Ka Poshan Tracker: Ka jingpyndonkam ïa ki data ban pynbeit ïa ka jingeh ha ka jingduna ka bam ba tei met ( Prof. Lindsay Jaacks)
Bun na ngi ngi la mlien ba ki ki doktor jong ngi kin pynrung ïa ki jingtip ha ki kot jingtip kiba ïadei bad ka koit ka khiah. Ngi khmih lynti ba kine ki jingtip kin ïarap ban buddien ïa ka koit ka khiah jong ngi katkum ka por, ban pyni kloi ïa ki jingma, bad ban shim ïa ka sienjam ha ka por kaba biang. Ki lad digital ki treikam bha ym tang namar ba ki lum ïa ki jingtip, hynrei namar ba ki ïarap ban pynkylla ïa ki jingtip sha ki rai bad ka jingsumar kaba kham bha.
Naduh ba la pyllait paidbah ïa ka da ka Tnad Women and Child Development ha u snem 2021, ka Poshan Tracker app ka la pyrshang ruh ban plie ïa ki lad ha kaba ïadei bad ki jingtip shaphang ki jingshakri kiba ïadei bad ka bam kaba tei ïa ka met. Ka jingangnud jong ka kam dei tang ka jingpynkylla digital, hynrei ban wanrah ïa ka jinglong kaba kham peit bniah bad kaba kham ryntih ha ka rukom ba la buh jingthoh bad bishar bniah ïa ki jingshakri jong ka jingheh jingsan jong ki khynnah bad ka jingbam kaba tei met.
Ka Poshan Tracker ka don ka lad ban pynkylla ïa ki jingtip jong ka jingheh jingsan ba la lum man ka por sha ki rai kiba don jingmut na ka bynta baroh. Ka jingpeit bniah ïa ka jingheh jingsan man la u bnai-lada la thew hok bad la buh jingthoh man ka por-ka lah ban pyni kloi ïa ki dak jong ka jingma. Kawei ka jingbuh jingtip lyngba ki lad digital kaba ïaineh ka lah ban ïarap ban pynïasoh ïa ki jinglong jong ka jingheh jingsan bad ki lad ïoh mar bam kiba tei met kiba lah ban rah sha la ïing, ka jingai jingïasyllok jong ki nongsumar, bad ka jingphah ïa ki khynnah kiba don ka jingduna bam kaba jur sha ki jaka sumar.
Ban ïaid ha kane ka liang, ngi donkam ban pynkylla na ki dashboard sha ki rai, bad na ka jingkheiñ sha ka jingsumar. Ki jingpynshlur, ki thup jingpeit bniah kiba suk, bad ki jingmaham ki lah ban kyrshan ïa ki Nongtrei Anganwadi ha kaba buddien ïa ki khynnah kiba lah ban shah ktah ha ka jinglut ei ne ka jingduna bam kaba jur. Ka jingpynïasoh bad ki jingtip na ka Tnad ka koit ka khiah bad ka rynsan RCH 2.0 ka lah ban pynkhlaiñ shuh shuh ïa ka jingbuddien ïa ki nongpang lyngba ki jingleit jngoh sha ki ïing.
Kumba ka long mynta, ki jingtip ba la lum shaphang ka jingheh jingsan ki ai ka jaka sdang kaba kordor. Da ki jingpynbha ba la pynleit jingmut ha ki rukom thew bad ka jingkyrshan jong ka system, ka lah ban pyntip ïa ka jingshim rai ha ka por kaba biang. Ki rai kiba thikna ki shong ha kaba ïoh ïa ki jingdonkam ba kongsan kiba dei-ki jingthew kiba lah ban shaniah, ki rukom treikam kiba thikna, bad ki tiar kiba treikam.
Lada ka jingjrong ne jingkhia jong u khynnah ka kylla ha ka rukom kaba ym lah ban ngeit na ka shi bnai sha kawei pat, ka system kadei ban pynshisha kloi ne ban thew biang. Ki video ba lyngkot ba la buh ha ka app ki lah ban pynskhem ïa ka jingpyndonkam ha ka rukom kaba dei ïa ki jingthew bad ki board ba thew ïa ka jingjrong ha ka jaka sumar. Kaba kongsan kumjuh ka long ban pynthikna ba man la ka Anganwadi Centre ka don ïa ki tiar kiba ryntih bad kiba treikam. Kine ki nongrim ki long kiba donkam ban pynkhlaiñ ïa ka jingmyntoi jong ki jingtip ba peit bniah ïa ka jingheh jingsan.
