Na ka kyrdan kaba ha traiduh sha ka kyrdan Akanshi-1 kiew kynsan ka Meghalaya ha ka PGI

0

Shillong, Naitung 08 : Ka Sorkar Meghalaya ka la kynjoh ïa u mawmer u ban sah kynmaw ha ka histori jong ka pule puthi haba ka jylla ka la lait na ka kyrdan ba ha trai ha ka Performance Grading Index (PGI) 2.0 ha ka sien kaba nyngkong eh naduh ba ïa kane ka saindur la pyllait da ka tnat Pule Puthi ka sorkar India.
Katkum ka kaiphod jong ka PGI 2.0 jong u 2025-26 ba la pyllait da ka tnat Pule Puthi ka India, ka Meghalaya ka la kiew ha ka jingïoh kyrdan na ka 448 ha u 2024-25 sha ka 525.71 ha u 2025-26 bad na ka Akanshi-3 sha ka Akanshi-1, ka jingkiew da artylli ki grade ha kajuh ka snem.
Kane ka long ka sien banyngkong ba ka Meghalaya ka la kiew na ka grade kaba hatrai duh naduh ba la sdang ïa ka PGI. Ka jylla mynta ka don ha ka kyrdan Akanshi-1 ryngkat ki jylla kum ka Uttar Pradesh, West Bengal, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Bihar, Tripura, Jharkhand, Mizoram, Manipur, Nagaland, Arunachal Pradesh bad Jammu & Kashmir, kaba sakhi ïa ka jingmih ka Meghalaya na ka kyrdan ba shatrai sha ka kynhun jong ki jylla kiba la kyntiew bad leh bha ha ka pule puthi.
Haba kren bad ki lad pathai khubor, u Myntri ka tnad Pule Puthi ka Jylla, Bah Lahkmen Rymbui u la ong ba kane ka jingjop ka long ka jingmih na ki jingpynwandur thymmai ha ka pule puthi kiba ka sorkar Meghalaya ka la shim ha kine ki phra snem ba la leit, ha kaba ka la phaikhmat kyrpang sha ki lad pynbeit ïa ka pule puthi ha kine ki laisnem hapoh ka jingïalam jong ka sorkar Meghalaya. “Ka pynshisha ruh ba ki jingpynkylla dur thymmai ha ki policy, ka jingpynbha ïa ka rukom treikam, ka jingbei tyngka ha ki jingtei skul, ka jingpyntbit ïa ki nonghikai bad ki rukom plan kiba jop ki la sdang ban pynmih ïa ki soh ka jingjop,” u la ong.
Nangnta u la ong, “Ngi la ïohi ïa kane ka jingkiew ha kine ki sawtylli ki shalyntem ka jingbishar ïa ka rukom treikam ka pule puthi. Ka PGI Score jong ka Meghalaya ka la kiew na ka 401,62 ha u 2022-23 sha ka 417.90 ha u 2023-24, 448.00 ha u 2024-25 bad 525.71 ha u 2025-26, kaba pyni ïa ka jingkiew da palat 124 point (jan 31%) tang ha ki lai snem. Kum kine ki jingkiew man ka snem ka buh ïa ka Meghalaya hapdeng ki Jylla bad Union Territory kiba kiew stet ha ka ri katkum ka saindur jong ka PGI.”
Ka Performance Grading Index ka dei ka saindur treikam jong ka sorkar India ban bishar bad peit bniah ïa ka pule puthi ha ki skul ha kylleng ki jylla bad Union Territory. Ka PGI 2.0 ka bishar ïa ki Jylla halor ki 70 tylli ki dak jingkiew ha ki hynriew tylli ki bynta, kata, ka Learning Outcomes & Quality, Access, Infrastructure & Facilities, Equity, Governance Processes bad Teacher Education & Training da kaba pyndonkam ïa ki data na ka UDISE+, PARAKH Rashtriya Sarvekshan, PM POSHAN, PRABANDH bad Vidyanjali.
Ka Sorkar ka pynshong nongrim ïa kane ka jingpynbha ha ki katto katne ki jingpynkylla bad ki jingthmu kiba kongsan kiba la leh ha kine ki snem ba la dep, kynthup ïa ka bha ka mïat ki nonghikai da kaba sngewthuh ba ki nonghikai kiba trei minot bad kiba biang ka jingïoh ki long ki mawdong kiba skhem jong ka pule puthi kaba janai.
La ong ruh ba ka sorkar jylla ka la pyrshang ban pynbeit ïa ki mat kiba la sahkut la bun snem kiba ktah ïa ki nonghikai da kaba pynlong ki jingïasyllok kiba bniah. Kine ki jingpyrshang ki la wanrah shisha ïa ki lad pynbeit kiba pdiang da baroh bad kiba neh shirta.
