Kaba kham stad, kaba lah ïaineh, kaba ryntih: Kumno ka Technical Textiles ka tei ïa ka lawei jong ki kam shna juti jong ka India (Giriraj Singh)

Haba ngi kren shaphang ka Aatmanirbhar Bharat ngim kren tang shaphang ka jinglah kyrshan dalade ha ka jingpynmih hynrei shaphang ka jinglong nongïalam ha ki jingpynbiang mar ha ka pyrthei. Khyndiat eh ki bynta kiba shim ïa kane ka kabu kum ka kam shna juti. Kadei kawei na ki mar ba kongsan tam ha ka jingim ba man ka sngi ba la pyndonkam da ki khynnah skul kiba leit sha ki kamra pule, u nongtrei uba trei bun kynta ha ka shi sngi, u nongpynpoi tiar uba leit na kawei ka jaka sha kawei pat bad u nongïalehkai uba trei shitom ban poi sha ka thong. Hynrei watla ka long ka ri kaba ar ha ka pyrthei kaba pynmih juti ka India ka duna bha ha ka jingshalan juti shabar ri ha ka pyrthei.
Ka jingduna kam dei namar ka jingduna ka bor treikam hynrei namar ka jingdonkam ban kylla sha ka jingsaiñdur ïa ki tiar bad ka jingtreikam. Ha ka bynta pdeng jong kane ka jingkylla ka don ka thup kaba bunsien ym shym la lah ban ithuh – ka technical textiles. Nga la sdang ban sngewthuh kham bha ïa kane ha ka por ba nga la leit sha Agra dang shen. Ka Agra kadei kaba pawnam na ka bynta ka kam shna juti. Haba nga ïaid lyngba ki kynhun pynmih mar jong ka bad ïakren bad ki nongshna ka paw shai ba ka jingsaiñdur thymmai ka la sdang. Katto katne ki unit ki pyndonkam da ki tiar kiba kyntiew ïa ka jingsuk, ka jingneh slem bad ka jinglong jem. Hynrei bun na ki kim shym la batai ïa kine kum ka technical textile, ki ïohi ïa ki kum ki mar kiba kham bha kiba pyndap ïa ki jingdonkam jong ki nongthied kiba nang kylla.
Kane ka jingshem ka la nang jylliew ha ka jingïalang kaba hadien ha Delhi bad ka seng ba ïadei bad ka kam shna juti. Kito kiba don bynta ha ha kane ka kam ki la kren shaphang ka jingkylla ha ka jingkhmih lynti jong ki nongthied ban ïoh ïa ki juti kiba kham sting kiba jem kiba kham bha bad kiba neh slem. Kine kim dei shuh ki jingdonkam ba rem dor hynrei ki la kylla long ki jingdonkam. Dei ha kane ka jingïakren ba ka Tnad jong nga ka la ban jur ïa kawei ka mat kaba kongsan: ka kam shna juti ka la pyndonkam lypa ïa ka technical textiles watla khlem pat ithuh ïa ka ha ka rukom kaba ryntih.
Kata ka jingsngewthuh ka la pynkylla dur biang ïa ka jingïakren baroh kawei. Ha ka pyrthei baroh kawei ka kam shna juti ka pynmih haduh 23.9 billion jur ki juti man la u snem bad ka jingheh jong ka ïew ka long haduh $500 billion. Ka India ka noh synniang kumba 12.5 percent na ka jingpynmih ha ka pyrthei hynrei ka bhah jong ka jingshalan shabar ka dang sah tang 2 percent kaba pyni ïa ka jingïapher kaba shai hapdeng ka jinglah bad ka kyrdan ha ka pyrthei. Ha kajuh ka por haduh 86 percent na ki juti ha ka pyrthei kidei ki bym dei ka snieh katba ka kam ha ka India ka la long kaba la pynshong nongrim ha ka snieh.
Hapoh ka ri ka kam ka nang kylla stet. Ka ïew jong ki juti ha India ka la poi sha ka jingheh kaba $20.67 billion ha u snem 2025 kaba pyni ïa ka jingkiew ka ïoh ka kot bad ka jingkylla ha ka rukom pyndonkam. Katba u nong India u dang thied kumba 2 jur ki juti ha ka shisnem haba ïanujor bad 7 haduh 8 jur ki juti ha ka pyrthei. Katba ka jinglah ban thied ka nang kiew bad ka jingkwah jong ki nongthied ka nang kylla sha ka jingsuk bad ka jingtreikam ka ïew hapoh ka ri ka la khreh ban kiew bha.