Ka jingbishar bniah ïa ki jingtip jong ka Poshan Tracker ka lah ruh ban kyrshan ïa ka jingkylla na ki dashboard sha ki rai. Nyngkong eh, ngi dei ban tip ha kano ka por ba ka jinglut ei ka kham jia – ha kano ka rta bad ha uno u bnai jong u snem. Hato kadei ha ka por kha? Lane hato 0 haduh 3 bnai ne 3 haduh 6 bnai ka long kaba kongsan, haba la pynshlur ïa ki kmie ban ai tang da ka buiñ ïa i khunlung? Lane hato ka dei ha ka rta kaba 6 bnai haduh 1 snem, haba donkam ïa ka jingai jingbam ba biang bad kaba shngaiñ?
Ki jingpeit bniah ïa ki jingtip jong ka Poshan Tracker ki lah ruh ban ïarap ïa ngi ban sngewthuh kham bha shaphang ki khynnah kiba koit na ka jinglut ei. Hato ki khynnah ha ki katto katne ki distrik ki kham lah ban koit? Hato ki khynnah ki kham lah ban koit ha ki bnai ot kharif? Kumjuh ruh kum kine ki jingbishar bniah ki lah ban ïathuh kham bniah shaphang ki khynnah kiba ju mad ïa ka jinglut ei ha ka jinglong khynnah jong ki baroh kawei. Hato ki dei ki khynnah kiba la kha lypa ban mad ïa ka jinglut ei bad kim shym la lah satia ban ïakot bor? Hato kidei ki khynnah ki bym ju ïoh ïa ka jingbam ba la rah sha ïing man ka por? Da kane ka jingtip, lah ban pynbha ïa ka jingai jingshakri na ka bynta ka jingbam kaba tei met ha ka thaiñ.
Ka jingkyntiew ïa ka jingshaniah ha ki jingtip kan long ruh kaba kongsan ban pynsuk ïa ka jingban khia ïa ki nongtrei. Katba nang kiew ka jingshaniah ha ka rukom treikam, nang bun ki Nongtrei Anganwadi kiba sdang ban pyndonkam ïa ka app kum ka jingbuh jingtip ba kongsan. Ha kiba bun ki jinglong jingman, pynban, ki register kot ki dang iai bteng ban pynneh ryngkat bad ka jingbuh jingtip digital, bunsien kum ka jingïada na ki jingkhanglad jong ka jingpynïasoh ne ki jingdonkam ban bud ryntih. Ka jingpynkhlaiñ ïa ka jingtreikam offline, ka jingkyntiew ïa ka jingshaniah jong ki data, bad ka jingai jingshai halor ki rukom treikam digital-ba nyngkong ka lah ban ïarap ban pynsted ïa ka jingkylla sha ka jingpynrung ïa ki data ha ka jaka ai jingshakri bad pynduna ïa ka jingdonkam ban ai jingtip arsien. Ka jingpyndonkam ïa ki nongtrei ba hakhmat eh ha kaba pynbha ïa ka system ka lah ban ïarap ban pynthikna ba ka app ka kyrshan ïa ka kam jong ki.
Ka Poshan Tracker kadei ka atiar kaba lah ban shaniah ban kyrshan ïa ka jingshim rai ha ka por bad kaba thikna. Ka bor ba shisha jong ka ka shong ha kaba plie lad ban ithuh kloi ïa ki jingma, ban buddien kham kloi bad ban kyntiew ïa ki jingshakri ba ïadei bad ka jingbam kaba tei ïa ka met. La saiñdur na ka bynta ki jingshisha ha baroh ki bynta bad la pynkhlaiñ lyngba ki jingpynbha ba man ka por ha ka jinglong bad jingpyndonkam ïa ki jingtip, ka Poshan Tracker kam dei tang ka atiar ban peit bniah hynrei ka atiar kaba don jingmut ban pynkhlaiñ ïa ka jingai jingshakri na ka bynta ka jingbam ba tei met.
(Ka Nongthoh kadei ka Professor jong ka Global Health & Nutrition ha ka University of Edinburgh.)