Niewtang u Myntri Rangbah ïa ki jingkylla hapoh ka jylla ha kine ki 8 snem, pynkynmaw ruh ïa ka National Games
Ha ka sngi rakhe ïa ka jinglaitluid ba 80 snem ka Ri India ha Polo
Shillong, Nailar 16 : U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma u la pynpaw ba ha ki phra snem ka jingkylla jong ka Jylla, naduh ka jingkiew ha ka jingdon ki surok, ka koit ka khiah, ka pule dangle, ka rep ka riang, ka kam jngohkai bad ka ïohkam ki samla bad pynkynmaw ruh ïa ka 39th National Games kum uwei pat u mawmer ba kongsan ka ban sa long ha ka jylla.
Haba kren ha ka jingrakhe Jinglaitluid ba 80 snem ka Ri, u Conrad ula ong ba ka Meghalaya ka la kiew bha ha kine ki phra snem ba la leit, da ka jingphaikhmat ka Sorkar sha ka jaka puta, ki briew bad ka kolshor.
Ula pynpaw ba ka ïoh ka kot ka Jylla kala kiew arshah naduh u 2018 bad ong ba ka Meghalaya ka dei kawei na ki Jylla ba kiew sted bha hapoh ka Ri ha kine ki san snem bala leit noh.
U Conrad ula ong ba ka jingdon ki khlaw ha Jylla ka kot haduh 76% bad ka GREEN Meghalaya Plus Programme ka Sorkar ka la wanrah ïa 63,000 hectare ki jaka khlaw hapoh ka jingsumar.
Kumba 63,000 ngut ki nongrep ki la ïoh ïa ka jingsiew ban ïada ïa ki khlaw, ula ong. Ka jingkyrduh um ka dei kawei pat ka kam kaba la pynpaw da u Myntri Rangbah. Palat ïa ka 60,000 tylli ki umpohliew lah dep ban ithuh na ka bynta ban ïada bad palat 500 tylli ki jingtei ban pynlang um la dep ban thaw ha kylleng ka Jylla.
U ïathuh ba ka jingdon ki longïing ha ki nongkyndong kiba la ïoh kor um ïing kala kiew na ka 4,550 ha u 2019 sha ka 5.47 lak.
Halor ka kam tih par, u Conrad ula ong ba ka jingtih par kat kum ka jingstad saian kala sdang mynta ha Jylla hadien ka hukum jong ka ïing Bishar Supreme Court ba 2019 ba ïadei bad ka hok longtrai da ki riew shimet bad ki shnong ki thaw ïa ki marpoh khyndew kiba don hapoh ki jaka jong ki. Ula ong ba ka Sorkar kala pynkhreh ruh ïa ki kyndon treikam na ka bynta ki nongtih par kiba rit baria.
Ka rep ka riang ka dang long ka jingphaikhmat kaba kongsan bha, da ka CM FARM+ Programme kaba kyrshan ïa palat 25,000 ngut ki nongrep ha kylleng ka Jylla da kaba ai ïa ki symbai jingthung kiba shongdor.
U Conrad ula kdew ruh ïa u Lakadong, Organic, Floriculrure bad Ginger mission kum ki nuksa jong ki prokram ka Sorkar ba thmu ban kyntiew ïa ka kamai ki nongrep.
U ong ba ka Jylla kala kyrshan ïa palat 4,500 ngut ki nongrep synsar lyngba ka CM ASSURE ha u snem ba la lah bad ka la siew ïa ka bhah ki nongrep ba ïadei bad ka Insurance premium jong ki palat 72,000 ngut ki nongrep hapoh ka Pradhan Mantri Fasal Bima Yojana.
Ka karkhana pynmih jingshoh ba thymmai ha Bhoirymbong, Ri-Bhoi, kan pynmih haduh 10000 metric ton u sying ha ka shisnem bad kan ai jingmyntoi ïa kumba 5,500 ngut ki nongrep na ki 112 tylli ki shnong.
U Conrad ula ong ba ka jingiap ki longkmie ba kha khun kala hiar da palat 56% ha u snem 2020, katba ka jingiap jong ki Khunlung ka la hiar da 40%. Ka Chief Minister’s Safe Motherhood Scheme ka la ïarap ban pynkit sha ki jaka sumar ïa kumba shi lak ngut ki longkmie ba armet ba kin ïoh jingsumar, kynthup ïa palat 15,800 ki longkmie kiba shitom jur, ula ong.
Ha ka pule puthi, u Conrad u ïathuh baka Meghalaya kala jam na ka kyrdan ba hatrai duh hapoh ka National Performance Grading Index. Ka jingïoh marks ka Jylla ka la kiew na ka 448 sha ka 525 ha ka shisnem. Ula kdew ruh ïa ka jingkiew ha ka jingpass bha ki khynnah, ha kaba ka result SSLC ka la kiew na ka 57% ha u 2018 sha ka 97.2%, katba ka result HSSLC ka la kiew na ka 75% sha ka 86.6%.
