Ki Nonghikai Deficit bad ka CPF jong ki – Babu Kular Khongjirem Ar snem tam ne duna khyndiat mynshwa, ka sorkar Meghalaya lyngba ka Education Department ka la pynmih ïa ka hukum (order) ba, baroh ki nonghikai college/skul kiba la sdang trei (joined) ïa ki kam jong ki hashwa jong u snem 2010 bad kiba hap hapoh ka Deficit system ki dei ban pynkut noh (closed) ïa ka Contributory Provident Fund (CPF) jong ki namar ka sorkar kan pynkhreh noh ban ai ïa ki da ka bai bam tymmen (pension). Kane ka long katkum ka rai jong ka Meghalaya High Court ba donburom ba la ïakhun (filed) da ka Meghalaya College Teachers Association (MCTA) ha kato ka por. Baroh ki nonghikai college/skul kiba don ha Sor Shillong bad kiba sharud Sor (outskirts of the city) ki dei ban leit buh (deposited) lut khoit ha ka State Bank Laitumkhrah Branch, Shillong. Ki skul/college kiba jngai na Shillong pat, ki lah ban ïakren ne ïasyllok (negotiated) bad ki Bank kiba don ha syndah (nearest Banks) kiba don ha shnong heh (district headquarters) jong ki. Hadien ba la leit buh lut ïa ka pisa CPF jong ki nonghikai ha katei ka Bank, mynta pat katei ka pisa ka la shu sahkut ldui (kept on suspension) bad ki nonghikai bapli ruh kim ïoh shuh ban pyndonkam ïa ka kumba ki ju leh baroh shi katto. Katei ka lymbung pisa (accumulation of CPF) ba la buh pyllang lut ki nonghikai Deficit baroh, ka Education Department ka la buh ha ka rukom bym ïoh jingphoida ei ei ne khlem ïoh sut eiei ruh em (with no interest). Ka pisa jong iwei pa iwei i nonghikai ka don ym duna shuh ïa ka 10 lak iwei iwei i nonghikai. Ha u bnai Jymmang (May) jong une u snem 2026, ka sorkar lyngba ka Edn Dept. ka la rai ban ailad ïa ka mon laitluid (freedom) ïa kino kino ki nonghikai ki bym kwah ban ïoh pension ba ki lah ban sei noh baroh (100% withdrawal) ïa katei ka CPF jong ki na katei ka Bank ba ka skul ka leit bret ei (surrendered) khlem jingmih ei ei. Ha kine ki bnai June, July bad August 2026, la ïathuh ba la don katto katne ki nonghikai khamtam kito kiba la dep shongthait (retired) na ki kam hikai jong ki mynta hapoh 2 snem ki la ïakhreh ban sei noh baroh (100% withdrawal) ïa la ka pisa hok (,rightful dues) ba ki la pyllang shitom baroh ki snem trei jong ki (long services). Ha kine ki taïew ba la dep, katto katne ki la ïoh ban sei noh ïa ka CPF jong ki da ka jingïarap jong ka office ka Directorate of School Education &Literacy khnang ba kin ïoh pyndonkam ei ha ki jingdonkam jong ki kiba man ka sngi khamtam ba kim don jingmih ne jingkamai shuh hadien ba ki la shongthait na ka kam jong ki. Ka sorkar ne Edn.Dept. ka khlem pynbor ban sei noh ne ban ap ïa kata ka pension hynrei ka shong ha ka rai bad ka mon laitluid hi ki nonghikai. Bun ki nonghikai ki la artatien namar kane ka kam ïoh pension ka dei ka rai jong ka Court (Court case) ym dei ba dei ka rai laitluid jong ka sorkar. Ka Court case hi ka ju shim por da ki phew snem ba ka Court kan ai ka rai kaba tyngeh (final verdict/judgement). Bakla tiak, katei ka CPF kan long ka jingma kaba khraw ba ki ïoh ki lah ban ïohei noh pynban da ki nonghiar pateng (nominee) jong ki nonghikai khlem ïoh pyndonkam satia da ki trai jong ka kam kiba dei hok kum ki nonghikai.
