Pynkylla ïa ka pule puthi jong ki Riewlum : Na ka Eklavya sha kaba kham bha – CP Radhakrishnan, Vice President ka Ri

0

Shillong, Naiwieng 15 :Barabor nga don ka jingngeit kaba skhem ba ka jinghikai ïa u ne ka khynnah kam dei eh tang na ka bynta ban pynwandur ïa ka lawei jong lade shimet. Hynrei ka dei ruh ka jingpynkylla ïa ki ïing ki sem, ban pynkhlaiñ ïa ki shnong ki thaw, bad ban tei ïa ka ri kaba kiew. Haba nga ïoh ka lad ban shakri ha ki thaiñ riewlum jong ka Jharkhand, Maharashtra, bad Telangana, barabor nga ju banjur kyrpang halor ka pule puthi jong ki riewlum. Barabor nga ju kyntu ïa ki skulbah ban pynïasoh ïa ki khynnah pule bad ka prokram School Connect khnang ba yn ym don ino ino ruh I khynnah I ban shah iehnoh shadien.
Mynta ka sngi katba ngi dang rakhe ïa ka Janjatiya Gaurav Diwas ha ka 15 tarik u Naiwieng kum shi bynta ka jingrakhe ïa ka lyngkhuh sngikha jong u Bhagwan Birsa Munda, uwei na ki riewlum uba la ïadonbynta ha ka jingïaleh laitluid ka ri, uba long ruh ka dak jong ka jingshlur, ka jinglenlade, bad ka jingïakhun pyrshah ïa ki phareng. Nga sngew ba kawei na ki lynti ban kynmaw burom ïa baroh ki nongïaleh laitluid ka ri, ka long ban pynkylla ïa ka pule puthi bad ïa ka rukom ai jinghikai pyntbit na ka bynta ki khynnah pule riewlum, khnang ba ym tang ba kin pynkupbor ïalade, hynrei ïa ka imlang sahlang hi baroh kawei.
Katba ka Ri ka dang ïaid shakhmat ban thaw ïa ki lad ki lynti bathymmai ha jan manla ki bynta, ki Eklavya Model Residential Schools (EMRS) jar jar ki dang pynthymmai ïa ka rukom pule jong ki khynnah riewlum. ïa kine ki skul bording la thaw na ka bynta ki khynnah pule riewlum hapoh la kajong ka jong ka shnong, da ka jingthmu ban pynthikna ïa ka roi ka par jong ki ha baroh ki liang. Ka kyrteng, ‘Eklavya’, ha lade hi ka don ïa ka khubor ai mynsiem.
Hapoh ka Mahabharata, u Eklavya u dei u samla uba watla ula shah kyntait ban ïoh ïa ka jingpule kaba pura, ula pyni ïa ka jinglenlade, ka jinglong ryntih, bad ka jingkut jingmut kaba kham pher ban nang ïa ka jingïasiat khnam. Ka khana shaphang jong u ka long kum ka jingpynkynmaw ïa ngi ba ka sap ka phong ryngkat bad ka jingthrang ban nang ka lah ban jop wat ïa ki jingeh kiba khraw tam.
Mynta, ki skul Eklavya Model Residential Schools ki pyni ïa ka lynnong kaba thymmai ha kane ka khana. Lyngba ka skhim EMRS, ki khynnah riewlum jong ngi ki la ïoh ïa ki jingkyrshan ha ki jaka pule, ka jingpule kaba bha, bad ruh ïa ki lad ki lynti ban pynurlong ïa ka jingthrang jong ki.
Kane ka skhim, ba la pyntreikam da ka tnat Tribal Affairs kala ïoh ïa ka bor ba thymmai hapoh ka jingïalam lynti jong u myntri rangbahduh ba donburom ka ri, u Narendra Modi. Ha ka mang tyngka jong ka sorkar pdeng jong ka snem mang tyngka 2018-19, u Modi ula pynïar shuh shuh ïa ka jingtreikam jong kane ka skhim bad ula buhthong ban buh kawei ka EMRS ha manla ki block kiba don palat 50 na ka 100 ki nongshong shnong kiba dei ki riewlum ne ST bad la kumno kumno 20,000 ngut ki riewlum , katkum ka jinglumkhana samari 2011. Da kane ka sienjam, u myntri rangbahduh badonburom ka ri ula wanarah ïa ka jingpule kaba ïadei bad ka CBSE sha ki thaiñ nongkyndong kiba mynshwa kim ju don ïa kum kine ki skul.
