ïatai ka ïingdorbar Thaw Aiñ ïa ka jingma jong ka “Cyber Crime”

0

Shillong, Nailar 28 : Ka jingïatai ïa ka jingma bad jingshngain lyngba ka kor Cyber ha ïing Dorbar Thaw Aiñ ha ka sngi Thohdieng, ka la kdew ia ki jingjia kiba kynthup naduh ki jingpynbthei bomb lyngba ki pager ha Israel sha ki jingma ba pynlong sohpdung ïa ki bank bad ki rukom pynïaid pisa, ha kaba ka Sorkar ka la ban jur ba ka la pynkhlaiñ ïa baroh ar ki kyndon ïada a ki tiar ki tar (hardware) bad ki lad pahara.
Haba ïashim bynta ha ka jingïatai hadien ba wanrah ïa ka cut motion, u Nongialam ka Liang Pyrshah Mukul Sangma ula maham ba ka pyrkhat pyrdaiñ bymman ki la shim kabu ïa ki jingtlot jong ki software bad hardware ban leh ïa ki kam bymman.
“Ngi la ïohi ha Israel bad kumno la pyndonkam ïa ki pager. La ki dei ki software ne hardware, ki don ki jingeh. Wat haba thied ïa ki hardware, ngi hap ban phikir bha…haba khmih ïa ka jingtriem ka pyrkhat pyrdaiñ ki riew bymman” ong u Mukul.
Haba jubab, u Myntri Rangbah Conrad K Sangma ula ong ba ka Sorkar ka la tip ia ki jingma kane ka juk ba mynta kiba mih na ki Cyber Crime bad ka Artificial Intelligence.
Ula ong ba ka supplementary demand ba la wanrah hapoh ka ïing Dorbar ka dei na ka bynta ki tiar hardware kum ki computer bad scanner, kiba long shibynta ban pynkhlaiñ ïa ka rukom treikam ha ki hardware, katba ïa ki software bad ki jingïada ïa ki malware kan ïai bteng ban kyntiew kyrdan.
“Ka jingtyrwa ba ngi don ka dei ka rukom treikam kaba khlaiñ bha, hynrei wat ki rukom treikam kiba khlaiñ katno katno ruh, ki jingma kin don beit. Wat ki website kiba paw bha bad ki Seng kiba paw bha ki la shah pynlong sohpdung” ong u Myntri Rangbah haba bynrap ba ka Cyber Security ka dei ka kam kab ïai bteng bad ki jingeh ki la nang bun da ka jingnang mih ki technology bad ka AI.
Hadien ka jubab, u Nongïalam ka Liang Pyrshah ula weng noh ïa ka cut motion.

Leave A Reply

Your email address will not be published.