli ki mat kiba ïadei bad ka jingpyntreikam ïa ka scientific mining ha Meghalaya.
Ka la pynpaw ïa ka jingkyrmen ba ka jingwan jngoh jong ki ophisar jong ka Sorkar India kan ïarap ban pynshai shuh shuh ïa ki jingeh bad ki jingdonkam jong Meghalaya, bad ban ïoh ïa ka lad kaba biang ban pynïaid shakhmat ïa ka scientific mining ha ka jylla. Ka la pynpaw ruh ba ki khmih lynti ba la kumno kumno ha u Risaw ki ophisar na ka sorkar India kin wan ban jurip ïa ka Meghalaya.
Haba batai ïa u (Late) BB Lyngdoh kum u nongïalam ba pawnam jong ka jingïakhih ban ïoh ïa ka Jylla, u nongthaw aiñ uba trei shitom, u bah Simons u la pynpaw ïa ka jingwanrah jong u ïa ka MLA Scheme bad ka jinglah jong u ban pynïaid ïa ki sorkar synrop ha ka por ba don ka jingeh ha ka saiñpyrthei.
U Bah Simons u la ïathuh ba kane ka kot ka la shim por kumba lai snem ban pyndep bad ka kynthup ïa ka jinglum lang bad pynbeit ryntih ïa ki jingkren jong u (Late) BBLyngdoh naduh u snem 1970 haduh u snem 2003, kynthup ïa kito kiba na ka por jong ka Provisional State Government.U la ai khublei ïa ka jingkyrshan jong ka khun jong u (Late) BB Lyngdoh, ka Kong Syrpailin Khonglah, ha kaba ai ïa ki jingkynmaw, ki tiar bad ki jingshemphang shimet.
Ka Kong Syrpailin Khonglah, ka khun jong u (Late) B. B. Lyngdoh, ka la pynkynmaw ïa ka jingangnud jong u kpa jong ka na ka bynta ka Jylla Meghalaya kaba la roi bad kaba khlaiñ ha ka liang ka ioh ka kot.Ka la ong ba ka phang pdeng ba ha khmat eh jong u kpa jong ka ka long “Ka Koit ka Khiah, ka Ioh ka kot bad ka Jingpule” bad ba u shim ba ka jingpyniasoh surok ka long kaba donkam bha na ka bynta ban pynbha ïa ka jinglah ban ioh ïa ka koit ka khiah, ka jingnang jingstad bad ki lad kamai.
Ka la pynkynmaw ba kum u myntri pla tyngka, ki jingmang surok ki dei ki mat ba kongsan tam jong u bad ba ha u snem 1980 u la tyrwa ban seng ïa ka jaka sumar kaba donkam ha ka ri ha ka rukom jong ka AIIMS na ka bynta ka thain shatei lammihngi. Ka la pynpaw ruh ba ha u snem 1990, u (Late) BB Lyngdoh u la long u Myntri Rangbah ba nyngkong eh ha ka ri ban wanrah ïa ka MLA Scheme.