Ka skhim EMRS ka long kaba khampher ha ka rukom pynwandur bad rukom treikam jong ka. Ka don ïa ka jingthmu kaba khlaiñ bha halor ka jinghikai kaba kynthuplang bad kaba ïaryngkatlang na ka bynta ki khynnah riewlum. Haba ïa nujor bad ka bhah kaba long 7.5 na ka 100 na ka bynta ki riewlum ne Scheduled Tribe ha kiwei kiwei ki skul, la kumno kumno 90 na ka 100 jong ki khynnah ha ki skul EMRS kidei kiba wan na ki shnong ki thaw jong ki jaka riewlum.
Kaei kaba kham pynum mynsiem shuh shuh ka long ba 50 na ka 100 jong ki jaka pule la mang kyrpang tang na ka bynta jong ki khynnah kynthei, kaba long ka sienjam kaba bha tam. ïa ka jingpynrung skul la leh lyngba ka jingpynlong ïa ka State-level entrance test, da kaba kham ailad shwa ïa ki khynnah pule kiba dei na kato ka shnong hi.
Lada ngi peit ïa ka jingroi jingsan jong ki skul EMRS, lah ban buddien ïa kane ha ki 2 tylli ki bynta. Ha ka kylla banyngkong kata naduh u snem 1997-2018, haduh kumba 288 tylli ki skul la ïoh ban seng thymmai da ka jingïoh jingïarap. Ka kylla banyngkong pat ka la mad ïa shibun ki jingeh ha kaba ïadei bad ka jingpyntreikam. Ki jinglong ba kyrpang bad ki jingpynthmmai jong ka skhim EMRS 2.0, pat kaba la pyntreikam naduh u snem 2018 shaneng, ka la ïaleh ban pyndap ïa ki jingduna kiba lah don ha ka jingpyntreikam kaba rim, ha kaban pynnang pynstad ïa ki khynnah kiba dei na ki jaitbynriew riewlum.
Kane ka skhim ka ai ïa ka jingpynleit jingmut kaba kyrpang ha ki khynnah kiban long ki pateng banyngkong eh ha ka longïing jong ki ban ïoh ïa ka jingnang jingstad ha ki skul bad ban ithuh ruh ïa ki jingduna, ki jingeh ba ki lah ban ïakynduh. Ban ïaleh pyrshah ïa kine ki jingeh, ka jingkyrshan kaba beit ha ka liang ka pule puthi la ïoh ban ai lyngba ki Learning Gap Assessments, ki bridge courses, bad ki remedial classes. Ha ki klas kiba sdang, la ju pyndonkam ïa ka rukom hikai da kaba pyndonkam ïa arjait ki Ktien, kaban ïarap ïa ki khynnah ba kin lah ban sngewthuh kham bha khamtam ha ka Ktien lajong ba ki ju kren ju khana, hadien bud pat ka jingjam sha ka jingpule ha ka Ktien Phareng. Nga sngewkmen ban tip ba ka Tnat Tribal Affairs Ministry kan sa sdang ban pyntreikam noh sa ïa ka EMRS 3.0 naduh une u snem.
Shuh shuh, kawei na ki sienjam bakyrpang jong ka EMRS 2.0 ka dei ka jingseng ïa ka National Education Society for Tribal Students (NESTS) ha u snem 2019 hapoh ka jingpeit ka tnat Ministry of Tribal Affairs ba kin pynïaid, pynbiang ïa ki jingdonkam bad ki jingdon jingem, ban pynneh pynsah, bad ban synshar ïa kine ki skul Eklavya Model Residential Schools (EMRS).
Ban pynthikna ba man i khynnah in ïoh ïa ka nongrim bapaka ha ka jingpule, ka NESTS ka la bthah ban pynlong ïa ka Course Jingpynkhreh kaba 65 sngi na ka bynta baroh ki khynnah pule kiba dang shu rung thymmai ha ka klas VI, halor ka jingkhmih ïa ka jingdonkam ba shimet ha ka pule puthi jong man u khynnah. La ai jaka kyrpang ruh ha kaban ïaleh pyrshah ïa ki jingduna ban pyndap ha ka nongrim hikai kaba na tynrai bad ban pynkhlaiñ ïa ka sap ban kren ban khana lyngba ki prokram jinghikai ïa ka Ktien English kiba la pynbeit kyrpang.
