ïohnam ka skhim CM-SMS bad SHSRC ba hiar ka jingïap ki Kmie ba kha khun da 57%, ki Khunlung da 40 %

Shillong, Jylliew 8 : Ka Meghalaya ka la sakhi ïa ka jingkiew kaba khraw ha ki Health Indicator ne ki dak jingkheiñ halor ka koit ka khiah,kaba la lah ban pynduna ïa ka jingiap ki Kmie ba kha khun da 57% bad ka jingiap ki Khunlung ba dang kha da 40% ha kine ki san snem bala leit noh.
Hynrei, wat hapdeng kine ki jingkiew, ka Jylla ka dang ïai bteng ban mad ïa ki jingeh ha ka koit ka khiah ki Kmie, ka jingpynjlan ka kha khun, ka jingïoh ki khunlung ïa ki jingbam tei met bad jingpyndonkam ïa u duma, ong ka kaiphod ba tymmai ba la pynlait da ka State Health System Resources Centre (SHSRC).
Ka kaiphod, Meghalaya’s Health Trends : Progress & Priorities, ka pyni ïa ka jingiap ki Kmie ba kha khun na ka 244 ha u 2020-21 sha ka 106 ha u 2025-26, katba ka jingiap ki khunlung ba dang kha ka la hiar na ka 3,064 ngut sha ka 1,833 hapdeng kine ki juh ki snem.
Kane ka jingkiew ka la wan lang bad ka jingkiew suki suki ha ka jingleit kha khun ha ki jaka sumar, kaba la kiew na ka 51.4% ha ka NFHS (2015-16) sha ka 65.6% ha ka NFHS-6 (2023-24). Ka kaiphod ka aiburom ïa shibynta jong kane ka jingkiew sha ki prokram ka Sorkar kum ka Chief Minister’s Safe Motherhood Scheme (CM-SMS), ba la sdang pyntreikam ha u 2022 ban pynbiang ïa ki kali ban kit bad ka song pisa ïa ki Kynthei ba armet ba kin leit kha sha ki hospital.
Ka jingleit kha khun ha ki hospital ka la ïai bteng ban kiew naduh ba pyntreikam ïa kane ka prokram, kaba la kot ïa ka 79% ha u 2025-26, ong ka jingkheiñ na ka Health Management Information System (HMIS).
Ka kaiphod ka kdew ruh sha ka jingkiew ha kiba bun ki daw ka koit ka khiah. Ka jingpynïoh ïa ka umbam umdih kaba biang ka la kiew na ka 67.9% ki longïing ha ka NFHS-4 sha ka 84.3% ha ka NFHS-6. Ka jingdon bank account ki kynthei ka la kiew na ka 54.4% sha ka 81.5% ha kine ki juh ki snem.
Ka jingdon jongka Health Insurance ruh ka dei kawei na ki khana ka jingjop. Ka bynta jong ki longïing ba shah kynthup ha ka health insurance ka la kiew na ka 34.6% ha ka NFHS-4 sha ka 74.9% ha ka NFHS-6, kaba buh ïa ka Meghalaya halor ka national average bad ïoh ïa ka kyrdan ba 10 napdeng ki Jylla ka Ri bad Union Territories.
Kawei na ki jingshem ba phylla tam ha ka kaiphod ka dei ka jingduna laki laka ki kam shoh lok ba la ai jingtip sha ki bor ka aiñ. Ka bynta jong ki kynthei ba la shong kurim ba pyntip ïa ka jingshah shoh ha u lok ka la hiar n aka 28.7% ha ka NFHS-4 sha ka 5.9% ha ka NFHS-6, kaba long haduh 80% ka jinghiar bad pynkiew ïa ka kyrdan ka Jylla hapoh ka Ri na ka 21 sha ka 6.
Ka kaiphod ka la kdew ruh ïa ka jingkiew ha ka jingkha khun bad ka koit ka khiah ki Khunlung. Ka jingarmet ki samla lud ka la hiar na ka 8.6% sha ka 4.6%, katba ka jingpun khun ka la hiar na ka 2.9 sha ka 2.2%.
Ki dak jingkheiñ ia ka jingïoh bam tei met ki khunlung ruh ka la kham biang. Ka jingpang swai ki khynnah hapoh ka san snem ka la hiar na ka 46.5% ha ka NFHS-5 sha ka 36.8% ha ka NFHS-6, katba ka jingdon jong ki khynnah kiba duna ka jingkhia ka la hiar sha ka 25.3%, kaba kham duna ban ïa ka national average.
Wat hapdeng kine ki jingkiew, ka kaiphod ka la ithuh ïa katto katne ki kam kiba donkam ban hap shim khia kyrkieh.
Ka Meghalaya ka wan ha ka kyrdan ba khatduh eh napdeng baroh ki Jylla ka Ri ha ka jingdonkam ban pynjlan ïoh khun, da 18.4% na ki kynthei ba la shongkurim ki la pynpaw ïa ka jingdonkam ki bym pat lah pyndep.
Ka kaiphod ka ong ba ka jingleh ei ei ïa kane ka bynta kan ïarap bha ban kyntiew ïa ka jingmih ha ka koit ka khiah ki Kynthei ba ïoh khun bad ki Khunlung.