Naduh ki snem 1950 la pruid daklypa u Bah Hoping ban btin lynti ïa ka Meghalaya: Bah Methodius Dkhar
Shillong, Nailur 27 : U Myntri Sorkar ka Jylla ba dei ruh u nongïalam bad MLA ka HSPDP, u Bah Methodius Bah Methodius, ha ka Sngi Saitjaiñ u la ong ba ka jingmut bad ka jingtrei jong u Bah Hoping Stone Lyngdoh (Bam Kwar ha Dwar u Blei), ka dang ïai bteng ban btin lynti ïa ka Meghalaya ban ïeng hala ki jong ki kjat.
Haba kren ha ka jingïalang kaba la pynlong halor ka jingim jong u Bah Hoping, da ka HSPDP Youth Wing ha Shillong Club, u Bah Methodius u la ong ba kane ka jingïalang kam dei tang ban kynmaw ïa u.
“Kam dei tang ban kynmaw ïa uwei u nongïalam uba khraw ne ïa ka sngi ba u la khlad. Hynrei ka long ban sngewthuh ïa ka jingim jong u, ka rukom ba u la shakri ïa ki paidbah, ki jingeh kiba u la ïakynduh bad ka bynta kaba u la noh sha ka imlang sahlang,” ong u Bah Methodius.
U la ong ba ka jingïathuhkhana jong u Ma Hoping, ka HSPDP bad ka Meghalaya ki don ka jingïadei kaba jan bha.
“Ka histori jong ka HSPDP bad ka jingim jong u Maieid Hoping Lyngdoh ym lah ban pynïakhlad na ka histori jong ka Meghalaya. Ka jingïoh ïa ka jylla Meghalaya bad ka rukom ba ngi la ïoh ïa ka jylla ka ïadei bha bad ka jingim jong u nongïalam jong ngi,” u la ong.
U Bah Methodius u la ong ba watla bun ki briew ki la klet ïa ka histori, hynrei ki jingshisha kin dang neh.
Haba kren shaphang ka jingmut jong u Bah Hoping naduh mynshwa, u Bah Methodius u la ong ba ka long kaba phylla ba u briew na ka shnong kaba kyndong bha jong ka West Khasi Hills, ha ki snem 1950 bad 1960, u la lah ban ïohi lypa ba Meghalaya ka donkam ïa ka jylla jong ka hi.
Ha kata ka por, ha ki thainNongstoin ym pat don bun ki surok bad ka jingïadei bad kiwei ka long kaba eh. Hynrei u Bah Hoping u la sngewthuh ba ka Meghalaya ka donkam ïa ka jylla kaba pura bad u la pyrkhat ruh ïa ki jingeh kiba ki pateng kiba wan kin ïakynduh.
U Bah Methodius u la ong ba u Bah Hoping um shym la sngewbiang tang ban ïoh ïa ka jylla. Hadien ba Meghalaya ka la ïoh ïa ka jylla, u la pyrkhat kumno ban pynlong ïa ka jylla kaba lah ban ïeng hala ki jong ki kjat.
“Wat mynta ruh ngi dang shaniah ha ka Sorkar Pdeng ban ïoh pisa na ka bynta ka jylla bad kiwei ki jylla Northeast. Ka thong jong u hadien ba ngi la ïoh jylla ka long ban pynlong ïa ka Meghalaya kaba lah ban shaniah ha lade hi,” u la ong.
U Myntri u la ong ruh ba u Bah Hoping u la thoh bad kren shaphang ka jingpynroi ïa ki sap bad ka agro-tourism la bun snem mynshwa. Mynta ka sorkar ruh ka dang pyrshang ban pyntreikam ïa kine ki jingmut kiba utei u riewkhraw u la dep ban ïohi jngai lypa naduh ki phew phew snem mynshwa..
“Ka jingeh mynta ka long ba bun ki samla ki la pule, hynrei kim pat don ïa ki sap kiba donkam na ka bynta ki kam. Ki kmie ki kpa bad ki samla ki pynleit jingmut bha tang ha ka jingpule paidbah bad ym ha ka jinghikai kam ne ITI,” ong u Bah Methodius.
U la kyntu ïa ki samla bad ki kmie ki kpa ban shimkhia ïa ka jinghikai kiba ïadei bad ka rukom treikam bad kumjuh ha ka jingpule paidbah.
“Peit bad shim ïa ka jinghikai pyntbit ha ki jait kam ba la jied kumba ka jingpule paidbah ka long kaba donkam. Ki don bun ki lad ïoh kam ha ki bynta bapher bapher. Ki don ruh ki course kiba phi lah ban pule hadien Class X, Class XII bad hadien Graduation,” u la ong.
U la ong ba bun ki karkhana ki kwah ban thungkam ïa ki samla na Meghalaya, hynrei ki shem jingeh ban ïoh ïa ki nongtrei kiba don ïa ki sap kiba biang.
U la ong ruh ba ka Labour Department ka dang pynkhreh ïa ka portal ban pyni ïa ki course ITI, ki briew kiba la pass bad ki kam kiba lait, khnang ban pynïasoh ïa ki nongwad kam bad ki nongai kam.
U Bah Methodius u la kren ruh shaphang ka jingmut jong u Bah Hoping ban pyndonkam ïa ki ropeway bad ki jingkieng (suspension bridge) ban pynsuk ïa ka leit ka wan ha Meghalaya bad ban kyntiew ïa ka kam jngohkai pyrthei.
“Ka Meghalaya ka don ka jaka kaba don bun ki lum bad ki wah, kumta kan long kaba eh ban shna surok ha baroh ki jaka. U la ai jingmut ban pyndonkam ïa ki ropeway bad suspension bridge halor ki wah. Kine ki lah ban ïarap ïa ki nongshong shnong bad ruh ban khring ïa ki nongwan jngohkai pyrthei. U la don ïa kane ka jingmut naduh ki snem 1950, 1960 bad 1970. Mynta ngi dang pyrshang ban wanrah ki polisi ban kyntiew ïa ka agro-based tourism,” u la ong.