Ki skul EMRS mynta la pynïaid da ki kynhun imlang sahlang ka Sorkar Jylla katkum ki kyndon bad ki jingbatai na ka NESTS bad ka tnat. La buh ruh ïa ka District Level Committee hapoh ka jingpeit jong ki District Collector ban kin peit bad pynïaid ïa ka jingtreikam jong ki skul ha la ki district bad ki Principal kin dei ki overall in-charge ha man la ki skul. Ban pynkhlaiñ shuh shuh ïa ka jingkitkhlieh, la wanrah ruh ïa ka district ranking system kaba shong nongrim halor ka jinglehbha jong ki skul EMRS, ban pynkhlaiñ ïa ka jingïatreilang hapdeng ki tnat treikam bapher bapher bad ban pynthikna ba ki jingeh yn ïoh ban pynbeit ha ka por kaba biang. La buh ruh ïa ka Key Performance Index kaban peit ban thew ïa ka jingtreikam bad ka jinglehbha ba man la u snem jong man ki skul ha ki 7 tylli ki bynta bapher bapher kiba kynthup ïa 31 tylli ki dak jingthew.
Hapoh jong ka EMRS 2.0, haduh 440 tylli ki skul bathymmai la ai jingmynjur ban seng thymmai ha ki kyrdan Block jong ki jaitbynriew riewlum katkum ki ar tylli ki kyndon ba kongsan: ka jingdon jong palat 50% ki briew kiba hap hapoh ka kyrdan Scheduled Tribes (ST), bad ym duna ïa 20,000 ngut ki briew kiba dei na ki jaitbynriew riewlum. Ha kaba sdang, ka jinglut jong man kawei pa kawei ka skul la buh kumba 20 klur eiei na ka bynta ki Jaka Them; bad 24 klur na ka bynta ki Jylla ka Thaiñ Shatei Lam Mihngi, ki Jaka Lum bad ki thaiñ kiba la shah ktah ha ka ki kynhun lehnoh Left Wing Extremism (LWE). Ka jinglut tyngka la nang pynkiew shuh shuh ha u snem 2021 sha ka 37.80 klur tyngka bad kumba 48 klur tyngka eiei ha kine ki ar jait ki jaka.
Naduh kaba sdang jong une u snem mangtyngka jong u 2026-2027, ka jinglut kaba heh tam kaba la shah pynbeit ban pyndonkam ha ka shisnem ka long Rs. 1,47,356 ïa man uwei pa uwei u khynnah, ryngkat bad ka jingbuh jingbit ban pynlut pisa beit na ka bynta ki jingdonkam jong ki khynnah pule kum ka bai bam, ki jaiñphong uniform, ki kot pule, ki jinglut ha ki jingsumar sukher, ka jinglut ba ïadei bad ka CBSE bad kiwei kiwei ki kam ki progkray ba kyntiew ïa ka sap ka phong bad ka longrynïeng manrynïeng jong ki.
Ha kine ki sngi ba la dep, nga la ïohsngew ia ka jingpyni bad ka jingbatai na ka tnad Tribal Affairs. Nga la sngewkmen ban tip ba haduh mynta, ka jingdon jong ki khynnah pule kiba la pynrung kyrteng ha ki Eklavya Model Residential Schools (EMRS) ka long haduh 1,72,952 ngut, ha kaba 84,636 ngut ki dei ki shynrang bad 88,317 ngut ki dei ki kynthei.
Ka jylla kaba don bun tam ia ki skul EMRS, ka dei ka Odisha ha kaba 114 tylli ki skul ki la ïoh ia ka jingmynjur, bud sa ka Jharkhand 91 tylli, ka Chhattisgarh 75 tylli, ka Madhya Pradesh 71 tylli, bad ka Gujarat 47 tylli. Ki jylla Chhattisgarh bad Madhya Pradesh ki don ia ka jingbun tam ki khynnah pule, kaba long 28,884 ngut bad 26,857 ngut.
