Dawa ki 6 Seng Bhalang ha ri lum Garo ban pynkylla kloi ïa ki Aiñ Khyndew bad Aiñ thep vote ban shngaiñ ki paid riewlum Garo
Shillong, Iaiong 11 : Ka kynhun jong ki hynriew tylli ki Seng Bhalang ha ri lum Garo ki la ai dorkhas sha u Chief Executive Member (CEM) ka Garo Hills Autonomous District Council (GHADC) ha kaba ki la dawa ban pynkylla kloi ïa ki Ain Khyndew bad ïa ki Ain Thep Vote khnang ban long ka jingïada bad jingshngaiñ ïa ki paid riewlum trai ri Garo bad ban phai biang ka shongsuk shongsaiñ.
ïa kane ka dorkhas la ïasoi da ki hynriew ki seng ba kynthup ïa ka Association for Democracy and Empowerment (ADE), A·chik Holistic Awakening Movement (AHAM), A·chik Youth Welfare Organisation (AYWO), Federation for A·chik Freedom (FAF), Federation of Khasi-Jaintia & Garo People (FKJGP), bad Garo Students’ Union (GSU).
Ha kaba nyngkong eh ki la ai khublei kitbok ïa une u CEM ba thymmai bad ha kajuh ka por pat ki la pynpaw ba ka ri lum Garo baroh kine ki arbnai ba la dep ka don hapdeng ki jingkulmar ba jur bad jingïa kynad kaba jur hapdeng ki trai ri trai muluk bad ki bar jylla.
Ki la ong ba kane ka jingjia ka la jia namar ka jingbym pynbeit ïa kaei kaba ki paid Garo bad ki Seng Bhalang ki la ïai dawa bad na kata ka daw kane ka jingbitar ka la nang jur nangjur ha ki paid Garo namar ka jingïoh ïashim bynta ki bar jylla ha ka election bad kumjuh ruh ka jingïoh buhai shnong sha ka jaka ki trai ri trai muluk Garo kumta halor kane ki Seng Bhalang ki la dawa ban wanrah ka jingpynkylla ïa ki kyndon aiñ ka Garo Hills District (Transfer of Land ) Act 1955.
Ki la pynpaw ba kat kum kane ka aiñ ka la khang pyrshah ïa ki bar jylla ban ïoh thied jaka ha ki jaka jong ki riewlum trai ri trai muluk Garo. Hynrei kaba phylla pat kine ki bar jylla ki la ïoh ban shong ban sah ha kine ki jaka da kaba shu kyntur pud bad thied jaka na ki trai ri trai muluk lyngba ki kam beaiñ.
Ki la ai nuksa ba kum ka Wa dagokgre A king kaba hap hapoh ka Phulbari Police Station bad ka Boldamgre A king kaba hap hapoh ka Halidayganz/Singgimari Police Station.
La ai ki jingujor pyrshah la bun bun sien halor kane ka jingïoh buhai shnong beaiñ ym tang sha ka GHADC hynrei sha ki bor Synshar District ruh hynrei ym shym la shim khia satia ban pynbeit ïa kine ki jingeh.
Kumta ki la dawa khnang ban khanglad ïa kine donkam ban pynkylla noh ïa ka Section 6 jongka 1955 Act da kaba buh ba ka kuna kan ym dei shuh 200 tyngka hynrei kan dei beit shiphew lak tyngka bad ka sanphew tyngka sha ka sanphew hajar tyngka.
Ki la pynpaw ba kane ka kuna arspah shisien siew bad sanphew pat man ka sngi kan ym ktah ïa ki bar jylla ban phet ne mih na kitei ki jaka namar kane ka aiñ ka dei kaba la rim bad ym pat pynkylla satia naduh u snem 1955.
Kine ki kynhun ki la kynnoh ba ki dang don bun ki kam beaiñ kiba la leh da ki bar jylla ha ki jaka jong ki riewlum trai ri Garo kaba kynthup kum ka jingtih mar poh khyndew beaiñ, ka jingpom pathar ïa ki dieng ki siej. Ki la ong ba ka GHADC kaba dei ka bor ban peit thuh bad beh krad ïa kine ki nongwan buhai shnong beaiñ hynrei ka shem jingeh bha namar ka duna palat ki briew bad ka ADC kam don ka bor ban bthah ïa ki bor pulit ka sorkar jylla ban leh ïa kaba donkam.
Kumta ki kyntu ba ka dei ban don ka jingïatrei lang hapdeng ki tnad sorkar kum ka Land and Revenue Department, Home, District Council Affairs, Forest and Environment, Autonomous District Council, ki bor synshar district, ki bor pulit ban leh kloi haba don kino kino ki kam beaiñ.
Ha kane ka dorkhast ki la dawa ruh ban pynkylla noh ïa ka Assam and Meghalaya Autonomous District (Constitution of District Councils ) Rules 1951 ban khang ïa ki bar jylla ban ym ïoh ïashim bynta ha ka election.
Kane ruh ka dei kawei na ki kam ba sahteng bad jingeh ha ka GHADC ba ki bar jylla ki ïoh ban thep vote bad ïakhun ruh ïa ka election MDC nalor ka jingshisha ka long ba ka GHADC ka dei tang ia ki riewlum trai ri bad ki dei ruh tang ma ki ban ïoh thep vote ban ïakhun ïa ka election.
Ki la pynpaw ba namar ka jingwan tuid ki bar jylla bad ka jingkiew ka jingbun briew jongki ki la don ki constituency jongka GHADC ha kaba ki bar jylla ki la jop kum ki MDC bad kane ka long pyrshah ïa ka Sixth Schedule.
Ka kynhun ki hynriew seng ka dawa ban pynkylla ïa ka Rule 8 da kaba tynsad noh da ki kyntien Schedule Tribe of Meghalaya ha ka jaka ‘Is a citizen of India” bad kumjuh ruh ïa ka Rule 128 (a) ban tynsad biang ha ka jaka ‘an ordinarily resident in a constituency for not less than 180 days da kaba tynsad da ka kyntien “Schedule Tribe of Meghalaya”.
Ki la maham ba lada ailad ïa ki bar jylla ban ïoh thep vote kan long kum ka kabu bah ïa u shynrang bar jylla ban khring bad shong kurim ïa ka riewlum trai ri Garo bad sa pyndonkam pat da ka kynthei riewlum Garo ban ïakhun ïa ka election MDC.
Ia kane ka dorkhas la soi da u Dalseng Bira Ch Momin, President ka ADE; George Prince Ch Momin, President ka AHAM; Sengbath Ch Marak, President ka AYWO; bad Brinbal M Sangma, President ka FAF bad kiwei kiwei.