Ïalam ka ophis SDO Amlarem ïa ki nongshong shnong sha Marten ban ïoh jingtip shaphang ka khuid ka suba
Jowai, Ïaïong 13: Kum shi bynta ban rakhe ïaka jingdap 50 snem ne ka Jubilee ksiar ka Ophis Sub-Divisional Officer (Civil), Amlarem hapdeng ka jingkhuid jingsuba, kala pynlong ïa ka ‘exposure visit’ ban leit jngoh ïaka rukom pynïakhlad ïa ki jaboh jabaiñ ha kane ka 11 tarik u Ïaïong, 2026 sha Mawlai Mawroh bad ka Marten Waste Processing and Disposal Site, Shillong.
Ïa kane ka prokram la pynlong da ka Ophis jong u SDO (Civil), Amlarem ryngkat ka jingïatreilang bad ka Ophis jong u Director, Urban Affairs bad State Mission Director, Swachh Bharat Mission, Shillong.
La ïalam ïa ki nongïalam shnong bad ki kynhun seng kynthei sha katei ka jaka ban ïoh jingtip halor ka rukom pynïakhlad ïa ki jaboh haka juh ba mynta bad ban wad bniah kumno ban pyndonkam ïa kine ki rukom treikam ha ki sor kiba kham rit kiba don ha ki thaiñ nongkyndong.
La ïoh ruh ka jingkren pdiang burom na u Assistant Engineer jong ka Shillong Municipal Board, bah F. B. Chyne, uba la ai jingbatai bniah halor ka rukom pynïaid ïa ki jaboh jabaiñ haka nongbah Shillong bad ïa ka rukom treikam jong ka Marten Waste Processing and Disposal Site.
Ha kane ka sngi la don lang u myntri ka tnad pule u puthi ka sorkar jylla u ma Lahkmen Rymbui, uba dei ruh u MLA ka 7-Amlarem Constituency, West Jaiñtia Hills District, haba ai jingkren u myntri ula ban jur ba ïa ka jingkhuid jingsuba dei ban kyrshan da ka rukom pynkhuid jaboh kaba biang kaba lah ban ïada ïa ka mariang ha ka juh ka por kan long ka lad kamai kajih.
Ula pynsngew kum u MLA jong ka thaiñ Amlarem u thrang ban pynlong ïa ka kum ka shnong Model, namar shen katei ka thaiñ kan sa kiew sha ka kydan jong ka jinglong sor ha ki sngi ban wan.
Na ka liang ki heh ka Shillong Municipal Board ki la pynshai ba ka Marten Waste Processing and Disposal Site kaba don ha Mawlai, ka la treikam naduh u snem 1938 bad mynta ka long kum ka jaka bret jaboh ba nyngkong eh na ka bynta ka sor Shillong baroh kawei bad ka pdiang kumba 200 ton ki jaboh man ka sngi, na kine kumba 185 ton ki poi sha ka jaka Marten la lah ban pyntreikam.
Da ka jingpynïakhlad kaba ryntih ïa ki ñiut, kumba 154 ton ki jaboh la pynkylla sha ki tiar kiba lah ban pyndonkam biang, kynthup ïa 96 ton la pynkylla sha ka sboh, 41 ton la lah ban pyndonkam biang kum ki rnong, ki nar, ka kot bad kiwei kiwei ki tiar bad 17 ton ki jaboh la pynkylla lyngba ki plastic kiba lah ban pyndonkam biang.
Ki heh sorkar ki la batai shuh shuh ïa ka jingdonkam jong Waste Management Rules 2026, kaba bthah ban bud pyrkhing bha ïa ki rukom pynïaid jaboh ha kylleng ka ri.Hapoh kine ki kyndon, baroh kiba donkti ha ka jingpynkhuid ïa ki jaboh kynthup ïa ki nonglum jaboh, ki nongdie jaboh bad ki jaka pyndonkam biang ïa ki jaboh ki dei ban pynrung kyrteng.
Ki heh sorkar ki la pyntip ba ïa ka sboh ba la pynmih ha katei ka jaka la test bad pynskhem da ka tnad rep bad la die haka dor ?5 shi kilo, ha kaba kumba 80 percent la ai sha ki tnad sorkar kum ka tnad rep bad ka tnad khlaw katba kaba sah 20 percent la die sha ki paidbah.
Haka interaction session, u ma Kampher Pohlong uba dei u Rangbah Shnong Amlarem bad u Secretary jong ka Synjuk Ki Waheh Shnong, War Jaiñtia, ula pynpaw ba kane ka jingleit jngoh jong ki kala ïarap ïa ki nongïashim bynta baroh ban sngewthuh ïa ka jingdonkam ka rukom pynïakhlad bha ïa ki jaboh bad ka jingmyntoi kiba mih na ki jaboh.
Ka kong Mary Mon Surong, Secretary ka Seng Kynthei Amlarem, kala pynsngew ki jinghikai kiba la ïoh jingtip lyngba kane ka jingleit jngoh, yn sa lah ban ïasam lem sha ki nongshong shnong ka thaiñ, khamtam kito kiba treikam ha ki ïew ki hat ba kin tip ban pynïakhlad ïa ki jaboh ha ka jingkhuid jingsuba.
Ha kane ka Exposure Visit la wan ban ïashim bynta haduh 25 ngut kynthup 9 ngut ki Shynrang bad 16 ngut ki kynthei jong ka thaiñ Amlarem bad na ka shnong Mawlong.