Ar snem tam ne duna khyndiat mynshwa, ka sorkar Meghalaya lyngba ka Education Department ka la pynmih ïa ka hukum (order) ba, baroh ki nonghikai college/skul kiba la sdang trei (joined) ïa ki kam jong ki hashwa jong u snem 2010 bad kiba hap hapoh ka Deficit system ki dei ban pynkut noh (closed) ïa ka Contributory Provident Fund (CPF) jong ki namar ka sorkar kan pynkhreh noh ban ai ïa ki da ka bai bam tymmen (pension). Kane ka long katkum ka rai jong ka Meghalaya High Court ba donburom ba la ïakhun (filed) da ka Meghalaya College Teachers Association (MCTA) ha kato ka por.
Baroh ki nonghikai college/skul kiba don ha Sor Shillong bad kiba sharud Sor (outskirts of the city) ki dei ban leit buh (deposited) lut khoit ha ka State Bank Laitumkhrah Branch, Shillong. Ki skul/college kiba jngai na Shillong pat, ki lah ban ïakren ne ïasyllok (negotiated) bad ki Bank kiba don ha syndah (nearest Banks) kiba don ha shnong heh (district headquarters) jong ki. Hadien ba la leit buh lut ïa ka pisa CPF jong ki nonghikai ha katei ka Bank, mynta pat katei ka pisa ka la shu sahkut ldui (kept on suspension) bad ki nonghikai bapli ruh kim ïoh shuh ban pyndonkam ïa ka kumba ki ju leh baroh shi katto.
Katei ka lymbung pisa (accumulation of CPF) ba la buh pyllang lut ki nonghikai Deficit baroh, ka Education Department ka la buh ha ka rukom bym ïoh jingphoida ei ei ne khlem ïoh sut eiei ruh em (with no interest). Ka pisa jong iwei pa iwei i nonghikai ka don ym duna shuh ïa ka 10 lak iwei iwei i nonghikai. Ha u bnai Jymmang (May) jong une u snem 2026, ka sorkar lyngba ka Edn Dept. ka la rai ban ailad ïa ka mon laitluid (freedom) ïa kino kino ki nonghikai ki bym kwah ban ïoh pension ba ki lah ban sei noh baroh (100% withdrawal) ïa katei ka CPF jong ki na katei ka Bank ba ka skul ka leit bret ei (surrendered) khlem jingmih ei ei.
Ha kine ki bnai June, July bad August 2026, la ïathuh ba la don katto katne ki nonghikai khamtam kito kiba la dep shongthait (retired) na ki kam hikai jong ki mynta hapoh 2 snem ki la ïakhreh ban sei noh baroh (100% withdrawal) ïa la ka pisa hok (,rightful dues) ba ki la pyllang shitom baroh ki snem trei jong ki (long services). Ha kine ki taïew ba la dep, katto katne ki la ïoh ban sei noh ïa ka CPF jong ki da ka jingïarap jong ka office ka Directorate of School Education &Literacy khnang ba kin ïoh pyndonkam ei ha ki jingdonkam jong ki kiba man ka sngi khamtam ba kim don jingmih ne jingkamai shuh hadien ba ki la shongthait na ka kam jong ki. Ka sorkar ne Edn.Dept. ka khlem pynbor ban sei noh ne ban ap ïa kata ka pension hynrei ka shong ha ka rai bad ka mon laitluid hi ki nonghikai.
Bun ki nonghikai ki la artatien namar kane ka kam ïoh pension ka dei ka rai jong ka Court (Court case) ym dei ba dei ka rai laitluid jong ka sorkar. Ka Court case hi ka ju shim por da ki phew snem ba ka Court kan ai ka rai kaba tyngeh (final verdict/judgement). Bakla tiak, katei ka CPF kan long ka jingma kaba khraw ba ki ïoh ki lah ban ïohei noh pynban da ki nonghiar pateng (nominee) jong ki nonghikai khlem ïoh pyndonkam satia da ki trai jong ka kam kiba dei hok kum ki nonghikai.