Ka jingpynkylla kaba khraw ka dei ka Structured Pay Framework (SPF), kaba pynïasoh lang ïa ki nonghikai kiba ïoh ïa ka Fixed-Pay sha kawei ka rukom siew tulop kaba shai bad kaba ryntih. Hapoh ka SPF, ki nonghikai mynta ki ïoh ïa ka jingsiew katkum ki snem jong ka jingshakri jong ki, ki ïoh jingmyntoi ruh na ki jingpynkiew man la ka snem, bad la kdup ruh ïa ki ha ka Provident Fund ban ai jingïarap bad ai jingïada hadien ba ki la shongthait.
Da kaba pynbeit ïa kine ki jingeh kiba ïadei bad ki jingshakri jong ki nonghikai, ka sorkar ka la pynlah ïa ki nonghikai ba kin kham pynleit jingmut sha ki jinghikai ha ki kamra klas bad pynjanai ïa ki jingnang jingtip jong ki khynnah pule. Kine ki jingthawdur thymmai ki la nang ai mynsiem ïa ki nonghikai ban shakri kham janai bad ai kaba bha tam ïa ki khynnah khnang ba kin kiew ha ka jingnang jingstad.
La kdew ruh ba ka jingpynbeit ryntih ïa ki skul: Ka jingpynbeit ryntih ïa ki skul ban kyntiew ïa ka jingbha bad ka rukom plan ha ka rukom kaba beit ba ryntih. Ka jingpynbeit ryntih ïa ka jingdon ki skul, mynta ngi la ïohi ba na ka 14,641 tylli ha u 2024-25 mynta ki don 11.443 tylli ha u 2025-26, kaba pynlah ïa ka sorkar ban pyndonkam ha ka rukom kaba dei ïa ki fund jong ka tnat pule puthi bad kham pynbha ïa ka rukom pynïaid ïa ki skul.
Shuh shuh la ong ba ka jingpyllait paidbah ïa ka CM IMPACT kadei kaba wanrah ka jingkiew ki khynnah kiba pass ïa ka eksam SSLC.
Nangta ka jingnang pynbha ïa ki skul hapoh ka Mission Education, Samagra Shiksha bad ka Supporting Human Capital Development in Meghalaya Project ba fund da ka ADB kaba nang kyntiew shuh shuh ïa ka pule puthi ha ki hajar tylli ki skul.
Ka jingpynkhlain ïa ka jingai jinghikai ïa ki nonghikai lyngba ka jingseng ïa ka Meghalaya Teacher Training Academy (MTTA).
Ka jingpynïar ïa ka rukom treikam digital, UDISE+ Data Quality, ki bor peit pyrman ïa ki skul bad ki rukom treikam ka pule puthi da kaba pyndonkam ïa ki kor ki bor. Ki lad pynbeit ban kyntiew ïa ka nongrim jong ka pule puthi, ka jingpynïoh jingnang jingstad ïa baroh bad kiwei ki rukom treikam.
“Ka sorkar jylla ka la bishar bniah bha ïa baroh ki bynta jong ka PGI hadien ba la pyllait ïa ka kaiphod kaba rim. Ka sorkar ka la bishar bniah bad pyntreikam ïa ki jinglum jingkhein na man ki distrik, pynlong ki jingïalang, pynmih ïa ki rukom treikam thymmai, ki prokram kyntiew sap bad ki plan treikam ban pynbeit ïa ki bynta ba ka jylla ka tlot kumba ka paw ha ka PGI. Kine ki jingpyrshang ki la kham kyntiew ïa ka pule puthi bad ki rukom ai jinghikai ha kiba bun ki skul,” bynrap biang u Myntri.
“Ka sorkar Meghalaya ka pynpaw ka jingsngewnguh ïa ki nonghikai, ki Principal, ki khynnah pule, ki kmie ki kpa, ki School Management Committee, District School Education Officers, Directorates, Samagra Shiksha Mission, SEMAM, ki seng ïatehlok bad iwei pa iwei kiba la noh synniang lang ha kane ka jingkynjoh mawmer,” ong u Myntri.
Na ka liang ka tnat Pule Puthi ka ïai banjur ba kan nang ïai trei shitom ban kynjoh kham shalor ha ka PGI ha ki snem ban wan bad ban wanrah ka sawdong sawkun jong ka pule puthi kaba ai ka jingshakri kaba kham janai ïa iwei pa iwei i khynnah ha Meghalaya.

Leave A Reply

Your email address will not be published.