Ki jingbthah ban bud ha ka por ba khie erïong, pyrthat bad lei lieh: DC, South West KHD

Mawkyrwat, Ïaïong 19: Ka Deputy Commissioner jong ka South West Khasi Hills District, Mawkyrwat ka la ai ïa ki katto katne ki jingbthah kiba dei ban leh bad ki bym dei ban leh ha ka por ba jur ka erïong, u pyrthat bad ka lei lieh khnang ba ki paidbah kin tip kumno ban leh ban lait na ka jingmynsaw bad kino kino ki jingjia ba sngewsih da kaba bud ruh ïa ki katto katne ki kyndon jingbthah.
Kiba dei ban eh bad ki bym dei ban leh ha ka por ba jur lyer, pyrthat bad leilieh: Ban khmih bha ïa ka jinglong ka suiñ bneng hashwa ban leh ïa kino kino ki kam ban mih shabar bad ban leh shwa na kaba mih shabar lada jia ba jur slap, lyer, pyrthat bad leilieh. Haba ïohsngew ka jingsawa jong u pyrthat bad lei lieh ïaleh ban rieh ha ki jaka ban long shngaiñ bad ban kiar na kaba bat ïa ki kynja ba long nar ne na ki jingtei kiba shna na kiba long nar. Haba ïohi ba thaba lei lieh ïaleh ban shong hapoh ïing lada jia haba ki don habar khlem ka jaka rieh kaba long shngain ïaleh ban hiar na ki jaka ba long lum bad ki jaka ba long sharing bad ban ym pyndonkam ïa ki lum ne ki mawsiang kum ki jaka rieh.
Shuh shuh haba ki don ha ki jaka ba long pung ne ki wah ne ki rud um ne ha ki pynthor kba ïaleh ban leh wud wud sha ki jaka ba long rkhiang bad ban wad ïa ki jaka rieh kiba lait na ka jingshlei um bad ïaleh ban kiar na ka ba thiah lyndang ha madan. Haba ym don jaka rieh ïaleh ban shong kyllaiñ myngngor ha madan, dem ka khlieh shapoh tap ki shkor bad khapbrip ki khmat lada jia ba ïeng u shñiuh ka pyni ba kan don ka lei lieh. Ïaleh ban kiar na kaba pyndonkam ïa ki tiar kiba don bor ilektrik kum ki phone kum ki pyngkha ki jingker na ki narbad ban weng na kaba bsuh ïa kino kino ki tiar ilektrik hashwa ba kan wan ka erïong.
Ha kajuh ka por ïaleh ban buh lypa ïa ki tiar ki ban ïada ïa ki tiar lait kiba ki pyndonkam. Wat ju rieh ha trai dieng ban lait na ka shah bait ha ka bording. Ki juti kiba shna da ki robal bad ki taïar kali kim lah ban ïada na ka lei lieh. Ïaleh ban pynskhem ïa ki tiar ne ki mar kiba don shabar kum ki thup dieng, ki tin sop ïing, bad kiwei kiwei kiba lah ban shah pynjot bad shah ra ha ka lyer. Buh lypa ïa ki tiar ne ki jaiñsyaid hajan. Lada don ha ka kynhun ha ka por ba tied u pyrthat ïaleh ban ïeng pajih iwei na iwei ban pynduna ïa ka jingmynsaw lada jia ba shah pom ha ka lei lieh ne ha u pyrthat.
Ïaleh ban sngap ïa ki khubor lyngba ki radio ne telibishon na ka bynta ka jingbatai bniah na ka por sha ka por bad ban ïarap ïa kito kiba donkam ïa ka jingïarap kum ki khunlung bad ki tymmen. Kiar na ki power lines kiba don jingthut bad ba dei ban pyntip wud wud sha ki bor ba dei khmih. Da peit bha ïa ki mrad baki ri.
Lada phi don ha ïing ne lane hapoh ki jaka rieh kum ki ïing ne ki ophis, ki jaka die ne jaka thied kim long kiba shngaiñ ha ka por ba wan u pyrthat ne ka lei lieh, kine ki dei ban bud ban lait na ka jingma.
Ban peit ïa ka jinglong ka suiñ bneng ne ka lyer bad ban rung shapoh ïing lada ïohsngew ïa ka jingwan u pyrthat ne ka lei lieh.