Ka jingai jinghikai ha ki Eklavya Model Residential Schools kam dei tang shaphang ka jingpule ha ki klas; hynrei ka dei ruh ha ka ban tei ha baroh ki liang bad ka jingpynkupbor ïa ki khynnah pule na ki jaitbynriew riewlum. Ka thong jong ka, ka long ban ai ïa ki da ki jingnang jingtip, ki sap ki phong bad ban pynshlur ia ki ba kin lah ban kiew shaphrang hapdeng ka jingkylla sted jong ka pyrthei. Ngi dang pdiang ruh ïa ki kor ki bor teknoloji ban pynkylla ïa ka rukom ai jinghikai ha ki klas.
Ïa ki kamra klas la pynbiang da ki Smart Board, ha kaba 365 tylli ki EMRS lyngba ka jingïatreilang bad ka MeitY bad kiwei pat ki skhim. Ka rynsan Medha AI ka kyrshan ïa ki nonghikai ha ka ban pynkhreh ïa ki rukom ai jinghikai, ka jingpynpoi ïa ki mat jinghikai bad ka jingpeit bniah ïa ka jinglong jingman jong ka rukom pule ki khynnah, kaba pynshong nongrim katkum ka jingdonkam jong uwei pa uwei u khynnah bad ka rukom treikam ka ba kham bha bad kaba seisoh.
La buh ïa ki Tribal Corner ha EMRS ban pynneh pynsah bad rakhe ïa ka tynrai, ka kolshor bad ïa ka lariti jong ki jaitbynriew riewlum. Ki jingdonkam na ka bynta ki jingïalehkai sport kum ka Kho-Kho, ka basketball, ki madan ban pynlong ïa ki jingïamareh bad ki jaka ïasiat khnam kila don mynta ha ki skul bathymmai ha kaba ki don ïa ka jaka kaba biang. ïa ki skul la pynwandur ruh na ka bynta ban wanrah ïa ki shlem ai jinghikai ne ki vocational training centre bad ki jaka na ka bynta ka art, ka put ka tem bad ki jaitkam ba ïadei bad ka kolshor. La pynrung ruh ïa ki sobjek kiba pynshong nongrim katkum ka jingtbit kiba ïadei bad ki kyndon jong ka CBSE hapoh jong ka SANKALP projek.
Ki jingjop jong ki khynnah pule jong ka EMRS ki long ka jingai burom kaba biang bha na ka bynta ka mynsiem jong ka Janjatiya Gaurav Diwas. Nga sngewsarong shisha ba ki khynnah pule na EMRS mynta ki la ïohrung ban pule ha ki IIT, ha AIIMS bad ha kiwei kiwei ki jaka pule bapaw jong ki kyrdan pule ba kham shajrong. Na u Rohit, uba pule ha IIT Roorkee uba mynta ula long u stad saian Data bad ka Barclays ha London, sha ka Simran, kaba la long mynta kum ka Captain ha Military Nursing Service, kine ki samla pule kiba la ïoh kheit ïa u soh jong ka jingjop kila batai ïa ka bor jingpynkylla jong ka jingnang jingstad.
Ka jingjop jong ka Nima Doma Bhutia ha ka ban mihkhmat ïa ka kynhun ïalehkai jong ka Indian Senior Women’s Basketball Team bad ka jingjop jong ki khynnah pule jong ka PVTG kiba na Chhattisgarh ha ka jingpule jong ki kila pynskhem shuh shuh ïa kane ka khubor jong ka jingjop. Ki khynnah riewlum jong ngi ki donkam ban phohsniew khlem don u pud, ban kiew shaphrang, bad ban long ki nongïalam kiba skhem, ki nongwanrah ïa kiei kiei kiba thymmai, bad ki nongtei ïa ka ri.
U Bhagwan Birsa Munda ula ai mynsiem ïa ki pateng ba nangwan ba kin ïeng skhem na ka bynta ki hok bad ka burom jong ki. Ka EMRS ka pynkupbor ïa ki samla riewlum kiba mynta ba kin sngewthuh ïa ki jingthrang jong ki lyngba ka pule puthi, ka jingnang jingstad bad ka jingjop. Kane ka dei ka mynsiem ba shisha jong ka Janjatiya Gaurav Diwas – ban kynmaw burom ïa ki jingjop jong ngi ha ki por ba la leitnoh bad ban pynkupbor ïa ki riewlum jong ngi ban pynwandur ïa ka lawei jong ka Viksit Bharat @ 2047, ka jingkhot ba la wanrah da u myntri rangbahduh ka ri, u Narendra Modi. (PIB)

Leave A Reply

Your email address will not be published.