Ka FTA jong ka India bad ka EU kam dei tang ka jingïateh, ka dei ka jingpynkhreh ïa ka lawei jongngi

Da u Piyush Goyal

Ka jingïateh kular khaïi pateng kaba laitluid jong ka India bad ka EU kadei u mawmer ba kongsan ha ki jingïadei jong u Myntri Rangbahduh ka ri u Narendra Modi ha ka liang ka ïoh ka kot. Kan pynmih da ki million ki lad ïoh kam, kan wanrah ki lad ki lynti kiba ïar na ka bynta ki samla bad ki nongrep jong ka India, bad kan wanrah ïa ka jingseisoh na ka bynta jan 2 billion ngut ki briew kiba long shi bynta na ka saw bynta jong ka ïoh ka kot ha ka pyrthei.
Ka jingïateh kular hapdeng ka ïoh ka kot kaba ar bad ba saw ha ka pyrthei kadei kawei na ki jingïateh khaïi pateng kaba heh tam kaba la ju ïasoi. Ha ka jingshisha, kam dei tang ka jingïateh ha ka khaïi pateng. Ka pyni ïa ka jingïatreilang kaba pura kaba kyntiew ïa ka jingïatreilang ha ki kam kiba kongsan kum ka artificial intelligence, ka kam ïada ri, bad ki kam ba ïadei bad ka semiconductor. Ka FTA kan ai jingmyntoi ïa man la ka thaiñ bad ki nongshong shnong jong ka India, khamtam ïa kiba duk basuk.
Ka FTA ka pynthikna ïa ka khaïi pateng kaba la pynshong nongrim ha ki kyndon bad ka jingskhem ha ki polisi ba ïadei bad ka ïoh ka kot, kaba pynlong ïa ka India kaba kham khring shuh shuh na ka bynta ka jingbei tyngka hapoh ri bad nabar ri. Kane kan wanrah ïa ki lad ki lynti kiba bun na ka bynta ki kam khaïi pateng kiba rit baria, ki startup, bad ki nongtrei.
Ka pyrthei ka la ïaroh ïa katei ka jingpynbna jong u Myntri Rangbahduh Modi, da kaba khot ïa ka kum “ki jingïateh kiba biang tam”. Ka pynskhem ïa ka jingshong shngaiñ ha ka por ba don ka jingbym thikna ha ka pyrthei. Ka jingïateh kular ka buh ïa ka India bad ka European Union kum ki nongïatreilang ba lah ban shaniah kiba kut jingmut ban plie ïa ki ïew ki hat, ka jinglah ban tip lypa, bad ka roi ka par kaba kynthup lang ïa baroh.
Ka India ka la ïoh lad ban ïoh ïa ka ïew ka hat ka bym pat ju don mynno mynno ruh na ka bynta palat 99 percent jong ki mar ba shalan sha ka EU da ka jingbun ki jingkhaïi, kaba pynkhlaiñ ïa ka sienjam Make in India. Ka FTA ka ai jingkyrshan kaba kongsan ïa ki kam kiba donkam shibun ki nongtrei kum ki kam jaiñ, ki snieh, ki juti, ki mar na ki duriaw, ki mawkordor bad ki jingdeng, ki kam shna tiar da ka kti, ki mar engineer, bad ki kali.
Kan pynduhnoh ïa ki khajna haduh 10 percent ïa ki mar na India kiba la shalan shabar ri kiba shongdor haduh $33 billion. Ka jingïateh kular ka pynkupbor ruh ïa ki nongtrei, ki nongtrei kti, ki longkmie, ki samla, bad ki MSME, katba ka pynïasoh ïa ki kam khaïi jong ka India kham jylliew sha ki jingpynbiang mar jong ka pyrthei bad pynskhem ïa ka bynta jong ka India kum ka nongpynpoi mar ba kongsan ha ka kam khaïi pateng ha ka pyrthei.
Ka jingïateh ka pynsuk ruh ïa ka leit ka wan jong ki nongkhaïi bad ki riewshemphang bad ka plie ki lad ba thymmai ha ki kam ai jingshakri kum ka pule puthi, ka information technology, ki kam ai jingshakri ha ka liang ka pisa tyngka, bad ki korkompiwtor. Kine ki jingkular ki plie ïa ki lad ïoh kam ïoh jam bad ki pynkhlaiñ shuh shuh ïa ka kyrdan jong ka India kum ka jaka pdeng ha ka pyrthei na ka bynta ka sap, ka jingsaiñdur thymmai, bad ka jingkiew ka ïoh ka kot kaba ïaineh.
Ki jingïateh ha ka khaïi pateng kidei shi bynta jong ka buit treikam kaba kham ïar jong ka sorkar Modi ban kyntiew ïa ka jingim jong ki baduk basuk – nyngkong da kaba pynkhlaiñ ïa ka ïoh ka kot lyngba ki jingpynkylla kiba prat lynti bad ka jingpynïaid pisa kaba stad, bad nangta da kaba ïakren bad ki ri kiba la kiew bad kiba ïadei bad ka ïoh ka kot da ka jingthmu ban ïoh ïa ka jingïateh kaba jop. Kane ka rukom ka plie lad ïa ka India ban pyndonkam ïa ki jingmyntoi jong ka ban ïoh ïa ki ïew kiba long ki mawjam ban kyntiew ïa ki kam ba donkam bun ki nongtrei katba ka dang ïada ïa ki kam kiba kongsan kum ka rep ka riang bad ka kam ba ïadei bad ka dud.