Dei hangne ba ka technical textiles ka long kaba kongsan ha ka bynta kaba bud jong ka jingkiew shaphrang. Ha ka Tnad Textiles ïa kane ka jingkylla la wanrah lyngba ka rukom treikam kaba kham stad, kaba lah ban ïaineh bad kaba ryntih. Ki juti kiba bha ki pyni ïa ka jingpynïasoh kaba nangroi jong ka teknoloji bad ka jingpynwandur. Ki atiar digital ba la pyndonkam da ka AI ka jingpynwandur bad ka jingpeit bniah ïa ki kjat ka plie lad ïa ki jingpynbeit ba la shna kyrpang bad kiba ïar. Kane ka ïahap bad ki jinglong jong ki nongthied kiba kham ïar. Ha u snem 2025 ka India ka la kamai 28.9 million ki jingdie smartwatch kaba la pynmih $780 million ha ka jingkamai kaba pyni ïa ka jingkiew ka jingsngewtynnat ïa ki mar kiba pynïasoh ïa ka jingtreikam bad ka jingpyndonkam man ka sngi. Ka bynta jong ki sneaker ka pyni shuh shuh ïa kane ka jingkylla. La antad ba kan kiew na ka $3.2 billion ha u snem 2024 shajan $6 billion shuwa u snem 2030 ha kaba ka jingbun kan kiew na ka 55 million sha ka 70 million jur. Ki nongthied ki jied ïa ki juti kiba ai ïa ka jingsuk bad ka jingtreikam bad hangne ka technical textiles ka don ka bynta kaba heh.
Ka jingpynneh pynsah ruh ka long ka mat kaba kongsan. Ki tiar kum ka PET ba la pyndonkam biang bad ki fibre kiba lah ban pynduhjait ki nang rung suki suki sha ka jingpynmih ba kongsan. Na ka bynta ka India kane ka pyni ym tang ïa ka jingdonkam ba ïadei bad ka mariang hynrei ka long ruh ka lad kaba kongsan ban buh ïalade kum ka nongshalan ïa ki tiar kiba lah ban ïaineh ha ki ïew jong ka pyrthei. Ka jingkylla ka long ruh sha ka jingshna kaba ïaid beit ïaid ryntih. Ki teknoloji kum ka jingpynïasoh bad ka kam thaiñ 3D bad ka jingshna jaiñ kaba katkum ka juk mynta ki pynduna ïa ka jingjaboh, ki kyntiew ïa ka jingtreikam bad ki plie lad ïa ki jingpynmih kiba kham stet. Kane ka ailad ïa ki nongshna ban pynbiang kham bha ïa ka jingdawa kaba nang kiew katba ki dang pynneh ïa ka jinglong skhem bad ka jingbha.
Kaba pynkhlaiñ shuh shuh ïa kane ka jingkylla ka long ka jingheh jong ka jinglong jingman kaba la don lypa jong ka India. Ka kam shna juti ka la ai kam palat 2 million ngut ki briew ha kaba haduh 50 percent ki kynthei ki la ïashim bynta kaba pynlong ïa ka kum ka lad ba kongsan jong ka jingai kam ai jam kaba kynthup lang ïa baroh. Da ka jingpynmih shi snem kaba kumba 2.9 billion jur ka jingpynmih ka long kumba 4 haduh 5 jur uwei u nongtrei ha ka shisngi ha India. Haba ïanujor ka jingpynmih ha ka pyrthei ka pyni ïa ka jingtreikam kaba kham heh shibun ha kaba ki nongtrei ki pynmih kumba 17 haduh 20 jur ha ka shisngi. Ki kynhun kiba pawkhmat ha Agra Kanpur Chennai Ranipet Ambur bad Kolkata kim dei tang ki jaka pynmih hynrei ki dei ka nongrim ha kaba ka India ka lah ban pynkiew ïa ka jinglah ban ïakhun bad ka jinglong nongïalam ha ka pyrthei ha ka kam ba ïadei bad ki juti.
Ka jingkylla sha ka technical textiles kam dei shaphang ka jingtei ïa ka karkhana kaba thymmai hynrei shaphang ka jingplie ïa ka lad ba pura jong kaba la don lypa. Ka jingleit sha Agra bad ki jingïakren ha Delhi ki la wanrah ïa ka jingshem kaba suk hynrei kaba donbor ba ka technical textiles ha ka kam ba ïadei bad ki juti kim dei ka jingmut kaba dang mih. Ki la dep ban rung jar jar ha ka kam ban pynwandur ïa ki mar bad ki rukom treikam.
Ka kam kaba don hakhmat ka long ban ithuh, pynbeit bad pynheh ïa kane ka jingpynïasoh. Ka jingwanrah ïa ka kam ba ïadei bad ki juti hapoh ka jinglong jingman jong ka technical textiles ka lah ban kyntiew ïa ka jingsaiñdur thymmai, ban pynïar ïa ka jingshalan mar shabar ri bad ban wanrah shibun ki lad ïoh kam ïoh jam. Ka lah ruh ban pynïadei ïa ka bor ban shna jong ka India bad ka jingdawa ha ka pyrthei khamtam ha ki bynta bym ïadei bad ka snieh bad ki bynta kiba donkam ïa ki juti kiba bha.
Ka jingïaid lynti jong ka India ban long ka nongïalam ha ka kam shna tiar ha ka pyrthei kan shong haduh katno ka pyndonkam hok ïa kum kine ki jingïakynduh ha kaba ki kam tynrai ki ïakynduh ïa ki tiar kiba bha bad ka jingpynwandur kaba mynta. Ka juti ka long kawei na kum kine ki jingïakynduh. Ka Technical Textiles kadei ka bynta kaba lah ban ïarap ban pynïasoh ïa kane ka kabu sha ka khana jingjop ha ka pyrthei.

(U nongthoh udei u Myntri Sorkar Pdeng ba dei peit ïa ka Tnad Textiles. Ki jingthoh haneng kidei ki jingsngew shimet jong u).