Ka jingsiew tulop bala pynbeit ryntih ia palat 23,000 ngut ki nonghikai hapoh ka SSA, Ad-hoc bad kiwei kiwei ki kyrdan ka la treikam naduh ka 1 tarik Iaiong mynta u snem, ula ong.
Palat 55,000 ngut ki samla kila ïoh ïa ka jinghikai hapoh ka CM Skill Mission naduh u 2022, ong u Conrad haba pynpaw ba palat 3,100 ngut ki samla kila oh kam shabar ka Meghalaya ha ki kam kynthup ka kam pdiang sngewbha ïa ki briew ba nabar, ka jingpynmih mar bad ka jinglum jingkheiñ jingdiah.
Ka PRIME programme mynta kala kyrshan ïa palat 6000 ngut ki nongsengkam, katba ka CM-ELEVATE kala kyrshan ïa palat 3000 ngut ki nongïoh bynta. Ryngkat lang, kine ki prokam ki la lah ban aikam beit beit ïa 10,000 ngut bad 25,000 kiba ïoh kamai, ula ong. Ka kam jngohkai ka la nang ïar, da ka jingnang kiew ka jingwan kai ki briew ba nabar ha ka shisnem, kaba long na ka 12 lak ha u 2018 sha ka 18 lak.
Ka Homestay programme ka Sorkar kala ai ka jingkyrshan ba kot haduh 7 lak tyngka sha ki nongsengkam shimet, ong u Conrad.
Ka Meghalaya Grassroots Music Programme ka la kyrshan ïa palat 8,850 ngut ki kaitor lyngba palat 18,000 ki jingai rynsan ba kin pyni ïa ka sap, ong u Myntri Rangbah.
Ha ki kam ïalehkai, haduh 240 tylli ki project tei jingtei ha ki shnong ki thaw kila dep bad ki dang don ruh kiba dang ïaid ka kam. Ka STAR programme ka la khmih bniah ïa 24,500 ngut ki khynnah ïalehkai.
U Conrad ula ïathuh ba ka policy thungkam beit beit ka Sorkar ïa ki nongïalehkai ba wanrah nam kala dep ban ai jingmyntoi ïa u nongkhur takma na ka kop niah lieng Cacoe u Pynshngain Kurbah, uba dei u nongïalehkai ba nyngkong eh ban ïoh ïa ka kam Sorkar hapoh kane ka policy.
U Myntri Rangbah ula kren ruh halor ka DREAM Mission ka Sorkar ban ïakhun pyrshah ïa u droks bad ong ba ka jingdon ki rehabilitation centre ha Meghalaya kala kiew na ka 9 ha u snem 2018 sha ka 14.
U Conrad ula ong ba ka Sorkar kala pynleit jingmut halor ka jingpynneh pynsah ïa ka jinglong kyrpang ka kolshor ka Jylla.
Ka Jubili Ksiar jong ka Wangala Festival mynta u snem kan don ïa ka jingtem ksing ba 1000 ha ka jaka jong ka 100 ba ju leh baroh shikatta, ula ong.
Ka Sorkar ka la pynlong ruh ïa ka Shad Nongkrem kum ka jaka wan jngoh ïa ka kolshor bad ka la pynlait ruh ïa ka prokram “Tracing the Roots”, ha kaba haduh 75 ngut ki scholar kin wadbniah ïa ka tynrai bad ka lynti ïaid jong ki Khasi, Jaintia bad ki Garo na Vietnam, Cambodia bad Tibet.
Ula ban biang ia ka jingdawa jong ka Jylla ban pynrung ïa ka ktien Khasi bad Garo ha ka Khyrnit ba Phra jong ka Riti Synshar ka Ri.
Halor ki lad pynïasoh, u Conrad ula ong ba ka Sorkar kala dep ban shna ïa palat 3,200 km ka surok ha kine ki phra snem bala leit noh.
National Games ha u 2027
Haba khmih shakhmat, u Conrad ula ong ba u snem ban wan un dei uba kongsan bha namar ka Meghalaya kan kynjoh ïa ka 55 snem bad kan pynlong ïa ka 39th National Games.
Palat 10,000 ngut ki nongïalehkai na kylleng ka Ri la khmih lynti ba kin wan ïashim bynta ha ki 39 tylli ki jait jingïalehkai, ki ban long ha Shillong, Tura bad Jowai nalor kiwei ki jaka.
U Conrad u ïathuh ba ki jingpynkhreh kila ïaid ha ka lynti kaba dei bad ba ka Sorkar ka kwah ba kane ka lympung ïalehkai kan pyni ïa ka sap ïalehkai ka Jylla, ka kolshor bad ka jingpdiang sngewbha ka Jylla ïa ki briew ba nabar.
U Conrad ula pynkut ia ka jingkren da kaba sot ia ka poetri u Soso Tham bad ki kyntien u nongthoh kot ki Garo Howard Denison Momin, haba kyntu ïa ki samla ba kin khmih shakhmat, wad ïa la ka lynti bad im ha ka rukom ka ban ieh shadien ïa ka nam.
U Myntri Rangbah ula ai khublei Independence Day ïa ki paidbah ka Meghalaya bad pynkut da ka kyntien “Khublei, Mitela, Jai Hind, Jai Bharat.