Da u Dr. Deepak Jaiswal
Da ki spah snem, ki nongtrei jong ka India ki la kit ïa ka jingban khia jong ka rukom treikam kaba la rim bad kaba la phiah kaba bunsien kam lah ban ïada ïa ka bainong, ka jingshngaiñ bad ka burom jong ki ha ka kam. Da ki million ki nongtrei ha ki kam bym pat pynskhem, ki kam kontrak bad ki kam ba shipor ba dang mih ki la sah kum ki bym lah ban ïohi ha ka polisi bad la kyntait ïa ki na ka jingïada ba kongsan ha ka imlang sahlang. Ki saw tylli ki Labour Code ki pyni ïa ka jingpyrshang ba la slem bha ban pynbeit ïa kine ki jingbym ryntih kiba la don lypa ha ka histori. Da kaba wanrah lang haduh lai dorjon ki aiñ kiba la saphriang kylleng kylleng ha kawei ka rukom treikam, ki ïaleh ban pynthikna ïa ka jingsiew kaba hok, ki jaka trei kiba kham shngaiñ, bad ka jingshngaiñ ha ka imlang sahlang na ka bynta kito kiba la don ha ki khappud. Ka jingpyntreikam jong ki, hadien ki snem jong ka jingïamir jingmut bad jingïakren, ka dei ka por kaba kongsan ha kaba pynkhlaiñ ïa ka hok jong ki nongtrei bad ban wanrah ïa ka jinglong jingman ha ka ïoh kam ïoh jam kaba kham skhem bad kaba don jinglong briew.
Ka National Front of Indian Trade Unions (NFITU), kum ka seng jong ki nongtrei kaba don ka jingkitkhlieh kaba aiti na ka bynta ka bha ka miat, ka burom bad ka jingshngaiñ jong ki nongtrei ha ka imlang sahlang, ka ngeit skhem ba ka jingïashim bynta ha ka jingïakhih pyrshah ïa ki Labour Code ha ka 12 tarik u Rymphang kam long kaba donkam bad kam dei ruh kaba bha ïa ki nongtrei ha kane ka por.
Ki Labour Code kim dei ka jingpyntrei kynsan ne kaba tang shiliang. Ki dei ka jingmih na ka jingpynkylla kaba la neh palat arphew snem. Ka jingdonkam ban pynïasoh lang ïa 29 tylli ki aiñ treikam kiba la phiah sha ki saw tylli ki Code kiba bniah la ithuh slem bha kum kaba donkam ban pynsuk ïa ka jingbud ryntih, ban pynduna ïa ka jingbymshai bad ban pynthymmai ïa ka rukom treikam jong ka India katkum ka jingkylla jong ka kam bad ka ïoh kam ïoh jam.
Ka jingkyntait ïa ki Labour Code ka klet ïa ki jingmyntoi kiba kongsan kiba ki ïaleh ban ai sha ki nongtrei. Ka Code on Wages ka pynthikna ïa ka jingpynbiang ïa ka bainong kaba rit tam ha baroh kawei bad ka jingsiew ïa ka bainong ha ka por kaba biang, kaba pynbeit ïa ki jingduna kiba la slem bha ha ka jingïada ïa ka bainong ha kylleng ki kam. Ka Code on Social Security, ha ka sien kaba nyngkong, ka wanrah ïa ka aiñ ban pynbiang ïa ka jingïada ha ka imlang sahlang sha ki nongtrei bym pat pynskhem, ki nongtrei kontrak, ki nongtrei ba shipor, haduh 40 klur ngut ki nongtrei kiba kham mynshuwa ki don shabar jong ka jingïada ba pura. Kine ki kyndon ki pyni ia ka jingpynïar ba kongsan ïa ka hok jong ki nongtrei bad ka jingshngaiñ ha ka imlang sahlang ha India.
Ka Industrial Relations Code bad ka Occupational Safety, Health and Working Conditions Code ki thmu ban kyntiew ïa ka jingïatylli ha ki kam karkhana, ka jingpynbeit kloi ïa ki jingïakynat bad ki jaka trei kiba kham shngaiñ, kiba koit ba khiah bad kiba don burom. Watla ki jingsngewkhia halor ki katto katne ki kyndon ki lah ban don, ka jingshem ka pyni ba ka jingpyrshah bad ki jingïakhih kim ju wanrah ïa ki jingmih kiba seisoh. Ki jingmyntoi jong ki nongtrei ki kham bha ban shakri lyngba ka jingïakren, ki jingkyntiew katkum ki kyndon bad ki jingïakren kiba ïadei bad ki mat ban ïa ka jingïaleh pyrshah kaba buh jingma ïa ka jingduhnong ha ka bainong, ka jingpynthut ïa ka jingpynmih bad ka jingbym don jingshngaiñ ha ka kam-khamtam eh ïa ki bynta jong ki nongtrei kiba kham don ha ka jingma.
Ka long ruh kaba bakla ban ong ba la mynjur ïa ki Labour Codes khlem ka ïamir jingmut. Ka rukom pynkylla ka kynthup ïa ki jingïakren ba bun sien jong ki lai liang mamla, ki jingïamir jingmut ha ki Parliamentary Standing Committee bad ka jingïatreilang bad kito kiba don bynta ha kane ka kam. Ha ka synshar paidbah, ki jingïapher ha ka jingsngew ki dei kiba don beit, hynrei dei ban pynbeit ïa ki lyngba ka jingïakren bad jingïakren ha ki tnat treikam, ym lyngba ka jingpynthut kaba buh jingma hi ïa ki nongtrei.
Ha ka por ba ka ïoh ka kot jong ka India ka dang ïaid ha ka jingkylla bad ka ri ka ïaid sha ka thong jong ka Viksit Bharat, ki seng ba ïadei bad ka kam khaïi pateng ki dei ban jied ïa ka sienjam kaba don jingkitkhlieh ban ïa ka jingpynthut. Ka bynta jong ngi kam dei tang ban pyrshah ïa ki jingpynkylla, hynrei ban pynwandur ïa ki khnang ba ka hok jong ki nongtrei, ka jingshngaiñ ha ka imlang sahlang bad ka burom ha ka kam kan khlaiñ ha ka jingtreikam lyngba ka jingpyntreikam kaba thikna bad ka jingpynbha kaba ïai bteng.
Ka jingkitkhlieh jong ki seng jong ki nongtreikam dei ban pyrshah, hynrei ban pynthikna ba ki nongtrei kin ïoh ïa ka jingmyntoi. Ka jingpynleit jingmut mynta ka dei ban pynthikna ba ki Labour Code kin pyntreikam hok bad kin poi sha uwei pa uwei u nongtrei uba donkam ïa ka jingïada. Da kaba jied ïa ka jingïakren, ka jingïatreilang bad ka jingpynbha kaba ïai bteng halor ki jingïakhih, ki seng jong ki nongtrei ki lah ban ïarap ban tei ïa ka rukom treikam kaba ai ïa ka jingshngaiñ ha ka kam, ka jingïada ha ka imlang sahlang bad ka burom ïa ki nongtrei, katba ki kyrshan ruh ïa ka jingïaid lynti jong ka India sha ka Viksit Bharat shuwa u snem 2047.
(U nongthoh u dei u President, National Front of Indian Trade Unions (NFITU)).