Lamkhmat ka Meghalaya kum kawei na ki jylla ba sdang ka rep tynrai khlem dawai sboh, ong u Vijay Kumar
Shillong, Rymphang 06: Ka Meghalaya State Rural Livelihood Society ha ryngkat ka jingïatreilang bad kiwei ki shnat treikam ka la pynlong ïa ka North East Conclave 2.0 edition ha kaba ka phang jong ka jingïakren ka long “Integrating Natural Farming and Natural Resource Management into Economic inclusive of most excluded”.
U Nongai jingkren bad nongai buit uba kongsan ha kane ka jingïalang u la long u T. Vijay Kumar IAS (rtd) Executive Vice Chairman RySS ha kaba ha ka jingkren jong u, ula buh ïa ka jylla Meghalaya kum kawei na ki jylla kaba lamkhmat halor ka rep ka riang tynrai bad bym da pyndonkam dawai sboh.
U la ong ba ka jingpynïadei bad ka jingpynïasoh kam dei ban long barabor ka jingeh, bad ka jingjop kaba khraw jong ka National Rural Livelihood Mission (NRLM) kadei ka jingpynïadei bad ki para nongshong shnong.
“Ngi kmen ba ka Meghalaya ka wanrah lang ïa baroh ki nongshong shnong kane ka thain shatei lammihngi (NE) bad katno ka long kaba sngewbha ban pynkynmaw ba nga la wan hangne la 32 snem mynshwa nga kyrmen ba katto katne ki kam kin ïarap ïa ka jylla Meghalaya ha kine ki sngi ban wan naba ka Meghalaya kadei ka resource state ha NE na ka bynta ka rep tynrai (natural farming) bad kane kan dei ban ïalam ruh sha kiwei pat ki jylla ha kane ka ri,” ong u Vijay Kumar.
U la ong ba ka rep tynrai khlem sboh dawai ka ïarap ïa ka jingkiew shaphrang, ka jingkoit jingkhiah ka longbriew manbriew bad ïa ka planet. “Ngi donkam ïa ka bam ban im hynrei ka lynti kaba ngi pynmih jingbam ka long imat ba ngim donkam ïa ka bam. Kumta ki nongrep kiba don ka jingïadei kaba jan bha ba ka jinglong tynrai ki dei ki blei,” u la ong.
U la pynpaw ruh ba bun na ki nongrep ki pyrkhat ba donkam ban ai jingbam ïa ki jingthung jingtep, hynrei u la ïathuh pat ba ki jingthung jingtep kim donkam ïa ki jingbam ban tei ïa ki kum ka jingai sboh, iet masi bad kiwei ki dawai.
“Nga la leit ban batai shaphang ka rep tynrai haduh ki 22 tylli ki jylla nga lap ba ka Meghalaya ka dei ka jylla kaba ïalam khmat ha ka rep tynrai. Manla ki nongrep dei ki saïantis. Ngi hap don ka skulbah jong ki nongrep (farmers university) namar ka Agricultural University ka long mar pyrshah bad ka rep tynrai (natural farming) naba ym pyndonkam sboh dawai. Ha ka jingshisha ki jingthung jingtep kim donkam ïa ka um naba ki pynmih hi ïa ka um, kitei ïa ka khyndew,” ong u Vijay.
U la iathuh ba ki nongrep na jylla Andhra Pradesh ki la wan ban sah bad ki nongrep bad ki la sdang ban nang ïa ka ktien ka thylliej bad hikai ïa ki nongrep.
U la pynpaw ruh ba kane ka conclave kan dei ban long ka jingïohi jngai hapoh ki nongrep ha ka ri baroh kawei. “Ha Meghalaya ka don bun ka jingmad lyngba ki experiment bad kyrmen ba kin lah ban wanrah jingkylla ha ka rep ka riang tynrai,” bynrap u Vijay.
Katba u Dr. Sampath Kumar IAS, Principal Secretary ka C&RD u la ong ba ka rep tynrai ka la ïarap ïa ka jingeh jong ki nongrep na ka daw jong ka jingkylla ka suiñbneng. Ka la wanrah ka jingkoit jingkhiah ka sboh bad ka khyndew. U la ong ba kumba 2000 ngut ki nongrep ba kham hakhmat kiba la mad ïa ka jingmyntoi na ka natural farming bad kyrmen ba kin sa ïarap ïa kiwei pat ki nongrep ka jylla.
Na ka liang u Anil Kumar Additional Chief secretary ka Sorkar pdeng haba kren lyngba ka online u la ong ba 95% ki nongshong shnong ki la ïasoh bad ki kynhun rap lade bad kane kan ai ka jingmyntoi ban kyntiew ïa ka rep ka riang tynrai. “Nga ai khublei ïa ka Meghalaya ba ka la pynlong ïa kane ka jingïalang ban kyntiew ïa ka rep ka riang tynrai ne khlem sboh dawai ka ban long ka jingtei ïa ka bam kaba khlem pyndonkam dawai na ka bynta ka jingbha ka koit ka khiah ki nongshong shnong,” u la ong.
Katba ka Subhashree Dutta CEO AIC NCore ka la ïathuh ba ka shnat treikam jong ka, ka trei bad ki 31200 ki longïing bad ka trei ruh ha ki 8 jylla ban kyntiew ïa ka kamai jakpoh lyngba ka rep ka riang.
Ha kane ka jingïalang la ïathuh ba ki don haduh 117 tylli ki shnong, kumba 21 tylli ki block bad 12 tylli ki district, bad 5050 ngut ki nongrep kiba la pyndonkam ïa ka rep tynrai ne kaba khlem pyndonkam dawai sboh ha Meghalaya.
Katba ka Kong Lawansha Lyngkhoi kaba dei kawei na ki nongrep kaba na Mathadraishan, Eastern West Khasi Hills District ka la ïathuh khana shaphang ka jingrep jong ka ha ki por kiba mynshwa. “Nyngkong ngi pyndonkam dawai hynrei sniew lut ka khyndew hadien ba la tip bad nang ka Natural farming ngi la sdang ïa ka kamrep tynrai khlem ai dawai shuh bad ngi la sdang ïa ka rep tynrai ha u snem 2022 bad ngi la ïaibteng haduh kine ki sngi bad ngi shem ba kane ka long ka jingmyntoi kaba bha ia ka rep ka riang bad ka bam kaba koit ba khiah,” u la ong.
Ha kane ka jingïalang ka la don ka jingïasoi ïa ka letter of intend bad ka NUDGE institute kaba kwah ban ïatreilang bad ka Meghalaya haba wad jingtip shuh shuh halor ka kam rep tynrai. La pynïaid ïa ka jingïalang da u Bah Ronald Kynta chief operating officer, la don ka jingtbeh sharak kum ka dak ka jingsdang ïa ka prokram bad ka jingpynlait ïa ka kot da kiba shah khot sngewbha nalor kiwei kiwei pat ki jingïasyllok na ki nongmihkhmat jong ki 8 tylli ki jylla kane ka thaiñ shatei lammihngi.