Ki jingïateh ha ka khaïi pateng bad ki ri kiba la kiew ki plié lad ïa ka karkhana jong ka India ha ka jingïakhun kaba bha bad ki pynbiang ïa ki nongthied da ki mar kiba bha. Ym kum ka UPA, kaba la plie khlem da pyrkhat ïa ki iew jong ka India, ka sorkar Modi ka la ïakren ïa ki jingïateh ha kaba ka jingpynhiar ïa ki khajna ka long suki suki, kaba ai por ïa ki karkhana ban kyntiew ïa ka jinglah ïakhun bad ka jingbha ryngkat bad ka jingkyrshan ka polisi kaba biang.
Ka jingpynbiang ïa ki mar kiba bha ha ka dor kaba duna ka long ka bynta kaba konsan jong ka jingthmu jong u Myntri Rangbah duh ïa ka Viksit Bharat 2047. Haba pynkynmaw biang ïa kane ka jingkular ha ka taïew ba la dep, u Myntri Rangbahduh u la ong: “To wan, to ngin buh hakhmat eh ïa ka jingbha da ka bor baroh mynta u snem. To ai ba tang kawei ka mantra jong ngi kan long ka jingbha, bad tang ka jingbha. Kaba kham bha mynta ban ïa kaba hynnin ka sngi. To ngin kut jingmut ban kyntiew ïa ka jingbha jong kano kano kaba ngi shna.”
Ka India-EU FTA ka ïahap pura bad ka jingthmu jong u Myntri Rangbahduh Modi ban pynlong ïa ka India kum ka ri kaba kiew shaphrang. Ka buh ïa ka India kum ka nongïatreilang kaba khlaiñ, kaba lah ban shaniah, bad kaba peit shakhmat ha ka pyrthei, kaba buh ïa ka nongrim na ka bynta ka roi ka par kaba kynthup lang ïa baroh, kaba skhem, bad kaba la pynkhreh na ka bynta ka lawei na ka bynta baroh ar ki thaiñ. Ka sorkar Modi ka la pynkut ïa ki jingïatehkular khaïi pateng tang bad ki ri kiba la kiew, ki bym ïakhun bad ki kam ba kongsan jong ka India kiba plie ki lad ïoh kam kum ki jaiñ, ki juti, ki mawkordor bad ki jingdeng, bad ka kam shna tiar da ka kti. Kane ka ïapher bak-ly-bak na ka jingsynshar UPA, kaba la leh kyrkieh ban ïateh bad ki ri kiba ïakhun bad bunsien ka la ai kham bun ban ïa kaba ka India ka la ïoh.
Nalor kata, ym don sakhi ba ka sorkar UPA ka la pynlong ïa ki jingïamir jingmut kiba don jingmut bad kito kiba don bynta ha ka kam shwa ban ïasoi ïa ki jingïatehkular khaïi pateng. Pynban, ka sorkar Modi ka la soi ïa ki FTA tang hadien ba la ïakren sani bad ki riewshemphang ha ka liang ka ïoh ka kot, ki kynhun karkhana, ki riewshemphang, bad ki tnad sorkar ba bun bad ki tnad sorkar pdeng. Kumta, man la ka FTA ba la soi da ka sorkar Modi ka la ïoh ka jingiaroh kaba khraw na ki karkhana. Man la ka FTA ba la pynkut da ka sorkar Modi ka la wanrah ïa ki lad ki lynti kiba thymmai na ka bynta baroh arliang bad pynïar ïa ki lad ki lynti ha ka pyrthei na ka bynta ki kam jong ka India kiba donkam bun ki nongtrei. Kine ki jingïateh ki la pynsted ïa ka jingïaid lynti jong ka India ban long ka ri kaba la kiew shuwa u snem 2047.
Ha ka por ba synshar ka UPA, ki ri kiba la kiew bha, kynthup ïa ka European Union, ki la duh jingpeit ïa ka India namar ka jingkiew ka ïoh ka kot ka la nang suki, ka jingkiew dor ka dang kiew, bad ka jingsngew jong ki kam khaii ka la long kaba duh jingkyrmen. Ka India ka la duh ïa ki lad kiba kordor ban pyndep ïa ki jingïateh khaïi pateng kiba lah ban pynsted ïa ka roi ka par bad ban pynmih ki lad ïoh kam.
Ka India-EU FTA, ryngkat bad kiwei kiwei ki jingïateh khaïi pateng ba la pynkut da ka sorkar Modi, ka ban jur ïa ka jingïapher hapdeng ka jinglong nongïalam ka bym don ka thong bad kaba shim ïa ki rai. Katba ki sorkar kiba mynshuwa ki artatien bad ki ïapynbeit, ka sorkar Modi ka la pynpoi ïa ka jingïateh kaba wanrah jingkylla kaba pynïar ïa ki iew ki hat, kaba plie ki lad ïoh kam, bad ïada ïa ki jingmyntoi ba kongsan jong ka India. Ka long ka jingpyni kaba shai ba katno ka jinglong nongïalam kaba khlaiñ bad ka jingshai jong ka buit treikam ka lah ban plie lad ïa ki lad ki lynti kiba thymmai kiba lah ban kyntiew ïa ka ri ha ka lynti jong ka jingseisoh.

(U nongthoh u dei u Myntri Sorkar pdeng ba dei peit ïa ka Tnad Commerce and Industry).