Sngap ïa ki khubor na ka por sha ka por, shongkhop ha ïing bad kiar na kaba mih shabar.
Khang ïa ki jingkhang bad ïa ki jingkhang ïit bad ban pynthikna ba ki khunlung bad ki mrad ki don hapoh ïing.
Kiar na kaba bsuh ïa ki tiar lait hapoh ïing kum ki tiar telivision, charge mobile bad kiwei kiwei ha ki jaka bad on lait bad bording bad kum ki jaka kiba lah ban pynmih ïa ka bording ha ka por ba khie erïong bad lei lieh.
Kiar na kaba sum bad sait tiar ne ktah um, bad kiar na ki jaka ba tuid um ban lait na ka jingshah lympat ha ka lei lieh.
Wat ju pyndonkam ïa kino kino ki tiar ilektrik kiba don waïar, ban wah ha ki kynroh ne ha ki madan ba kan kham shngaiñ lada pyndonkam ïa ki phon kiba khlem waïar ha ka por ba khie ka erïong.
Kiar na ki jingkhang bah, jingkhang ïit, ki baranda ne ka ding bad kiwei kiwei ki tiar lait ha ka por ba khie jur u pyrthat bsd ka lei lieh.
Haba leit jingleit ha ka por ba jur lyer, pyrthat bad lei lieh ïaleh ban kiar na ki kali ki bym don jingda.
Wat nym thiah ha madan lane sha ñiah ha ki kynroh.
Kiar na ki jaka ba long madan bad jingker kum ka baranda, ki jaka ïalehkai, ki pak, ki pung, ki jaka jngi bad kiwei kiwei.
Kiar noh na ki kali, ki bicycle kiba lah ban shah ktah ha ka lei lieh.
Ha ka por ba ki shong-lieng ne jngi mih wud wud na um bad wad jaka rieh.
Haba tied u pyrthat bad leilieh ïaleh ban wad ki jaka rieh kiba long shngaiñ lane ban shongkhop hapoh kali haduh ban da jai jai.
Haba ki don ha ki jaka khlaw ïaleh ban mih wud wud ban lait na ka jingkem ding ha ka por ba thaba ka lei lieh.
Ha ki lyngkha trei khnang ban ïa da na ka jingshah lyngshop ki jingthung ha ki lyer dei ban ai ka jingkyrshan kiba khlaiñ ïa ki jingthung bad lada ki nongrep kim ïoh ïa ki jaka rieh kiba long shngaiñ ki dei ban kiar noh na ki tiar kiba long heh ne jrong ban lait na ka jingmynsaw bad ban pynkiar na ki mrad na ki jaka ba long um, ba don ki traktor bad lane kino kino ki tiar kiba pyndonkam ha ka por ba rep.
Ïaleh ban pyllait ïa ka um ha ki jaka ba rep bad ban tap ïa ki mar rep da ki jaka ba long plastik.
Ka jingsumar kaba kham kloi ia ki lanot ba shah pom pyrthat bad leilieh:
Ban ai ka jingïarap kaba kyrkieh katba ngi dang ap ïa ki doktor ban pyllait ïa ka mynsiem briew da kaba ai First Aid.
Peit ba u lanot u dang lah ne em ban ring mynsiem bad ban peit ïa ki thied jong u ki dang treikam ne em.
Lada u ne ka lanot kim lah ring mynsiem ki dei ban ai jingïarap da kaba ai lyer lyngba para shyntur ne kino kino ki lad jingïarap.
Peit ba uto ne ka lanot ba ki kdiah ne kheiñ shyieng ne em kaba lah ban thaw ïap shiliang lane mih snam.
Ïaleh ban pynkynriah ïa u lane ka lanot na ka jaka kiba kham long jingma sha ka jaka ba kham long shngaiñ.
U briew uba shah pom pyrthat ne lei lieh u lah ban ing ne u lah ban nym tip briew bad ki donkam ban peit ïa ka bynta ba shah ktah.
Ban phone ha une u numbor 1078 bad ban batai bniah ïa jaka kaba une u lanot ne ka lanot kaba ki don ha kato ka por khnang ba kin lah ban ïoh jingsumar kham kloi.