Ki sem Syiar ki la khang khyrdep lut bad ym slem shuh ba shen wat ki syiar ruh kin bud: Bah B Syiem

Ka jylla ka jong ngi ka Meghalaya, kadei kawei na ki jylla kiba bam doh ne kita ki meat eater State. Kadei ruh kaba khlain ban bam ia ka doh kaba dang Im ne ka raw meat. La shu antad kumba 95% na ki nongshong shnong kidei kiba ju mlien bad kiba sngewtynnad ban bam ia ka doh masi, sniang bad syiar. Ha ki kam khawai dawai, khlem ka dohsniang bad ka doh syiar, ka khawai ka long incomplete, (Kumba ong ha ka ktien phareng).
Ka jingdawa jong ka doh ha ka jylla ka jong ngi, ngin lah ba len ka donkam shibun hajar quantal ha ka shisngi ban pyndap ia ka jingdonkam ha iew ha hat.Tang ha ki iew ba khamrit kum ha ki district level kum ha sor Nongpoh, Mairang, Umsning, Nongstoin bad kiwei kiwei ym duna ia ka 10 tylli ki masi bad ki sniang la shoh doh ban pyndap ha ki jingdonkam ha ki iew ha ka shisngi.
Kane khlem pat da nujor ia ka jingdon kam ka sor shillong. Ki syiar lieh lei ym ioh jingkhien namar la bun palat. Ka jingkylli kaba mih mynta ka long naei ki mih ki jingri ban shohdoh???.
Ym lah ban len haduh mynta mynne ia ka masi, ki sniang khambun dang hap wad na ki jylla kiba marjan kum na Assam,West Bengal, UP etc. Hynrei ngi ha kine ki khyndiat snem ka la don ka jingkylla kaba jur. Ka jingkyrduh kam sorkar bad kiwei kiwei ka lah pynlong ia kiba bun ki samla kiba la nang la stad ban seng ia ki kam la jong khamtam ha ka piggery bad poultry sector. Ka sorkar ka la pynioh ruh kita ki scheme ne ki mission bapher bapher kum ka piggery mission bad ka paultry. Hynrei kine ki kutnoh kumto namar ka sorkar kam shimkhia bad leh research bha shwa ban pyntreikam. Kiba bun ki nongri jingri kiba dei hok kim ioh jingmyntoi. Kiba bun ki nongri jingri kiba iaid shakhmat ki shim da ki loan na ki bank ban pyntyllun ia ki kam Hynrei kane ka wanrah jingeh hadien namar kam ioh ia ka support ne jingkyrshan na ka sorkarjylla.
NGI LAH BAN BUH U DAK JINGKYLLI KAEI KA SUPPORT NA KA SORKAR IA KI NONGRI JINGRI???
Kane ka article kan kham Ngam jylliew bad ki nongri syiar ne ka paultry sector. Ki nongri syiar ha ka jylla ka jong ngi khamtam ha khasi bad jaintia kila nangroi katba dangmih ki sngi. Don kiba ri100 tylli ne haduh 1500 tylli katba lah ka bor. Donruh kiba ri jong ki company ne kita kiba leh ia ka integrated farming. Ki pynri ki syiar jong ki bad ki ioh da ka kilo system. Kum ka nuska10 tyngka shi kilo. Kane ka la long kalad ai kamai jam ia kiba bun ki samla bad ki longing ki longsem.
Kawei na ki jingeh kaba ju mih man ka snem kadei ka jinghiar dor shaba palat pud ki syiar. Ka daw kaba hakhmat eh kadei ka jingjyllei bad jingwanrah jubor ia ki syiar na kiwei ki jylla kumna assam bad West Bengal ha ka dor kaba tad eh. Ka jingbun jong kine ki syiar bar jylla ka pyntroin bad pyniap ia ki nongri syiar local. Kawei na ki daw kaba pyniap ia ki nongri syiar jong ka jylla kadei ka jingrem palat u jingbam katba dang mih ki sngi bad ka jingwanthied tad da ki nongkhaii. Don ka por ba ki wanthied tang ha ka dor 100 shikilo bad kane margin price kam iahap bad kabai pynlut jong kawei ka syiar.
Ngan ai kawei ka nuksa. Ia ki syiar broiler ne syiar lieh kiba iatip paitbah ka sngi kaba kidei ban shong hapoh Sem syiar kim dei ban palat ia ka 45 sngi ne haduh 50 sngi. Lada ki syiar ki don hapoh kine ki sngi ka jingkhia ha average kam dei ban duna ia ka 3kilo kawei. Hynrei ka jinglong ka suinbneng bad ka mairang kham bunsien ka duna na kane ka Target average kaba 3kilo. Bad lada ia ki syiar ym lah ban pyniaid iew hapoh kine ki sngi ka juwan rah ka jingduh nong bad ka jingiap namar ka heat stroke.
Kawei na ki jingeh kaba hakhmat eh ki nongri jingri ki kynduh ka dei ka jingbymtikna ka dor kamur. Kador kaba shu biang malu mala ia ki nongri jingri kamdei banduna ia ka 150 shikilo na Sem.
Sa kawei ka jingeh kaba dei kadaw bah ka dei ka jingjyllei ki syiar na kiwei ki jylla ha iew ki hat ki jong ngi. Kine ki syiar kiba wan na kiwei ki jylla kum na Assam bad West Bengal kidei jong ki company baheh baheh bad kiba don la ki kharkhana shna jingbam ne kiba iohsubsidy ia ka dor jingbam na ka sorkar. Kinekiwan ha ki iew jongngi ban exploit ia ki local ha ka dor kabarit ban tyrwa ia ki syiar.
Kane ka pyniap ia ki local namar ngim lah ban compete bad ki. Ki nongkhaii jongngi ki kynrup ia kine ki syiar barjylla bad ki thied ruh kumjuh da kane ka dor barit na ki local. Ki nongrisyiar kimlah ban buh dor ia ka mar la jong Hynrei ki nongkhaii ki pynbuh ma ki. Kane ka rukom ka pyniap ia ki local bad ka pyniohnong ia ki nongkhaii.
KAWEI KABA KHAM SNGEWSIH KA LONG DA KIT HA IEW NGIN IOH PISA HADIEN BA LA DIE IA KI SYIAR. Kaba mut u nongkhaii wholesale bunsien u mih zero balance banshim ki mar jong ki nongri bad ka sa ai payment hadien shitaiew ne tam ruh. Uba duhnong hangne u nongri namar ym ioh mar mar ka pisa.!!!
Sa kawei pat ka jingeh ka long ka jingkiew palat pud u jingbam syiar. Tang haba sdang jong une u snem 2026 u jingbam uba rem tam udei ha ka dor 2600 eiei Hynrei mynta ha kine ki khyndiat taiew bad bnai u jingbam uba tad tam udei ha ka dor 2750 eiei. U Prestarter uba ai ia ki syiar ba dangrit eh ula poi 3000 tam bad kador jong ki khun syiar kan nym duna na ka 60 tyngka iwei. Te ka jingkylli kaba mih mynta hato ki nongri jingri ki danglah mo ban iaid shakhmat ha kane ka kam???. Kane ka kam ri syiar kadei ka kam kaba la ai kam ai jam bad kyrshan ia kiba bun hajar spah tylli ki longing. Bad mynta la bun kiba sangeh ban ri namar la sngewthuh lypa bym lah shuh ban kotbor namar ka jingrem bai jingbam bad tad ka por die. Hato kine ki longing bad ki samla ki ieng ha ki kjat la jong kin sangeh noh ban bam, ban pyndap ia ki jingdonkam haing ha SEM, bansiew ki loan ki ram?? Hato ki khun ki kti kin pep skulnoh namar bym don jingmih na ka kam kaba trei??
Ka jingdawa ka jongngi ki nongri syiar sha ka sorkar ka long dei ban sangeh mardor ia ka jingpynpoi ia ki syiar bar jylla namar ngi la lah ban pyndap hi para ma ngi. Dei ban khang shisyndon ne shim ka tax kaba heh ka ban iarap ia ngi ki local. Ia kane kamat la ju dawa la bun sien da ki seng ki nongri syiar Hynrei haduh mynta mynne kam pat long kam ne ka sor kam kam pat patiew eiei.
Ngi dawa na ka sorkar ba kan thaw ki policy kiba kyrpang ka ban iada ia ngi ki nongri jingri bad pyntreikam ia ka subsidy ia ki jingbam na ka bynta ki nongri jingri.
Lada ki nongrep bad ki nongri jingri ki kynlong kan leh aiu kata ka Tourism ha ka jylla ka jong ngi kaba ka sorkar ka phaikhmat bha. Ka Tourisms kaba ka sorkar ka pynlut na ka jingthmu ban ai kam tang100 ne 200 ngut balei phin phaikhmat lang sha ki nongrep bad ki nongri jingri kiba ai kam da ki hajar hajar ngut bad kiba pyndap ia ka jingduna doh ka jylla.
Lada ka sorkar ka kloi ban kyrshan ia ki Balang kiba dei ha ka bynta ka jingngeit shimet hato kam kloi mo ban kyrshan bad iarap ia kamet bad kadoh kaba donkam eh??? Lada kamet bad ka doh ka iap kumno ka jylla kam kiew, kumno ngin lah ban shakri lada ka kpoh ka thylli.
La thoh ia kane da u Bah B Syiem na Mawtarimyrdon na ka bynta ki Nongri jingri kiba la mad ia eh ka shon ha ka kam ri jingri.